Parva.Adhyaya 3.192

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

युधिष्ठिरो धर्मराजः पप्रच्छ भरतर्षभमार्कण्डेयं तपोवृद्धं दीर्घायुषमकल्मषम्

yudhiṣṭhiro dharmarājaḥ papraccha bharatarṣabhamārkaṇḍeyaṃ tapovṛddhaṃ dīrghāyuṣamakalmaṣam

विदितास्तव धर्मज्ञ देवदानवराक्षसाःराजवंशाश्च विविधा ऋषिवंशाश्च शाश्वताःन तेऽस्त्यविदितं किंचिदस्मिँल्लोके द्विजोत्तम

viditāstava dharmajña devadānavarākṣasāḥrājavaṃśāśca vividhā ṛṣivaṃśāśca śāśvatāḥna te'styaviditaṃ kiṃcidasmim̐lloke dvijottama

कथां वेत्सि मुने दिव्यां मनुष्योरगरक्षसाम्एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन कथितं द्विज

kathāṃ vetsi mune divyāṃ manuṣyoragarakṣasāmetadicchāmyahaṃ śrotuṃ tattvena kathitaṃ dvija

कुवलाश्व इति ख्यात इक्ष्वाकुरपराजितःकथं नाम विपर्यासाद्धुन्धुमारत्वमागतः

kuvalāśva iti khyāta ikṣvākuraparājitaḥkathaṃ nāma viparyāsāddhundhumāratvamāgataḥ

एतदिच्छामि तत्त्वेन ज्ञातुं भार्गवसत्तमविपर्यस्तं यथा नाम कुवलाश्वस्य धीमतः

etadicchāmi tattvena jñātuṃ bhārgavasattamaviparyastaṃ yathā nāma kuvalāśvasya dhīmataḥ

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

हन्त ते कथयिष्यामि शृणु राजन्युधिष्ठिरधर्मिष्ठमिदमाख्यानं धुन्धुमारस्य तच्छृणु

hanta te kathayiṣyāmi śṛṇu rājanyudhiṣṭhiradharmiṣṭhamidamākhyānaṃ dhundhumārasya tacchṛṇu

यथा स राजा इक्ष्वाकुः कुवलाश्वो महीपतिःधुन्धुमारत्वमगमत्तच्छृणुष्व महीपते

yathā sa rājā ikṣvākuḥ kuvalāśvo mahīpatiḥdhundhumāratvamagamattacchṛṇuṣva mahīpate

महर्षिर्विश्रुतस्तात उत्तङ्क इति भारतमरुधन्वसु रम्येषु आश्रमस्तस्य कौरव

maharṣirviśrutastāta uttaṅka iti bhāratamarudhanvasu ramyeṣu āśramastasya kaurava

उत्तङ्कस्तु महाराज तपोऽतप्यत्सुदुश्चरम्आरिराधयिषुर्विष्णुं बहून्वर्षगणान्विभो

uttaṅkastu mahārāja tapo'tapyatsuduścaramārirādhayiṣurviṣṇuṃ bahūnvarṣagaṇānvibho

तस्य प्रीतः स भगवान्साक्षाद्दर्शनमेयिवान्दृष्ट्वैव चर्षिः प्रह्वस्तं तुष्टाव विविधैः स्तवैः

tasya prītaḥ sa bhagavānsākṣāddarśanameyivāndṛṣṭvaiva carṣiḥ prahvastaṃ tuṣṭāva vividhaiḥ stavaiḥ

त्वया देव प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानवाःस्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि तथैव चब्रह्म वेदाश्च वेद्यं च त्वया सृष्टं महाद्युते

tvayā deva prajāḥ sarvāḥ sadevāsuramānavāḥsthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni tathaiva cabrahma vedāśca vedyaṃ ca tvayā sṛṣṭaṃ mahādyute

शिरस्ते गगनं देव नेत्रे शशिदिवाकरौनिःश्वासः पवनश्चापि तेजोऽग्निश्च तवाच्युतबाहवस्ते दिशः सर्वाः कुक्षिश्चापि महार्णवः

śiraste gaganaṃ deva netre śaśidivākarauniḥśvāsaḥ pavanaścāpi tejo'gniśca tavācyutabāhavaste diśaḥ sarvāḥ kukṣiścāpi mahārṇavaḥ

ऊरू ते पर्वता देव खं नाभिर्मधुसूदनपादौ ते पृथिवी देवी रोमाण्योषधयस्तथा

ūrū te parvatā deva khaṃ nābhirmadhusūdanapādau te pṛthivī devī romāṇyoṣadhayastathā

इन्द्रसोमाग्निवरुणा देवासुरमहोरगाःप्रह्वास्त्वामुपतिष्ठन्ति स्तुवन्तो विविधैः स्तवैः

indrasomāgnivaruṇā devāsuramahoragāḥprahvāstvāmupatiṣṭhanti stuvanto vividhaiḥ stavaiḥ

त्वया व्याप्तानि सर्वाणि भूतानि भुवनेश्वरयोगिनः सुमहावीर्याः स्तुवन्ति त्वां महर्षयः

tvayā vyāptāni sarvāṇi bhūtāni bhuvaneśvarayoginaḥ sumahāvīryāḥ stuvanti tvāṃ maharṣayaḥ

त्वयि तुष्टे जगत्स्वस्थं त्वयि क्रुद्धे महद्भयम्भयानामपनेतासि त्वमेकः पुरुषोत्तम

tvayi tuṣṭe jagatsvasthaṃ tvayi kruddhe mahadbhayambhayānāmapanetāsi tvamekaḥ puruṣottama

देवानां मानुषाणां च सर्वभूतसुखावहःत्रिभिर्विक्रमणैर्देव त्रयो लोकास्त्वयाहृताःअसुराणां समृद्धानां विनाशश्च त्वया कृतः

devānāṃ mānuṣāṇāṃ ca sarvabhūtasukhāvahaḥtribhirvikramaṇairdeva trayo lokāstvayāhṛtāḥasurāṇāṃ samṛddhānāṃ vināśaśca tvayā kṛtaḥ

तव विक्रमणैर्देवा निर्वाणमगमन्परम्पराभवं च दैत्येन्द्रास्त्वयि क्रुद्धे महाद्युते

tava vikramaṇairdevā nirvāṇamagamanparamparābhavaṃ ca daityendrāstvayi kruddhe mahādyute

त्वं हि कर्ता विकर्ता च भूतानामिह सर्वशःआराधयित्वा त्वां देवाः सुखमेधन्ति सर्वशः

tvaṃ hi kartā vikartā ca bhūtānāmiha sarvaśaḥārādhayitvā tvāṃ devāḥ sukhamedhanti sarvaśaḥ

एवं स्तुतो हृषीकेश उत्तङ्केन महात्मनाउत्तङ्कमब्रवीद्विष्णुः प्रीतस्तेऽहं वरं वृणु

evaṃ stuto hṛṣīkeśa uttaṅkena mahātmanāuttaṅkamabravīdviṣṇuḥ prītaste'haṃ varaṃ vṛṇu

उत्तङ्क उवाच · uttaṅka uvāca

पर्याप्तो मे वरो ह्येष यदहं दृष्टवान्हरिम्पुरुषं शाश्वतं दिव्यं स्रष्टारं जगतः प्रभुम्

paryāpto me varo hyeṣa yadahaṃ dṛṣṭavānharimpuruṣaṃ śāśvataṃ divyaṃ sraṣṭāraṃ jagataḥ prabhum

विष्णुरुवाचप्रीतस्तेऽहमलौल्येन भक्त्या च द्विजसत्तमअवश्यं हि त्वया ब्रह्मन्मत्तो ग्राह्यो वरो द्विज

viṣṇuruvācaprītaste'hamalaulyena bhaktyā ca dvijasattamaavaśyaṃ hi tvayā brahmanmatto grāhyo varo dvija

एवं संछन्द्यमानस्तु वरेण हरिणा तदाउत्तङ्कः प्राञ्जलिर्वव्रे वरं भरतसत्तम

evaṃ saṃchandyamānastu vareṇa hariṇā tadāuttaṅkaḥ prāñjalirvavre varaṃ bharatasattama

यदि मे भगवान्प्रीतः पुण्डरीकनिभेक्षणःधर्मे सत्ये दमे चैव बुद्धिर्भवतु मे सदाअभ्यासश्च भवेद्भक्त्या त्वयि नित्यं महेश्वर

yadi me bhagavānprītaḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥdharme satye dame caiva buddhirbhavatu me sadāabhyāsaśca bhavedbhaktyā tvayi nityaṃ maheśvara

विष्णुरुवाचसर्वमेतद्धि भविता मत्प्रसादात्तव द्विजप्रतिभास्यति योगश्च येन युक्तो दिवौकसाम्त्रयाणामपि लोकानां महत्कार्यं करिष्यसि

viṣṇuruvācasarvametaddhi bhavitā matprasādāttava dvijapratibhāsyati yogaśca yena yukto divaukasāmtrayāṇāmapi lokānāṃ mahatkāryaṃ kariṣyasi

उत्सादनार्थं लोकानां धुन्धुर्नाम महासुरःतपस्यति तपो घोरं शृणु यस्तं हनिष्यति

utsādanārthaṃ lokānāṃ dhundhurnāma mahāsuraḥtapasyati tapo ghoraṃ śṛṇu yastaṃ haniṣyati

बृहदश्व इति ख्यातो भविष्यति महीपतिःतस्य पुत्रः शुचिर्दान्तः कुवलाश्व इति श्रुतः

bṛhadaśva iti khyāto bhaviṣyati mahīpatiḥtasya putraḥ śucirdāntaḥ kuvalāśva iti śrutaḥ

स योगबलमास्थाय मामकं पार्थिवोत्तमःशासनात्तव विप्रर्षे धुन्धुमारो भविष्यति

sa yogabalamāsthāya māmakaṃ pārthivottamaḥśāsanāttava viprarṣe dhundhumāro bhaviṣyati

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

उत्तङ्कमेवमुक्त्वा तु विष्णुरन्तरधीयत

uttaṅkamevamuktvā tu viṣṇurantaradhīyata