Parva.Adhyaya 3.228

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

धृतराष्ट्रं ततः सर्वे ददृशुर्जनमेजयपृष्ट्वा सुखमथो राज्ञः पृष्ट्वा राज्ञा च भारत

dhṛtarāṣṭraṃ tataḥ sarve dadṛśurjanamejayapṛṣṭvā sukhamatho rājñaḥ pṛṣṭvā rājñā ca bhārata

ततस्तैर्विहितः पूर्वं समङ्गो नाम बल्लवःसमीपस्थास्तदा गावो धृतराष्ट्रे न्यवेदयत्

tatastairvihitaḥ pūrvaṃ samaṅgo nāma ballavaḥsamīpasthāstadā gāvo dhṛtarāṣṭre nyavedayat

अनन्तरं च राधेयः शकुनिश्च विशां पतेआहतुः पार्थिवश्रेष्ठं धृतराष्ट्रं जनाधिपम्

anantaraṃ ca rādheyaḥ śakuniśca viśāṃ pateāhatuḥ pārthivaśreṣṭhaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam

रमणीयेषु देशेषु घोषाः संप्रति कौरवस्मारणासमयः प्राप्तो वत्सानामपि चाङ्कनम्

ramaṇīyeṣu deśeṣu ghoṣāḥ saṃprati kauravasmāraṇāsamayaḥ prāpto vatsānāmapi cāṅkanam

मृगया चोचिता राजन्नस्मिन्काले सुतस्य तेदुर्योधनस्य गमनं त्वमनुज्ञातुमर्हसि

mṛgayā cocitā rājannasminkāle sutasya teduryodhanasya gamanaṃ tvamanujñātumarhasi

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

मृगया शोभना तात गवां च समवेक्षणम्विश्रम्भस्तु न गन्तव्यो बल्लवानामिति स्मरे

mṛgayā śobhanā tāta gavāṃ ca samavekṣaṇamviśrambhastu na gantavyo ballavānāmiti smare

ते तु तत्र नरव्याघ्राः समीप इति नः श्रुतम्अतो नाभ्यनुजानामि गमनं तत्र वः स्वयम्

te tu tatra naravyāghrāḥ samīpa iti naḥ śrutamato nābhyanujānāmi gamanaṃ tatra vaḥ svayam

छद्मना निर्जितास्ते हि कर्शिताश्च महावनेतपोनित्याश्च राधेय समर्थाश्च महारथाः

chadmanā nirjitāste hi karśitāśca mahāvanetaponityāśca rādheya samarthāśca mahārathāḥ

धर्मराजो न संक्रुध्येद्भीमसेनस्त्वमर्षणःयज्ञसेनस्य दुहिता तेज एव तु केवलम्

dharmarājo na saṃkrudhyedbhīmasenastvamarṣaṇaḥyajñasenasya duhitā teja eva tu kevalam

यूयं चाप्यपराध्येयुर्दर्पमोहसमन्विताःततो विनिर्दहेयुस्ते तपसा हि समन्विताः

yūyaṃ cāpyaparādhyeyurdarpamohasamanvitāḥtato vinirdaheyuste tapasā hi samanvitāḥ

अथ वा सायुधा वीरा मन्युनाभिपरिप्लुताःसहिता बद्धनिस्त्रिंशा दहेयुः शस्त्रतेजसा

atha vā sāyudhā vīrā manyunābhipariplutāḥsahitā baddhanistriṃśā daheyuḥ śastratejasā

अथ यूयं बहुत्वात्तानारभध्वं कथंचनअनार्यं परमं तत्स्यादशक्यं तच्च मे मतम्

atha yūyaṃ bahutvāttānārabhadhvaṃ kathaṃcanaanāryaṃ paramaṃ tatsyādaśakyaṃ tacca me matam

उषितो हि महाबाहुरिन्द्रलोके धनंजयःदिव्यान्यस्त्राण्यवाप्याथ ततः प्रत्यागतो वनम्

uṣito hi mahābāhurindraloke dhanaṃjayaḥdivyānyastrāṇyavāpyātha tataḥ pratyāgato vanam

अकृतास्त्रेण पृथिवी जिता बीभत्सुना पुराकिं पुनः स कृतास्त्रोऽद्य न हन्याद्वो महारथः

akṛtāstreṇa pṛthivī jitā bībhatsunā purākiṃ punaḥ sa kṛtāstro'dya na hanyādvo mahārathaḥ

अथ वा मद्वचः श्रुत्वा तत्र यत्ता भविष्यथउद्विग्नवासो विश्रम्भाद्दुःखं तत्र भविष्यति

atha vā madvacaḥ śrutvā tatra yattā bhaviṣyathaudvignavāso viśrambhādduḥkhaṃ tatra bhaviṣyati

अथ वा सैनिकाः केचिदपकुर्युर्युधिष्ठिरेतदबुद्धिकृतं कर्म दोषमुत्पादयेच्च वः

atha vā sainikāḥ kecidapakuryuryudhiṣṭhiretadabuddhikṛtaṃ karma doṣamutpādayecca vaḥ

तस्माद्गच्छन्तु पुरुषाः स्मारणायाप्तकारिणःन स्वयं तत्र गमनं रोचये तव भारत

tasmādgacchantu puruṣāḥ smāraṇāyāptakāriṇaḥna svayaṃ tatra gamanaṃ rocaye tava bhārata

शकुनिरुवाचधर्मज्ञः पाण्डवो ज्येष्ठः प्रतिज्ञातं च संसदितेन द्वादश वर्षाणि वस्तव्यानीति भारत

śakuniruvācadharmajñaḥ pāṇḍavo jyeṣṭhaḥ pratijñātaṃ ca saṃsaditena dvādaśa varṣāṇi vastavyānīti bhārata

अनुवृत्ताश्च ते सर्वे पाण्डवा धर्मचारिणःयुधिष्ठिरश्च कौन्तेयो न नः कोपं करिष्यति

anuvṛttāśca te sarve pāṇḍavā dharmacāriṇaḥyudhiṣṭhiraśca kaunteyo na naḥ kopaṃ kariṣyati

मृगयां चैव नो गन्तुमिच्छा संवर्धते भृशम्स्मारणं च चिकीर्षामो न तु पाण्डवदर्शनम्

mṛgayāṃ caiva no gantumicchā saṃvardhate bhṛśamsmāraṇaṃ ca cikīrṣāmo na tu pāṇḍavadarśanam

न चानार्यसमाचारः कश्चित्तत्र भविष्यतिन च तत्र गमिष्यामो यत्र तेषां प्रतिश्रयः

na cānāryasamācāraḥ kaścittatra bhaviṣyatina ca tatra gamiṣyāmo yatra teṣāṃ pratiśrayaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तः शकुनिना धृतराष्ट्रो जनेश्वरःदुर्योधनं सहामात्यमनुजज्ञे न कामतः

evamuktaḥ śakuninā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥduryodhanaṃ sahāmātyamanujajñe na kāmataḥ

अनुज्ञातस्तु गान्धारिः कर्णेन सहितस्तदानिर्ययौ भरतश्रेष्ठो बलेन महता वृतः

anujñātastu gāndhāriḥ karṇena sahitastadāniryayau bharataśreṣṭho balena mahatā vṛtaḥ

दुःशासनेन च तथा सौबलेन च देविनासंवृतो भ्रातृभिश्चान्यैः स्त्रीभिश्चापि सहस्रशः

duḥśāsanena ca tathā saubalena ca devināsaṃvṛto bhrātṛbhiścānyaiḥ strībhiścāpi sahasraśaḥ

तं निर्यान्तं महाबाहुं द्रष्टुं द्वैतवनं सरःपौराश्चानुययुः सर्वे सहदारा वनं च तत्

taṃ niryāntaṃ mahābāhuṃ draṣṭuṃ dvaitavanaṃ saraḥpaurāścānuyayuḥ sarve sahadārā vanaṃ ca tat

अष्टौ रथसहस्राणि त्रीणि नागायुतानि चपत्तयो बहुसाहस्रा हयाश्च नवतिः शताः

aṣṭau rathasahasrāṇi trīṇi nāgāyutāni capattayo bahusāhasrā hayāśca navatiḥ śatāḥ

शकटापणवेश्याश्च वणिजो बन्दिनस्तथानराश्च मृगयाशीलाः शतशोऽथ सहस्रशः

śakaṭāpaṇaveśyāśca vaṇijo bandinastathānarāśca mṛgayāśīlāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

ततः प्रयाणे नृपतेः सुमहानभवत्स्वनःप्रावृषीव महावायोरुद्धतस्य विशां पते

tataḥ prayāṇe nṛpateḥ sumahānabhavatsvanaḥprāvṛṣīva mahāvāyoruddhatasya viśāṃ pate

गव्यूतिमात्रे न्यवसद्राजा दुर्योधनस्तदाप्रयातो वाहनैः सर्वैस्ततो द्वैतवनं सरः

gavyūtimātre nyavasadrājā duryodhanastadāprayāto vāhanaiḥ sarvaistato dvaitavanaṃ saraḥ