Parva.Adhyaya 3.182

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

मार्कण्डेयं महात्मानमूचुः पाण्डुसुतास्तदामाहात्म्यं द्विजमुख्यानां श्रोतुमिच्छाम कथ्यताम्

mārkaṇḍeyaṃ mahātmānamūcuḥ pāṇḍusutāstadāmāhātmyaṃ dvijamukhyānāṃ śrotumicchāma kathyatām

एवमुक्तः स भगवान्मार्कण्डेयो महातपाःउवाच सुमहातेजाः सर्वशास्त्रविशारदः

evamuktaḥ sa bhagavānmārkaṇḍeyo mahātapāḥuvāca sumahātejāḥ sarvaśāstraviśāradaḥ

हैहयानां कुलकरो राजा परपुरंजयःकुमारो रूपसंपन्नो मृगयामचरद्बली

haihayānāṃ kulakaro rājā parapuraṃjayaḥkumāro rūpasaṃpanno mṛgayāmacaradbalī

चरमाणस्तु सोऽरण्ये तृणवीरुत्समावृतेकृष्णाजिनोत्तरासङ्गं ददर्श मुनिमन्तिकेस तेन निहतोऽरण्ये मन्यमानेन वै मृगम्

caramāṇastu so'raṇye tṛṇavīrutsamāvṛtekṛṣṇājinottarāsaṅgaṃ dadarśa munimantikesa tena nihato'raṇye manyamānena vai mṛgam

व्यथितः कर्म तत्कृत्वा शोकोपहतचेतनःजगाम हैहयानां वै सकाशं प्रथितात्मनाम्

vyathitaḥ karma tatkṛtvā śokopahatacetanaḥjagāma haihayānāṃ vai sakāśaṃ prathitātmanām

राज्ञां राजीवनेत्रोसौ कुमारः पृथिवीपतेतेषां च तद्यथावृत्तं कथयामास वै तदा

rājñāṃ rājīvanetrosau kumāraḥ pṛthivīpateteṣāṃ ca tadyathāvṛttaṃ kathayāmāsa vai tadā

तं चापि हिंसितं तात मुनिं मूलफलाशिनम्श्रुत्वा दृष्ट्वा च ते तत्र बभूवुर्दीनमानसाः

taṃ cāpi hiṃsitaṃ tāta muniṃ mūlaphalāśinamśrutvā dṛṣṭvā ca te tatra babhūvurdīnamānasāḥ

कस्यायमिति ते सर्वे मार्गमाणास्ततस्ततःजग्मुश्चारिष्टनेमेस्ते तार्क्ष्यस्याश्रममञ्जसा

kasyāyamiti te sarve mārgamāṇāstatastataḥjagmuścāriṣṭanemeste tārkṣyasyāśramamañjasā

तेऽभिवाद्य महात्मानं तं मुनिं संशितव्रतम्तस्थुः सर्वे स तु मुनिस्तेषां पूजामथाहरत्

te'bhivādya mahātmānaṃ taṃ muniṃ saṃśitavratamtasthuḥ sarve sa tu munisteṣāṃ pūjāmathāharat

ते तमूचुर्महात्मानं न वयं सत्क्रियां मुनेत्वत्तोऽर्हाः कर्मदोषेण ब्राह्मणो हिंसितो हि नः

te tamūcurmahātmānaṃ na vayaṃ satkriyāṃ munetvatto'rhāḥ karmadoṣeṇa brāhmaṇo hiṃsito hi naḥ

तानब्रवीत्स विप्रर्षिः कथं वो ब्राह्मणो हतःक्व चासौ ब्रूत सहिताः पश्यध्वं मे तपोबलम्

tānabravītsa viprarṣiḥ kathaṃ vo brāhmaṇo hataḥkva cāsau brūta sahitāḥ paśyadhvaṃ me tapobalam

ते तु तत्सर्वमखिलमाख्यायास्मै यथातथम्नापश्यंस्तमृषिं तत्र गतासुं ते समागताःअन्वेषमाणाः सव्रीडाः स्वप्नवद्गतमानसाः

te tu tatsarvamakhilamākhyāyāsmai yathātathamnāpaśyaṃstamṛṣiṃ tatra gatāsuṃ te samāgatāḥanveṣamāṇāḥ savrīḍāḥ svapnavadgatamānasāḥ

तानब्रवीत्तत्र मुनिस्तार्क्ष्यः परपुरंजयःस्यादयं ब्राह्मणः सोऽथ यो युष्माभिर्विनाशितःपुत्रो ह्ययं मम नृपास्तपोबलसमन्वितः

tānabravīttatra munistārkṣyaḥ parapuraṃjayaḥsyādayaṃ brāhmaṇaḥ so'tha yo yuṣmābhirvināśitaḥputro hyayaṃ mama nṛpāstapobalasamanvitaḥ

ते तु दृष्ट्वैव तमृषिं विस्मयं परमं गताःमहदाश्चर्यमिति वै विब्रुवाणा महीपते

te tu dṛṣṭvaiva tamṛṣiṃ vismayaṃ paramaṃ gatāḥmahadāścaryamiti vai vibruvāṇā mahīpate

मृतो ह्ययमतो दृष्टः कथं जीवितमाप्तवान्किमेतत्तपसो वीर्यं येनायं जीवितः पुनःश्रोतुमिच्छाम विप्रर्षे यदि श्रोतव्यमित्युत

mṛto hyayamato dṛṣṭaḥ kathaṃ jīvitamāptavānkimetattapaso vīryaṃ yenāyaṃ jīvitaḥ punaḥśrotumicchāma viprarṣe yadi śrotavyamityuta

स तानुवाच नास्माकं मृत्युः प्रभवते नृपाःकारणं वः प्रवक्ष्यामि हेतुयोगं समासतः

sa tānuvāca nāsmākaṃ mṛtyuḥ prabhavate nṛpāḥkāraṇaṃ vaḥ pravakṣyāmi hetuyogaṃ samāsataḥ

सत्यमेवाभिजानीमो नानृते कुर्महे मनःस्वधर्ममनुतिष्ठामस्तस्मान्मृत्युभयं न नः

satyamevābhijānīmo nānṛte kurmahe manaḥsvadharmamanutiṣṭhāmastasmānmṛtyubhayaṃ na naḥ

यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां कथयामहेनैषां दुश्चरितं ब्रूमस्तस्मान्मृत्युभयं न नः

yadbrāhmaṇānāṃ kuśalaṃ tadeṣāṃ kathayāmahenaiṣāṃ duścaritaṃ brūmastasmānmṛtyubhayaṃ na naḥ

अतिथीनन्नपानेन भृत्यानत्यशनेन चतेजस्विदेशवासाच्च तस्मान्मृत्युभयं न नः

atithīnannapānena bhṛtyānatyaśanena catejasvideśavāsācca tasmānmṛtyubhayaṃ na naḥ

एतद्वै लेशमात्रं वः समाख्यातं विमत्सराःगच्छध्वं सहिताः सर्वे न पापाद्भयमस्ति वः

etadvai leśamātraṃ vaḥ samākhyātaṃ vimatsarāḥgacchadhvaṃ sahitāḥ sarve na pāpādbhayamasti vaḥ

एवमस्त्विति ते सर्वे प्रतिपूज्य महामुनिम्स्वदेशमगमन्हृष्टा राजानो भरतर्षभ

evamastviti te sarve pratipūjya mahāmunimsvadeśamagamanhṛṣṭā rājāno bharatarṣabha