Parva.Adhyaya 3.252

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

सरोषरागोपहतेन वल्गुना; सरागनेत्रेण नतोन्नतभ्रुवामुखेन विस्फूर्य सुवीरराष्ट्रपं; ततोऽब्रवीत्तं द्रुपदात्मजा पुनः

saroṣarāgopahatena valgunā; sarāganetreṇa natonnatabhruvāmukhena visphūrya suvīrarāṣṭrapaṃ; tato'bravīttaṃ drupadātmajā punaḥ

यशस्विनस्तीक्ष्णविषान्महारथा;नधिक्षिपन्मूढ न लज्जसे कथम्महेन्द्रकल्पान्निरतान्स्वकर्मसु; स्थितान्समूहेष्वपि यक्षरक्षसाम्

yaśasvinastīkṣṇaviṣānmahārathā;nadhikṣipanmūḍha na lajjase kathammahendrakalpānniratānsvakarmasu; sthitānsamūheṣvapi yakṣarakṣasām

न किंचिदीड्यं प्रवदन्ति पापं; वनेचरं वा गृहमेधिनं वातपस्विनं संपरिपूर्णविद्यं; भषन्ति हैवं श्वनराः सुवीर

na kiṃcidīḍyaṃ pravadanti pāpaṃ; vanecaraṃ vā gṛhamedhinaṃ vātapasvinaṃ saṃparipūrṇavidyaṃ; bhaṣanti haivaṃ śvanarāḥ suvīra

अहं तु मन्ये तव नास्ति कश्चि;देतादृशे क्षत्रियसंनिवेशेयस्त्वाद्य पातालमुखे पतन्तं; पाणौ गृहीत्वा प्रतिसंहरेत

ahaṃ tu manye tava nāsti kaści;detādṛśe kṣatriyasaṃniveśeyastvādya pātālamukhe patantaṃ; pāṇau gṛhītvā pratisaṃhareta

नागं प्रभिन्नं गिरिकूटकल्प;मुपत्यकां हैमवतीं चरन्तम्दण्डीव यूथादपसेधसे त्वं; यो जेतुमाशंससि धर्मराजम्

nāgaṃ prabhinnaṃ girikūṭakalpa;mupatyakāṃ haimavatīṃ carantamdaṇḍīva yūthādapasedhase tvaṃ; yo jetumāśaṃsasi dharmarājam

बाल्यात्प्रसुप्तस्य महाबलस्य; सिंहस्य पक्ष्माणि मुखाल्लुनासिपदा समाहत्य पलायमानः; क्रुद्धं यदा द्रक्ष्यसि भीमसेनम्

bālyātprasuptasya mahābalasya; siṃhasya pakṣmāṇi mukhāllunāsipadā samāhatya palāyamānaḥ; kruddhaṃ yadā drakṣyasi bhīmasenam

महाबलं घोरतरं प्रवृद्धं; जातं हरिं पर्वतकन्दरेषुप्रसुप्तमुग्रं प्रपदेन हंसि; यः क्रुद्धमासेत्स्यसि जिष्णुमुग्रम्

mahābalaṃ ghorataraṃ pravṛddhaṃ; jātaṃ hariṃ parvatakandareṣuprasuptamugraṃ prapadena haṃsi; yaḥ kruddhamāsetsyasi jiṣṇumugram

कृष्णोरगौ तीक्ष्णविषौ द्विजिह्वौ; मत्तः पदाक्रामसि पुच्छदेशेयः पाण्डवाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्यां; जघन्यजाभ्यां प्रयुयुत्ससे त्वम्

kṛṣṇoragau tīkṣṇaviṣau dvijihvau; mattaḥ padākrāmasi pucchadeśeyaḥ pāṇḍavābhyāṃ puruṣottamābhyāṃ; jaghanyajābhyāṃ prayuyutsase tvam

यथा च वेणुः कदली नलो वा; फलन्त्यभावाय न भूतयेऽऽत्मनःतथैव मां तैः परिरक्ष्यमाणा;मादास्यसे कर्कटकीव गर्भम्

yathā ca veṇuḥ kadalī nalo vā; phalantyabhāvāya na bhūtaye''tmanaḥtathaiva māṃ taiḥ parirakṣyamāṇā;mādāsyase karkaṭakīva garbham

जयद्रथ उवाच · jayadratha uvāca

जानामि कृष्णे विदितं ममैत;द्यथाविधास्ते नरदेवपुत्राःन त्वेवमेतेन विभीषणेन; शक्या वयं त्रासयितुं त्वयाद्य

jānāmi kṛṣṇe viditaṃ mamaita;dyathāvidhāste naradevaputrāḥna tvevametena vibhīṣaṇena; śakyā vayaṃ trāsayituṃ tvayādya

वयं पुनः सप्तदशेषु कृष्णे; कुलेषु सर्वेऽनवमेषु जाताःषड्भ्यो गुणेभ्योऽभ्यधिका विहीना;न्मन्यामहे द्रौपदि पाण्डुपुत्रान्

vayaṃ punaḥ saptadaśeṣu kṛṣṇe; kuleṣu sarve'navameṣu jātāḥṣaḍbhyo guṇebhyo'bhyadhikā vihīnā;nmanyāmahe draupadi pāṇḍuputrān

सा क्षिप्रमातिष्ठ गजं रथं वा; न वाक्यमात्रेण वयं हि शक्याःआशंस वा त्वं कृपणं वदन्ती; सौवीरराजस्य पुनः प्रसादम्

sā kṣipramātiṣṭha gajaṃ rathaṃ vā; na vākyamātreṇa vayaṃ hi śakyāḥāśaṃsa vā tvaṃ kṛpaṇaṃ vadantī; sauvīrarājasya punaḥ prasādam

द्रौपद्युवाचमहाबला किं त्विह दुर्बलेव; सौवीरराजस्य मताहमस्मियाहं प्रमाथादिह संप्रतीता; सौवीरराजं कृपणं वदेयम्

draupadyuvācamahābalā kiṃ tviha durbaleva; sauvīrarājasya matāhamasmiyāhaṃ pramāthādiha saṃpratītā; sauvīrarājaṃ kṛpaṇaṃ vadeyam

यस्या हि कृष्णौ पदवीं चरेतां; समास्थितावेकरथे सहायौइन्द्रोऽपि तां नापहरेत्कथंचि;न्मनुष्यमात्रः कृपणः कुतोऽन्यः

yasyā hi kṛṣṇau padavīṃ caretāṃ; samāsthitāvekarathe sahāyauindro'pi tāṃ nāpaharetkathaṃci;nmanuṣyamātraḥ kṛpaṇaḥ kuto'nyaḥ

यदा किरीटी परवीरघाती; निघ्नन्रथस्थो द्विषतां मनांसिमदन्तरे त्वद्ध्वजिनीं प्रवेष्टा; कक्षं दहन्नग्निरिवोष्णगेषु

yadā kirīṭī paravīraghātī; nighnanrathastho dviṣatāṃ manāṃsimadantare tvaddhvajinīṃ praveṣṭā; kakṣaṃ dahannagnirivoṣṇageṣu

जनार्दनस्यानुगा वृष्णिवीरा; महेष्वासाः केकयाश्चापि सर्वेएते हि सर्वे मम राजपुत्राः; प्रहृष्टरूपाः पदवीं चरेयुः

janārdanasyānugā vṛṣṇivīrā; maheṣvāsāḥ kekayāścāpi sarveete hi sarve mama rājaputrāḥ; prahṛṣṭarūpāḥ padavīṃ careyuḥ

मौर्वीविसृष्टाः स्तनयित्नुघोषा; गाण्डीवमुक्तास्त्वतिवेगवन्तःहस्तं समाहत्य धनंजयस्य; भीमाः शब्दं घोरतरं नदन्ति

maurvīvisṛṣṭāḥ stanayitnughoṣā; gāṇḍīvamuktāstvativegavantaḥhastaṃ samāhatya dhanaṃjayasya; bhīmāḥ śabdaṃ ghorataraṃ nadanti

गाण्डीवमुक्तांश्च महाशरौघा;न्पतंगसंघानिव शीघ्रवेगान्सशङ्खघोषः सतलत्रघोषो; गाण्डीवधन्वा मुहुरुद्वमंश्चयदा शरानर्पयिता तवोरसि; तदा मनस्ते किमिवाभविष्यत्

gāṇḍīvamuktāṃśca mahāśaraughā;npataṃgasaṃghāniva śīghravegānsaśaṅkhaghoṣaḥ satalatraghoṣo; gāṇḍīvadhanvā muhurudvamaṃścayadā śarānarpayitā tavorasi; tadā manaste kimivābhaviṣyat

गदाहस्तं भीममभिद्रवन्तं; माद्रीपुत्रौ संपतन्तौ दिशश्चअमर्षजं क्रोधविषं वमन्तौ; दृष्ट्वा चिरं तापमुपैष्यसेऽधम

gadāhastaṃ bhīmamabhidravantaṃ; mādrīputrau saṃpatantau diśaścaamarṣajaṃ krodhaviṣaṃ vamantau; dṛṣṭvā ciraṃ tāpamupaiṣyase'dhama

यथा चाहं नातिचरे कथंचि;त्पतीन्महार्हान्मनसापि जातुतेनाद्य सत्येन वशीकृतं त्वां; द्रष्टास्मि पार्थैः परिकृष्यमाणम्

yathā cāhaṃ nāticare kathaṃci;tpatīnmahārhānmanasāpi jātutenādya satyena vaśīkṛtaṃ tvāṃ; draṣṭāsmi pārthaiḥ parikṛṣyamāṇam

न संभ्रमं गन्तुमहं हि शक्ष्ये; त्वया नृशंसेन विकृष्यमाणासमागताहं हि कुरुप्रवीरैः; पुनर्वनं काम्यकमागता च

na saṃbhramaṃ gantumahaṃ hi śakṣye; tvayā nṛśaṃsena vikṛṣyamāṇāsamāgatāhaṃ hi kurupravīraiḥ; punarvanaṃ kāmyakamāgatā ca

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

सा ताननुप्रेक्ष्य विशालनेत्रा; जिघृक्षमाणानवभर्त्सयन्तीप्रोवाच मा मा स्पृशतेति भीता; धौम्यं प्रचुक्रोश पुरोहितं सा

sā tānanuprekṣya viśālanetrā; jighṛkṣamāṇānavabhartsayantīprovāca mā mā spṛśateti bhītā; dhaumyaṃ pracukrośa purohitaṃ sā

जग्राह तामुत्तरवस्त्रदेशे; जयद्रथस्तं समवाक्षिपत्सातया समाक्षिप्ततनुः स पापः; पपात शाखीव निकृत्तमूलः

jagrāha tāmuttaravastradeśe; jayadrathastaṃ samavākṣipatsātayā samākṣiptatanuḥ sa pāpaḥ; papāta śākhīva nikṛttamūlaḥ

प्रगृह्यमाणा तु महाजवेन; मुहुर्विनिःश्वस्य च राजपुत्रीसा कृष्यमाणा रथमारुरोह; धौम्यस्य पादावभिवाद्य कृष्णा

pragṛhyamāṇā tu mahājavena; muhurviniḥśvasya ca rājaputrīsā kṛṣyamāṇā rathamāruroha; dhaumyasya pādāvabhivādya kṛṣṇā

धौम्य उवाच · dhaumya uvāca

नेयं शक्या त्वया नेतुमविजित्य महारथान्धर्मं क्षत्रस्य पौराणमवेक्षस्व जयद्रथ

neyaṃ śakyā tvayā netumavijitya mahārathāndharmaṃ kṣatrasya paurāṇamavekṣasva jayadratha

क्षुद्रं कृत्वा फलं पापं प्राप्स्यसि त्वमसंशयम्आसाद्य पाण्डवान्वीरान्धर्मराजपुरोगमान्

kṣudraṃ kṛtvā phalaṃ pāpaṃ prāpsyasi tvamasaṃśayamāsādya pāṇḍavānvīrāndharmarājapurogamān

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्त्वा ह्रियमाणां तां राजपुत्रीं यशस्विनीम्अन्वगच्छत्तदा धौम्यः पदातिगणमध्यगः

ityuktvā hriyamāṇāṃ tāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīmanvagacchattadā dhaumyaḥ padātigaṇamadhyagaḥ