Mahabharata · 27 verses
Read this chapter as a bookमार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca
एवं संकथिते कृत्स्ने मोक्षधर्मे युधिष्ठिरदृढं प्रीतमना विप्रो धर्मव्याधमुवाच ह
evaṃ saṃkathite kṛtsne mokṣadharme yudhiṣṭhiradṛḍhaṃ prītamanā vipro dharmavyādhamuvāca ha
न्याययुक्तमिदं सर्वं भवता परिकीर्तितम्न तेऽस्त्यविदितं किंचिद्धर्मेष्विह हि दृश्यते
nyāyayuktamidaṃ sarvaṃ bhavatā parikīrtitamna te'styaviditaṃ kiṃciddharmeṣviha hi dṛśyate
व्याध उवाच · vyādha uvāca
प्रत्यक्षं मम यो धर्मस्तं पश्य द्विजसत्तमयेन सिद्धिरियं प्राप्ता मया ब्राह्मणपुंगव
pratyakṣaṃ mama yo dharmastaṃ paśya dvijasattamayena siddhiriyaṃ prāptā mayā brāhmaṇapuṃgava
उत्तिष्ठ भगवन्क्षिप्रं प्रविश्याभ्यन्तरं गृहम्द्रष्टुमर्हसि धर्मज्ञ मातरं पितरं च मे
uttiṣṭha bhagavankṣipraṃ praviśyābhyantaraṃ gṛhamdraṣṭumarhasi dharmajña mātaraṃ pitaraṃ ca me
मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca
इत्युक्तः स प्रविश्याथ ददर्श परमार्चितम्सौधं हृद्यं चतुःशालमतीव च मनोहरम्
ityuktaḥ sa praviśyātha dadarśa paramārcitamsaudhaṃ hṛdyaṃ catuḥśālamatīva ca manoharam
देवतागृहसंकाशं दैवतैश्च सुपूजितम्शयनासनसंबाधं गन्धैश्च परमैर्युतम्
devatāgṛhasaṃkāśaṃ daivataiśca supūjitamśayanāsanasaṃbādhaṃ gandhaiśca paramairyutam
तत्र शुक्लाम्बरधरौ पितरावस्य पूजितौकृताहारौ सुतुष्टौ तावुपविष्टौ वरासनेधर्मव्याधस्तु तौ दृष्ट्वा पादेषु शिरसापतत्
tatra śuklāmbaradharau pitarāvasya pūjitaukṛtāhārau sutuṣṭau tāvupaviṣṭau varāsanedharmavyādhastu tau dṛṣṭvā pādeṣu śirasāpatat
वृद्धावूचतुःउत्तिष्ठोत्तिष्ठ धर्मज्ञ धर्मस्त्वामभिरक्षतुप्रीतौ स्वस्तव शौचेन दीर्घमायुरवाप्नुहिसत्पुत्रेण त्वया पुत्र नित्यकालं सुपूजितौ
vṛddhāvūcatuḥuttiṣṭhottiṣṭha dharmajña dharmastvāmabhirakṣatuprītau svastava śaucena dīrghamāyuravāpnuhisatputreṇa tvayā putra nityakālaṃ supūjitau
न तेऽन्यद्दैवतं किंचिद्दैवतेष्वपि वर्ततेप्रयतत्वाद्द्विजातीनां दमेनासि समन्वितः
na te'nyaddaivataṃ kiṃciddaivateṣvapi vartateprayatatvāddvijātīnāṃ damenāsi samanvitaḥ
पितुः पितामहा ये च तथैव प्रपितामहाःप्रीतास्ते सततं पुत्र दमेनावां च पूजया
pituḥ pitāmahā ye ca tathaiva prapitāmahāḥprītāste satataṃ putra damenāvāṃ ca pūjayā
मनसा कर्मणा वाचा शुश्रूषा नैव हीयतेन चान्या वितथा बुद्धिर्दृश्यते सांप्रतं तव
manasā karmaṇā vācā śuśrūṣā naiva hīyatena cānyā vitathā buddhirdṛśyate sāṃprataṃ tava
जामदग्न्येन रामेण यथा वृद्धौ सुपूजितौतथा त्वया कृतं सर्वं तद्विशिष्टं च पुत्रक
jāmadagnyena rāmeṇa yathā vṛddhau supūjitautathā tvayā kṛtaṃ sarvaṃ tadviśiṣṭaṃ ca putraka
मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca
ततस्तं ब्राह्मणं ताभ्यां धर्मव्याधो न्यवेदयत्तौ स्वागतेन तं विप्रमर्चयामासतुस्तदा
tatastaṃ brāhmaṇaṃ tābhyāṃ dharmavyādho nyavedayattau svāgatena taṃ vipramarcayāmāsatustadā
प्रतिगृह्य च तां पूजां द्विजः पप्रच्छ तावुभौसपुत्राभ्यां सभृत्याभ्यां कच्चिद्वां कुशलं गृहेअनामयं च वां कच्चित्सदैवेह शरीरयोः
pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ dvijaḥ papraccha tāvubhausaputrābhyāṃ sabhṛtyābhyāṃ kaccidvāṃ kuśalaṃ gṛheanāmayaṃ ca vāṃ kaccitsadaiveha śarīrayoḥ
वृद्धावूचतुःकुशलं नो गृहे विप्र भृत्यवर्गे च सर्वशःकच्चित्त्वमप्यविघ्नेन संप्राप्तो भगवन्निह
vṛddhāvūcatuḥkuśalaṃ no gṛhe vipra bhṛtyavarge ca sarvaśaḥkaccittvamapyavighnena saṃprāpto bhagavanniha
मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca
बाढमित्येव तौ विप्रः प्रत्युवाच मुदान्वितःधर्मव्याधस्तु तं विप्रमर्थवद्वाक्यमब्रवीत्
bāḍhamityeva tau vipraḥ pratyuvāca mudānvitaḥdharmavyādhastu taṃ vipramarthavadvākyamabravīt
पिता माता च भगवन्नेतौ मे दैवतं परम्यद्दैवतेभ्यः कर्तव्यं तदेताभ्यां करोम्यहम्
pitā mātā ca bhagavannetau me daivataṃ paramyaddaivatebhyaḥ kartavyaṃ tadetābhyāṃ karomyaham
त्रयस्त्रिंशद्यथा देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाःसंपूज्याः सर्वलोकस्य तथा वृद्धाविमौ मम
trayastriṃśadyathā devāḥ sarve śakrapurogamāḥsaṃpūjyāḥ sarvalokasya tathā vṛddhāvimau mama
उपहारानाहरन्तो देवतानां यथा द्विजाःकुर्वते तद्वदेताभ्यां करोम्यहमतन्द्रितः
upahārānāharanto devatānāṃ yathā dvijāḥkurvate tadvadetābhyāṃ karomyahamatandritaḥ
एतौ मे परमं ब्रह्मन्पिता माता च दैवतम्एतौ पुष्पैः फलै रत्नैस्तोषयामि सदा द्विज
etau me paramaṃ brahmanpitā mātā ca daivatametau puṣpaiḥ phalai ratnaistoṣayāmi sadā dvija
एतावेवाग्नयो मह्यं यान्वदन्ति मनीषिणःयज्ञा वेदाश्च चत्वारः सर्वमेतौ मम द्विज
etāvevāgnayo mahyaṃ yānvadanti manīṣiṇaḥyajñā vedāśca catvāraḥ sarvametau mama dvija
एतदर्थं मम प्राणा भार्या पुत्राः सुहृज्जनाःसपुत्रदारः शुश्रूषां नित्यमेव करोम्यहम्
etadarthaṃ mama prāṇā bhāryā putrāḥ suhṛjjanāḥsaputradāraḥ śuśrūṣāṃ nityameva karomyaham
स्वयं च स्नापयाम्येतौ तथा पादौ प्रधावयेआहारं संप्रयच्छामि स्वयं च द्विजसत्तम
svayaṃ ca snāpayāmyetau tathā pādau pradhāvayeāhāraṃ saṃprayacchāmi svayaṃ ca dvijasattama
अनुकूलाः कथा वच्मि विप्रियं परिवर्जयन्अधर्मेणापि संयुक्तं प्रियमाभ्यां करोम्यहम्
anukūlāḥ kathā vacmi vipriyaṃ parivarjayanadharmeṇāpi saṃyuktaṃ priyamābhyāṃ karomyaham
धर्ममेव गुरुं ज्ञात्वा करोमि द्विजसत्तमअतन्द्रितः सदा विप्र शुश्रूषां वै करोम्यहम्
dharmameva guruṃ jñātvā karomi dvijasattamaatandritaḥ sadā vipra śuśrūṣāṃ vai karomyaham
पञ्चैव गुरवो ब्रह्मन्पुरुषस्य बुभूषतःपिता माताग्निरात्मा च गुरुश्च द्विजसत्तम
pañcaiva guravo brahmanpuruṣasya bubhūṣataḥpitā mātāgnirātmā ca guruśca dvijasattama
एतेषु यस्तु वर्तेत सम्यगेव द्विजोत्तमभवेयुरग्नयस्तस्य परिचीर्णास्तु नित्यशःगार्हस्थ्ये वर्तमानस्य धर्म एष सनातनः
eteṣu yastu varteta samyageva dvijottamabhaveyuragnayastasya paricīrṇāstu nityaśaḥgārhasthye vartamānasya dharma eṣa sanātanaḥ