Parva.Adhyaya 3.193

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

इक्ष्वाकौ संस्थिते राजञ्शशादः पृथिवीमिमाम्प्राप्तः परमधर्मात्मा सोऽयोध्यायां नृपोऽभवत्

ikṣvākau saṃsthite rājañśaśādaḥ pṛthivīmimāmprāptaḥ paramadharmātmā so'yodhyāyāṃ nṛpo'bhavat

शशादस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्यवान्अनेनाश्चापि काकुत्स्थः पृथुश्चानेनसः सुतः

śaśādasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryavānanenāścāpi kākutsthaḥ pṛthuścānenasaḥ sutaḥ

विष्वगश्वः पृथोः पुत्रस्तस्मादार्द्रस्तु जज्ञिवान्आर्द्रस्य युवनाश्वस्तु श्रावस्तस्तस्य चात्मजः

viṣvagaśvaḥ pṛthoḥ putrastasmādārdrastu jajñivānārdrasya yuvanāśvastu śrāvastastasya cātmajaḥ

जज्ञे श्रावस्तको राजा श्रावस्ती येन निर्मिताश्रावस्तस्य तु दायादो बृहदश्वो महाबलःबृहदश्वसुतश्चापि कुवलाश्व इति स्मृतः

jajñe śrāvastako rājā śrāvastī yena nirmitāśrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahābalaḥbṛhadaśvasutaścāpi kuvalāśva iti smṛtaḥ

कुवलाश्वस्य पुत्राणां सहस्राण्येकविंशतिःसर्वे विद्यासु निष्णाता बलवन्तो दुरासदाः

kuvalāśvasya putrāṇāṃ sahasrāṇyekaviṃśatiḥsarve vidyāsu niṣṇātā balavanto durāsadāḥ

कुवलाश्वस्तु पितृतो गुणैरभ्यधिकोऽभवत्समये तं ततो राज्ये बृहदश्वोऽभ्यषेचयत्कुवलाश्वं महाराज शूरमुत्तमधार्मिकम्

kuvalāśvastu pitṛto guṇairabhyadhiko'bhavatsamaye taṃ tato rājye bṛhadaśvo'bhyaṣecayatkuvalāśvaṃ mahārāja śūramuttamadhārmikam

पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु बृहदश्वो महीपतिःजगाम तपसे धीमांस्तपोवनममित्रहा

putrasaṃkrāmitaśrīstu bṛhadaśvo mahīpatiḥjagāma tapase dhīmāṃstapovanamamitrahā

अथ शुश्राव राजर्षिं तमुत्तङ्को युधिष्ठिरवनं संप्रस्थितं राजन्बृहदश्वं द्विजोत्तमः

atha śuśrāva rājarṣiṃ tamuttaṅko yudhiṣṭhiravanaṃ saṃprasthitaṃ rājanbṛhadaśvaṃ dvijottamaḥ

तमुत्तङ्को महातेजाः सर्वास्त्रविदुषां वरम्न्यवारयदमेयात्मा समासाद्य नरोत्तमम्

tamuttaṅko mahātejāḥ sarvāstraviduṣāṃ varamnyavārayadameyātmā samāsādya narottamam

उत्तङ्क उवाच · uttaṅka uvāca

भवता रक्षणं कार्यं तत्तावत्कर्तुमर्हसिनिरुद्विग्ना वयं राजंस्त्वत्प्रसादाद्वसेमहि

bhavatā rakṣaṇaṃ kāryaṃ tattāvatkartumarhasinirudvignā vayaṃ rājaṃstvatprasādādvasemahi

त्वया हि पृथिवी राजन्रक्ष्यमाणा महात्मनाभविष्यति निरुद्विग्ना नारण्यं गन्तुमर्हसि

tvayā hi pṛthivī rājanrakṣyamāṇā mahātmanābhaviṣyati nirudvignā nāraṇyaṃ gantumarhasi

पालने हि महान्धर्मः प्रजानामिह दृश्यतेन तथा दृश्यतेऽरण्ये मा ते भूद्बुद्धिरीदृशी

pālane hi mahāndharmaḥ prajānāmiha dṛśyatena tathā dṛśyate'raṇye mā te bhūdbuddhirīdṛśī

ईदृशो न हि राजेन्द्र धर्मः क्वचन दृश्यतेप्रजानां पालने यो वै पुरा राजर्षिभिः कृतःरक्षितव्याः प्रजा राज्ञा तास्त्वं रक्षितुमर्हसि

īdṛśo na hi rājendra dharmaḥ kvacana dṛśyateprajānāṃ pālane yo vai purā rājarṣibhiḥ kṛtaḥrakṣitavyāḥ prajā rājñā tāstvaṃ rakṣitumarhasi

निरुद्विग्नस्तपश्चर्तुं न हि शक्नोमि पार्थिवममाश्रमसमीपे वै समेषु मरुधन्वसु

nirudvignastapaścartuṃ na hi śaknomi pārthivamamāśramasamīpe vai sameṣu marudhanvasu

समुद्रो वालुकापूर्ण उज्जानक इति स्मृतःबहुयोजनविस्तीर्णो बहुयोजनमायतः

samudro vālukāpūrṇa ujjānaka iti smṛtaḥbahuyojanavistīrṇo bahuyojanamāyataḥ

तत्र रौद्रो दानवेन्द्रो महावीर्यपराक्रमःमधुकैटभयोः पुत्रो धुन्धुर्नाम सुदारुणः

tatra raudro dānavendro mahāvīryaparākramaḥmadhukaiṭabhayoḥ putro dhundhurnāma sudāruṇaḥ

अन्तर्भूमिगतो राजन्वसत्यमितविक्रमःतं निहत्य महाराज वनं त्वं गन्तुमर्हसि

antarbhūmigato rājanvasatyamitavikramaḥtaṃ nihatya mahārāja vanaṃ tvaṃ gantumarhasi

शेते लोकविनाशाय तप आस्थाय दारुणम्त्रिदशानां विनाशाय लोकानां चापि पार्थिव

śete lokavināśāya tapa āsthāya dāruṇamtridaśānāṃ vināśāya lokānāṃ cāpi pārthiva

अवध्यो देवतानां स दैत्यानामथ रक्षसाम्नागानामथ यक्षाणां गन्धर्वाणां च सर्वशःअवाप्य स वरं राजन्सर्वलोकपितामहात्

avadhyo devatānāṃ sa daityānāmatha rakṣasāmnāgānāmatha yakṣāṇāṃ gandharvāṇāṃ ca sarvaśaḥavāpya sa varaṃ rājansarvalokapitāmahāt

तं विनाशय भद्रं ते मा ते बुद्धिरतोऽन्यथाप्राप्स्यसे महतीं कीर्तिं शाश्वतीमव्ययां ध्रुवाम्

taṃ vināśaya bhadraṃ te mā te buddhirato'nyathāprāpsyase mahatīṃ kīrtiṃ śāśvatīmavyayāṃ dhruvām

क्रूरस्य स्वपतस्तस्य वालुकान्तर्हितस्य वैसंवत्सरस्य पर्यन्ते निःश्वासः संप्रवर्ततेयदा तदा भूश्चलति सशैलवनकानना

krūrasya svapatastasya vālukāntarhitasya vaisaṃvatsarasya paryante niḥśvāsaḥ saṃpravartateyadā tadā bhūścalati saśailavanakānanā

तस्य निःश्वासवातेन रज उद्धूयते महत्आदित्यपथमावृत्य सप्ताहं भूमिकम्पनम्सविस्फुलिङ्गं सज्वालं सधूमं ह्यतिदारुणम्

tasya niḥśvāsavātena raja uddhūyate mahatādityapathamāvṛtya saptāhaṃ bhūmikampanamsavisphuliṅgaṃ sajvālaṃ sadhūmaṃ hyatidāruṇam

तेन राजन्न शक्नोमि तस्मिन्स्थातुं स्व आश्रमेतं विनाशय राजेन्द्र लोकानां हितकाम्ययालोकाः स्वस्था भवन्त्वद्य तस्मिन्विनिहतेऽसुरे

tena rājanna śaknomi tasminsthātuṃ sva āśrametaṃ vināśaya rājendra lokānāṃ hitakāmyayālokāḥ svasthā bhavantvadya tasminvinihate'sure

त्वं हि तस्य विनाशाय पर्याप्त इति मे मतिःतेजसा तव तेजश्च विष्णुराप्याययिष्यति

tvaṃ hi tasya vināśāya paryāpta iti me matiḥtejasā tava tejaśca viṣṇurāpyāyayiṣyati

विष्णुना च वरो दत्तो मम पूर्वं ततो वधेयस्तं महासुरं रौद्रं वधिष्यति महीपतिःतेजस्तं वैष्णवमिति प्रवेक्ष्यति दुरासदम्

viṣṇunā ca varo datto mama pūrvaṃ tato vadheyastaṃ mahāsuraṃ raudraṃ vadhiṣyati mahīpatiḥtejastaṃ vaiṣṇavamiti pravekṣyati durāsadam

तत्तेजस्त्वं समाधाय राजेन्द्र भुवि दुःसहम्तं निषूदय संदुष्टं दैत्यं रौद्रपराक्रमम्

tattejastvaṃ samādhāya rājendra bhuvi duḥsahamtaṃ niṣūdaya saṃduṣṭaṃ daityaṃ raudraparākramam

न हि धुन्धुर्महातेजास्तेजसाल्पेन शक्यतेनिर्दग्धुं पृथिवीपाल स हि वर्षशतैरपि

na hi dhundhurmahātejāstejasālpena śakyatenirdagdhuṃ pṛthivīpāla sa hi varṣaśatairapi