Parva.Adhyaya 3.205

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

गुरू निवेद्य विप्राय तौ मातापितरावुभौपुनरेव स धर्मात्मा व्याधो ब्राह्मणमब्रवीत्

gurū nivedya viprāya tau mātāpitarāvubhaupunareva sa dharmātmā vyādho brāhmaṇamabravīt

प्रवृत्तचक्षुर्जातोऽस्मि संपश्य तपसो बलम्यदर्थमुक्तोऽसि तया गच्छस्व मिथिलामिति

pravṛttacakṣurjāto'smi saṃpaśya tapaso balamyadarthamukto'si tayā gacchasva mithilāmiti

पतिशुश्रूषपरया दान्तया सत्यशीलयामिथिलायां वसन्व्याधः स ते धर्मान्प्रवक्ष्यति

patiśuśrūṣaparayā dāntayā satyaśīlayāmithilāyāṃ vasanvyādhaḥ sa te dharmānpravakṣyati

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

पतिव्रतायाः सत्यायाः शीलाढ्याया यतव्रतसंस्मृत्य वाक्यं धर्मज्ञ गुणवानसि मे मतः

pativratāyāḥ satyāyāḥ śīlāḍhyāyā yatavratasaṃsmṛtya vākyaṃ dharmajña guṇavānasi me mataḥ

व्याध उवाच · vyādha uvāca

यत्तदा त्वं द्विजश्रेष्ठ तयोक्तो मां प्रति प्रभोदृष्टमेतत्तया सम्यगेकपत्न्या न संशयः

yattadā tvaṃ dvijaśreṣṭha tayokto māṃ prati prabhodṛṣṭametattayā samyagekapatnyā na saṃśayaḥ

त्वदनुग्रहबुद्ध्या तु विप्रैतद्दर्शितं मयावाक्यं च शृणु मे तात यत्ते वक्ष्ये हितं द्विज

tvadanugrahabuddhyā tu vipraitaddarśitaṃ mayāvākyaṃ ca śṛṇu me tāta yatte vakṣye hitaṃ dvija

त्वया विनिकृता माता पिता च द्विजसत्तमअनिसृष्टोऽसि निष्क्रान्तो गृहात्ताभ्यामनिन्दितवेदोच्चारणकार्यार्थमयुक्तं तत्त्वया कृतम्

tvayā vinikṛtā mātā pitā ca dvijasattamaanisṛṣṭo'si niṣkrānto gṛhāttābhyāmaninditavedoccāraṇakāryārthamayuktaṃ tattvayā kṛtam

तव शोकेन वृद्धौ तावन्धौ जातौ तपस्विनौतौ प्रसादयितुं गच्छ मा त्वा धर्मोऽत्यगान्महान्

tava śokena vṛddhau tāvandhau jātau tapasvinautau prasādayituṃ gaccha mā tvā dharmo'tyagānmahān

तपस्वी त्वं महात्मा च धर्मे च निरतः सदासर्वमेतदपार्थं ते क्षिप्रं तौ संप्रसादय

tapasvī tvaṃ mahātmā ca dharme ca nirataḥ sadāsarvametadapārthaṃ te kṣipraṃ tau saṃprasādaya

श्रद्दधस्व मम ब्रह्मन्नान्यथा कर्तुमर्हसिगम्यतामद्य विप्रर्षे श्रेयस्ते कथयाम्यहम्

śraddadhasva mama brahmannānyathā kartumarhasigamyatāmadya viprarṣe śreyaste kathayāmyaham

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

यदेतदुक्तं भवता सर्वं सत्यमसंशयम्प्रीतोऽस्मि तव धर्मज्ञ साध्वाचार गुणान्वित

yadetaduktaṃ bhavatā sarvaṃ satyamasaṃśayamprīto'smi tava dharmajña sādhvācāra guṇānvita

व्याध उवाच · vyādha uvāca

दैवतप्रतिमो हि त्वं यस्त्वं धर्ममनुव्रतःपुराणं शाश्वतं दिव्यं दुष्प्रापमकृतात्मभिः

daivatapratimo hi tvaṃ yastvaṃ dharmamanuvrataḥpurāṇaṃ śāśvataṃ divyaṃ duṣprāpamakṛtātmabhiḥ

अतन्द्रितः कुरु क्षिप्रं मातापित्रोर्हि पूजनम्अतः परमहं धर्मं नान्यं पश्यामि कंचन

atandritaḥ kuru kṣipraṃ mātāpitrorhi pūjanamataḥ paramahaṃ dharmaṃ nānyaṃ paśyāmi kaṃcana

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

इहाहमागतो दिष्ट्या दिष्ट्या मे संगतं त्वयाईदृशा दुर्लभा लोके नरा धर्मप्रदर्शकाः

ihāhamāgato diṣṭyā diṣṭyā me saṃgataṃ tvayāīdṛśā durlabhā loke narā dharmapradarśakāḥ

एको नरसहस्रेषु धर्मविद्विद्यते न वाप्रीतोऽस्मि तव सत्येन भद्रं ते पुरुषोत्तम

eko narasahasreṣu dharmavidvidyate na vāprīto'smi tava satyena bhadraṃ te puruṣottama

पतमानो हि नरके भवतास्मि समुद्धृतःभवितव्यमथैवं च यद्दृष्टोऽसि मयानघ

patamāno hi narake bhavatāsmi samuddhṛtaḥbhavitavyamathaivaṃ ca yaddṛṣṭo'si mayānagha

राजा ययातिर्दौहित्रैः पतितस्तारितो यथासद्भिः पुरुषशार्दूल तथाहं भवता त्विह

rājā yayātirdauhitraiḥ patitastārito yathāsadbhiḥ puruṣaśārdūla tathāhaṃ bhavatā tviha

मातापितृभ्यां शुश्रूषां करिष्ये वचनात्तवनाकृतात्मा वेदयति धर्माधर्मविनिश्चयम्

mātāpitṛbhyāṃ śuśrūṣāṃ kariṣye vacanāttavanākṛtātmā vedayati dharmādharmaviniścayam

दुर्ज्ञेयः शाश्वतो धर्मः शूद्रयोनौ हि वर्ततान त्वां शूद्रमहं मन्ये भवितव्यं हि कारणम्येन कर्मविपाकेन प्राप्तेयं शूद्रता त्वया

durjñeyaḥ śāśvato dharmaḥ śūdrayonau hi vartatāna tvāṃ śūdramahaṃ manye bhavitavyaṃ hi kāraṇamyena karmavipākena prāpteyaṃ śūdratā tvayā

एतदिच्छामि विज्ञातुं तत्त्वेन हि महामतेकामया ब्रूहि मे तथ्यं सर्वं त्वं प्रयतात्मवान्

etadicchāmi vijñātuṃ tattvena hi mahāmatekāmayā brūhi me tathyaṃ sarvaṃ tvaṃ prayatātmavān

व्याध उवाच · vyādha uvāca

अनतिक्रमणीया हि ब्राह्मणा वै द्विजोत्तमशृणु सर्वमिदं वृत्तं पूर्वदेहे ममानघ

anatikramaṇīyā hi brāhmaṇā vai dvijottamaśṛṇu sarvamidaṃ vṛttaṃ pūrvadehe mamānagha

अहं हि ब्राह्मणः पूर्वमासं द्विजवरात्मजवेदाध्यायी सुकुशलो वेदाङ्गानां च पारगःआत्मदोषकृतैर्ब्रह्मन्नवस्थां प्राप्तवानिमाम्

ahaṃ hi brāhmaṇaḥ pūrvamāsaṃ dvijavarātmajavedādhyāyī sukuśalo vedāṅgānāṃ ca pāragaḥātmadoṣakṛtairbrahmannavasthāṃ prāptavānimām

कश्चिद्राजा मम सखा धनुर्वेदपरायणःसंसर्गाद्धनुषि श्रेष्ठस्ततोऽहमभवं द्विज

kaścidrājā mama sakhā dhanurvedaparāyaṇaḥsaṃsargāddhanuṣi śreṣṭhastato'hamabhavaṃ dvija

एतस्मिन्नेव काले तु मृगयां निर्गतो नृपःसहितो योधमुख्यैश्च मन्त्रिभिश्च सुसंवृतःततोऽभ्यहन्मृगांस्तत्र सुबहूनाश्रमं प्रति

etasminneva kāle tu mṛgayāṃ nirgato nṛpaḥsahito yodhamukhyaiśca mantribhiśca susaṃvṛtaḥtato'bhyahanmṛgāṃstatra subahūnāśramaṃ prati

अथ क्षिप्तः शरो घोरो मयापि द्विजसत्तमताडितश्च मुनिस्तेन शरेणानतपर्वणा

atha kṣiptaḥ śaro ghoro mayāpi dvijasattamatāḍitaśca munistena śareṇānataparvaṇā

भूमौ निपतितो ब्रह्मन्नुवाच प्रतिनादयन्नापराध्याम्यहं किंचित्केन पापमिदं कृतम्

bhūmau nipatito brahmannuvāca pratinādayannāparādhyāmyahaṃ kiṃcitkena pāpamidaṃ kṛtam

मन्वानस्तं मृगं चाहं संप्राप्तः सहसा मुनिम्अपश्यं तमृषिं विद्धं शरेणानतपर्वणातमुग्रतपसं विप्रं निष्टनन्तं महीतले

manvānastaṃ mṛgaṃ cāhaṃ saṃprāptaḥ sahasā munimapaśyaṃ tamṛṣiṃ viddhaṃ śareṇānataparvaṇātamugratapasaṃ vipraṃ niṣṭanantaṃ mahītale

अकार्यकरणाच्चापि भृशं मे व्यथितं मनःअजानता कृतमिदं मयेत्यथ तमब्रुवम्क्षन्तुमर्हसि मे ब्रह्मन्निति चोक्तो मया मुनिः

akāryakaraṇāccāpi bhṛśaṃ me vyathitaṃ manaḥajānatā kṛtamidaṃ mayetyatha tamabruvamkṣantumarhasi me brahmanniti cokto mayā muniḥ

ततः प्रत्यब्रवीद्वाक्यमृषिर्मां क्रोधमूर्छितःव्याधस्त्वं भविता क्रूर शूद्रयोनाविति द्विज

tataḥ pratyabravīdvākyamṛṣirmāṃ krodhamūrchitaḥvyādhastvaṃ bhavitā krūra śūdrayonāviti dvija