Parva.Adhyaya 3.196

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो युधिष्ठिरो राजा मार्कण्डेयं महाद्युतिम्पप्रच्छ भरतश्रेष्ठो धर्मप्रश्नं सुदुर्वचम्

tato yudhiṣṭhiro rājā mārkaṇḍeyaṃ mahādyutimpapraccha bharataśreṣṭho dharmapraśnaṃ sudurvacam

श्रोतुमिच्छामि भगवन्स्त्रीणां माहात्म्यमुत्तमम्कथ्यमानं त्वया विप्र सूक्ष्मं धर्मं च तत्त्वतः

śrotumicchāmi bhagavanstrīṇāṃ māhātmyamuttamamkathyamānaṃ tvayā vipra sūkṣmaṃ dharmaṃ ca tattvataḥ

प्रत्यक्षेण हि विप्रर्षे देवा दृश्यन्ति सत्तमसूर्याचन्द्रमसौ वायुः पृथिवी वह्निरेव च

pratyakṣeṇa hi viprarṣe devā dṛśyanti sattamasūryācandramasau vāyuḥ pṛthivī vahnireva ca

पिता माता च भगवन्गाव एव च सत्तमयच्चान्यदेव विहितं तच्चापि भृगुनन्दन

pitā mātā ca bhagavangāva eva ca sattamayaccānyadeva vihitaṃ taccāpi bhṛgunandana

मन्येऽहं गुरुवत्सर्वमेकपत्न्यस्तथा स्त्रियःपतिव्रतानां शुश्रूषा दुष्करा प्रतिभाति मे

manye'haṃ guruvatsarvamekapatnyastathā striyaḥpativratānāṃ śuśrūṣā duṣkarā pratibhāti me

पतिव्रतानां माहात्म्यं वक्तुमर्हसि नः प्रभोनिरुध्य चेन्द्रियग्रामं मनः संरुध्य चानघपतिं दैवतवच्चापि चिन्तयन्त्यः स्थिता हि याः

pativratānāṃ māhātmyaṃ vaktumarhasi naḥ prabhonirudhya cendriyagrāmaṃ manaḥ saṃrudhya cānaghapatiṃ daivatavaccāpi cintayantyaḥ sthitā hi yāḥ

भगवन्दुष्करं ह्येतत्प्रतिभाति मम प्रभोमातापितृषु शुश्रूषा स्त्रीणां भर्तृषु च द्विज

bhagavanduṣkaraṃ hyetatpratibhāti mama prabhomātāpitṛṣu śuśrūṣā strīṇāṃ bhartṛṣu ca dvija

स्त्रीणां धर्मात्सुघोराद्धि नान्यं पश्यामि दुष्करम्साध्वाचाराः स्त्रियो ब्रह्मन्यत्कुर्वन्ति सदादृताःदुष्करं बत कुर्वन्ति पितरो मातरश्च वै

strīṇāṃ dharmātsughorāddhi nānyaṃ paśyāmi duṣkaramsādhvācārāḥ striyo brahmanyatkurvanti sadādṛtāḥduṣkaraṃ bata kurvanti pitaro mātaraśca vai

एकपत्न्यश्च या नार्यो याश्च सत्यं वदन्त्युतकुक्षिणा दश मासांश्च गर्भं संधारयन्ति याःनार्यः कालेन संभूय किमद्भुततरं ततः

ekapatnyaśca yā nāryo yāśca satyaṃ vadantyutakukṣiṇā daśa māsāṃśca garbhaṃ saṃdhārayanti yāḥnāryaḥ kālena saṃbhūya kimadbhutataraṃ tataḥ

संशयं परमं प्राप्य वेदनामतुलामपिप्रजायन्ते सुतान्नार्यो दुःखेन महता विभोपुष्णन्ति चापि महता स्नेहेन द्विजसत्तम

saṃśayaṃ paramaṃ prāpya vedanāmatulāmapiprajāyante sutānnāryo duḥkhena mahatā vibhopuṣṇanti cāpi mahatā snehena dvijasattama

ये च क्रूरेषु सर्वेषु वर्तमाना जुगुप्सिताःस्वकर्म कुर्वन्ति सदा दुष्करं तच्च मे मतम्

ye ca krūreṣu sarveṣu vartamānā jugupsitāḥsvakarma kurvanti sadā duṣkaraṃ tacca me matam

क्षत्रधर्मसमाचारं तथ्यं चाख्याहि मे द्विजधर्मः सुदुर्लभो विप्र नृशंसेन दुरात्मना

kṣatradharmasamācāraṃ tathyaṃ cākhyāhi me dvijadharmaḥ sudurlabho vipra nṛśaṃsena durātmanā

एतदिच्छामि भगवन्प्रश्नं प्रश्नविदां वरश्रोतुं भृगुकुलश्रेष्ठ शुश्रूषे तव सुव्रत

etadicchāmi bhagavanpraśnaṃ praśnavidāṃ varaśrotuṃ bhṛgukulaśreṣṭha śuśrūṣe tava suvrata

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

हन्त ते सर्वमाख्यास्ये प्रश्नमेतं सुदुर्वचम्तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ गदतस्तन्निबोध मे

hanta te sarvamākhyāsye praśnametaṃ sudurvacamtattvena bharataśreṣṭha gadatastannibodha me

मातरं सदृशीं तात पितॄनन्ये च मन्यतेदुष्करं कुरुते माता विवर्धयति या प्रजाः

mātaraṃ sadṛśīṃ tāta pitṝnanye ca manyateduṣkaraṃ kurute mātā vivardhayati yā prajāḥ

तपसा देवतेज्याभिर्वन्दनेन तितिक्षयाअभिचारैरुपायैश्च ईहन्ते पितरः सुतान्

tapasā devatejyābhirvandanena titikṣayāabhicārairupāyaiśca īhante pitaraḥ sutān

एवं कृच्छ्रेण महता पुत्रं प्राप्य सुदुर्लभम्चिन्तयन्ति सदा वीर कीदृशोऽयं भविष्यति

evaṃ kṛcchreṇa mahatā putraṃ prāpya sudurlabhamcintayanti sadā vīra kīdṛśo'yaṃ bhaviṣyati

आशंसते च पुत्रेषु पिता माता च भारतयशः कीर्तिमथैश्वर्यं प्रजा धर्मं तथैव च

āśaṃsate ca putreṣu pitā mātā ca bhāratayaśaḥ kīrtimathaiśvaryaṃ prajā dharmaṃ tathaiva ca

तयोराशां तु सफलां यः करोति स धर्मवित्पिता माता च राजेन्द्र तुष्यतो यस्य नित्यदाइह प्रेत्य च तस्याथ कीर्तिर्धर्मश्च शाश्वतः

tayorāśāṃ tu saphalāṃ yaḥ karoti sa dharmavitpitā mātā ca rājendra tuṣyato yasya nityadāiha pretya ca tasyātha kīrtirdharmaśca śāśvataḥ

नैव यज्ञः स्त्रियः कश्चिन्न श्राद्धं नोपवासकम्या तु भर्तरि शुश्रूषा तया स्वर्गमुपाश्नुते

naiva yajñaḥ striyaḥ kaścinna śrāddhaṃ nopavāsakamyā tu bhartari śuśrūṣā tayā svargamupāśnute

एतत्प्रकरणं राजन्नधिकृत्य युधिष्ठिरप्रतिव्रतानां नियतं धर्मं चावहितः शृणु

etatprakaraṇaṃ rājannadhikṛtya yudhiṣṭhiraprativratānāṃ niyataṃ dharmaṃ cāvahitaḥ śṛṇu