Parva.Adhyaya 3.253

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो दिशः संप्रविहृत्य पार्था; मृगान्वराहान्महिषांश्च हत्वाधनुर्धराः श्रेष्ठतमाः पृथिव्यां; पृथक्चरन्तः सहिता बभूवुः

tato diśaḥ saṃpravihṛtya pārthā; mṛgānvarāhānmahiṣāṃśca hatvādhanurdharāḥ śreṣṭhatamāḥ pṛthivyāṃ; pṛthakcarantaḥ sahitā babhūvuḥ

ततो मृगव्यालगणानुकीर्णं; महावनं तद्विहगोपघुष्टम्भ्रातॄंश्च तानभ्यवदद्युधिष्ठिरः; श्रुत्वा गिरो व्याहरतां मृगाणाम्

tato mṛgavyālagaṇānukīrṇaṃ; mahāvanaṃ tadvihagopaghuṣṭambhrātṝṃśca tānabhyavadadyudhiṣṭhiraḥ; śrutvā giro vyāharatāṃ mṛgāṇām

आदित्यदीप्तां दिशमभ्युपेत्य; मृगद्विजाः क्रूरमिमे वदन्तिआयासमुग्रं प्रतिवेदयन्तो; महाहवं शत्रुभिर्वावमानम्

ādityadīptāṃ diśamabhyupetya; mṛgadvijāḥ krūramime vadantiāyāsamugraṃ prativedayanto; mahāhavaṃ śatrubhirvāvamānam

क्षिप्रं निवर्तध्वमलं मृगैर्नो; मनो हि मे दूयति दह्यते चबुद्धिं समाच्छाद्य च मे समन्यु;रुद्धूयते प्राणपतिः शरीरे

kṣipraṃ nivartadhvamalaṃ mṛgairno; mano hi me dūyati dahyate cabuddhiṃ samācchādya ca me samanyu;ruddhūyate prāṇapatiḥ śarīre

सरः सुपर्णेन हृतोरगं यथा; राष्ट्रं यथाराजकमात्तलक्ष्मिएवंविधं मे प्रतिभाति काम्यकं; शौण्डैर्यथा पीतरसश्च कुम्भः

saraḥ suparṇena hṛtoragaṃ yathā; rāṣṭraṃ yathārājakamāttalakṣmievaṃvidhaṃ me pratibhāti kāmyakaṃ; śauṇḍairyathā pītarasaśca kumbhaḥ

ते सैन्धवैरत्यनिलौघवेगै;र्महाजवैर्वाजिभिरुह्यमानाःयुक्तैर्बृहद्भिः सुरथैर्नृवीरा;स्तदाश्रमायाभिमुखा बभूवुः

te saindhavairatyanilaughavegai;rmahājavairvājibhiruhyamānāḥyuktairbṛhadbhiḥ surathairnṛvīrā;stadāśramāyābhimukhā babhūvuḥ

तेषां तु गोमायुरनल्पघोषो; निवर्ततां वाममुपेत्य पार्श्वम्प्रव्याहरत्तं प्रविमृश्य राजा; प्रोवाच भीमं च धनंजयं च

teṣāṃ tu gomāyuranalpaghoṣo; nivartatāṃ vāmamupetya pārśvampravyāharattaṃ pravimṛśya rājā; provāca bhīmaṃ ca dhanaṃjayaṃ ca

यथा वदत्येष विहीनयोनिः; शालावृको वाममुपेत्य पार्श्वम्सुव्यक्तमस्मानवमन्य पापैः; कृतोऽभिमर्दः कुरुभिः प्रसह्य

yathā vadatyeṣa vihīnayoniḥ; śālāvṛko vāmamupetya pārśvamsuvyaktamasmānavamanya pāpaiḥ; kṛto'bhimardaḥ kurubhiḥ prasahya

इत्येव ते तद्वनमाविशन्तो; महत्यरण्ये मृगयां चरित्वाबालामपश्यन्त तदा रुदन्तीं; धात्रेयिकां प्रेष्यवधूं प्रियायाः

ityeva te tadvanamāviśanto; mahatyaraṇye mṛgayāṃ caritvābālāmapaśyanta tadā rudantīṃ; dhātreyikāṃ preṣyavadhūṃ priyāyāḥ

तामिन्द्रसेनस्त्वरितोऽभिसृत्य; रथादवप्लुत्य ततोऽभ्यधावत्प्रोवाच चैनां वचनं नरेन्द्र; धात्रेयिकामार्ततरस्तदानीम्

tāmindrasenastvarito'bhisṛtya; rathādavaplutya tato'bhyadhāvatprovāca caināṃ vacanaṃ narendra; dhātreyikāmārtatarastadānīm

किं रोदिषि त्वं पतिता धरण्यां; किं ते मुखं शुष्यति दीनवर्णम्कच्चिन्न पापैः सुनृशंसकृद्भिः; प्रमाथिता द्रौपदी राजपुत्रीअनिन्द्यरूपा सुविशालनेत्रा; शरीरतुल्या कुरुपुंगवानाम्

kiṃ rodiṣi tvaṃ patitā dharaṇyāṃ; kiṃ te mukhaṃ śuṣyati dīnavarṇamkaccinna pāpaiḥ sunṛśaṃsakṛdbhiḥ; pramāthitā draupadī rājaputrīanindyarūpā suviśālanetrā; śarīratulyā kurupuṃgavānām

यद्येव देवी पृथिवीं प्रविष्टा; दिवं प्रपन्नाप्यथ वा समुद्रम्तस्या गमिष्यन्ति पदं हि पार्था;स्तथा हि संतप्यति धर्मराजः

yadyeva devī pṛthivīṃ praviṣṭā; divaṃ prapannāpyatha vā samudramtasyā gamiṣyanti padaṃ hi pārthā;stathā hi saṃtapyati dharmarājaḥ

को हीदृशानामरिमर्दनानां; क्लेशक्षमाणामपराजितानाम्प्राणैः समामिष्टतमां जिहीर्षे;दनुत्तमं रत्नमिव प्रमूढःन बुध्यते नाथवतीमिहाद्य; बहिश्चरं हृदयं पाण्डवानाम्

ko hīdṛśānāmarimardanānāṃ; kleśakṣamāṇāmaparājitānāmprāṇaiḥ samāmiṣṭatamāṃ jihīrṣe;danuttamaṃ ratnamiva pramūḍhaḥna budhyate nāthavatīmihādya; bahiścaraṃ hṛdayaṃ pāṇḍavānām

कस्याद्य कायं प्रतिभिद्य घोरा; महीं प्रवेक्ष्यन्ति शिताः शराग्र्याःमा त्वं शुचस्तां प्रति भीरु विद्धि; यथाद्य कृष्णा पुनरेष्यतीतिनिहत्य सर्वान्द्विषतः समग्रा;न्पार्थाः समेष्यन्त्यथ याज्ञसेन्या

kasyādya kāyaṃ pratibhidya ghorā; mahīṃ pravekṣyanti śitāḥ śarāgryāḥmā tvaṃ śucastāṃ prati bhīru viddhi; yathādya kṛṣṇā punareṣyatītinihatya sarvāndviṣataḥ samagrā;npārthāḥ sameṣyantyatha yājñasenyā

अथाब्रवीच्चारुमुखं प्रमृज्य; धात्रेयिका सारथिमिन्द्रसेनम्जयद्रथेनापहृता प्रमथ्य; पञ्चेन्द्रकल्पान्परिभूय कृष्णा

athābravīccārumukhaṃ pramṛjya; dhātreyikā sārathimindrasenamjayadrathenāpahṛtā pramathya; pañcendrakalpānparibhūya kṛṣṇā

तिष्ठन्ति वर्त्मानि नवान्यमूनि; वृक्षाश्च न म्लान्ति तथैव भग्नाःआवर्तयध्वं ह्यनुयात शीघ्रं; न दूरयातैव हि राजपुत्री

tiṣṭhanti vartmāni navānyamūni; vṛkṣāśca na mlānti tathaiva bhagnāḥāvartayadhvaṃ hyanuyāta śīghraṃ; na dūrayātaiva hi rājaputrī

संनह्यध्वं सर्व एवेन्द्रकल्पा; महान्ति चारूणि च दंशनानिगृह्णीत चापानि महाधनानि; शरांश्च शीघ्रं पदवीं व्रजध्वम्

saṃnahyadhvaṃ sarva evendrakalpā; mahānti cārūṇi ca daṃśanānigṛhṇīta cāpāni mahādhanāni; śarāṃśca śīghraṃ padavīṃ vrajadhvam

पुरा हि निर्भर्त्सनदण्डमोहिता; प्रमूढचित्ता वदनेन शुष्यताददाति कस्मैचिदनर्हते तनुं; वराज्यपूर्णामिव भस्मनि स्रुचम्

purā hi nirbhartsanadaṇḍamohitā; pramūḍhacittā vadanena śuṣyatādadāti kasmaicidanarhate tanuṃ; varājyapūrṇāmiva bhasmani srucam

पुरा तुषाग्नाविव हूयते हविः; पुरा श्मशाने स्रगिवापविध्यतेपुरा च सोमोऽध्वरगोऽवलिह्यते; शुना यथा विप्रजने प्रमोहितेमहत्यरण्ये मृगयां चरित्वा; पुरा शृगालो नलिनीं विगाहते

purā tuṣāgnāviva hūyate haviḥ; purā śmaśāne sragivāpavidhyatepurā ca somo'dhvarago'valihyate; śunā yathā viprajane pramohitemahatyaraṇye mṛgayāṃ caritvā; purā śṛgālo nalinīṃ vigāhate

मा वः प्रियायाः सुनसं सुलोचनं; चन्द्रप्रभाच्छं वदनं प्रसन्नम्स्पृश्याच्छुभं कश्चिदकृत्यकारी; श्वा वै पुरोडाशमिवोपयुङ्क्षीत्एतानि वर्त्मान्यनुयात शीघ्रं; मा वः कालः क्षिप्रमिहात्यगाद्वै

mā vaḥ priyāyāḥ sunasaṃ sulocanaṃ; candraprabhācchaṃ vadanaṃ prasannamspṛśyācchubhaṃ kaścidakṛtyakārī; śvā vai puroḍāśamivopayuṅkṣītetāni vartmānyanuyāta śīghraṃ; mā vaḥ kālaḥ kṣipramihātyagādvai

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

भद्रे तूष्णीमास्स्व नियच्छ वाचं; मास्मत्सकाशे परुषाण्यवोचःराजानो वा यदि वा राजपुत्रा; बलेन मत्ता वञ्चनां प्राप्नुवन्ति

bhadre tūṣṇīmāssva niyaccha vācaṃ; māsmatsakāśe paruṣāṇyavocaḥrājāno vā yadi vā rājaputrā; balena mattā vañcanāṃ prāpnuvanti

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एतावदुक्त्वा प्रययुर्हि शीघ्रं; तान्येव वर्त्मान्यनुवर्तमानाःमुहुर्मुहुर्व्यालवदुच्छ्वसन्तो; ज्यां विक्षिपन्तश्च महाधनुर्भ्यः

etāvaduktvā prayayurhi śīghraṃ; tānyeva vartmānyanuvartamānāḥmuhurmuhurvyālavaducchvasanto; jyāṃ vikṣipantaśca mahādhanurbhyaḥ

ततोऽपश्यंस्तस्य सैन्यस्य रेणु;मुद्धूतं वै वाजिखुरप्रणुन्नम्पदातीनां मध्यगतं च धौम्यं; विक्रोशन्तं भीममभिद्रवेति

tato'paśyaṃstasya sainyasya reṇu;muddhūtaṃ vai vājikhurapraṇunnampadātīnāṃ madhyagataṃ ca dhaumyaṃ; vikrośantaṃ bhīmamabhidraveti

ते सान्त्व्य धौम्यं परिदीनसत्त्वाः; सुखं भवानेत्विति राजपुत्राःश्येना यथैवामिषसंप्रयुक्ता; जवेन तत्सैन्यमथाभ्यधावन्

te sāntvya dhaumyaṃ paridīnasattvāḥ; sukhaṃ bhavānetviti rājaputrāḥśyenā yathaivāmiṣasaṃprayuktā; javena tatsainyamathābhyadhāvan

तेषां महेन्द्रोपमविक्रमाणां; संरब्धानां धर्षणाद्याज्ञसेन्याःक्रोधः प्रजज्वाल जयद्रथं च; दृष्ट्वा प्रियां तस्य रथे स्थितां च

teṣāṃ mahendropamavikramāṇāṃ; saṃrabdhānāṃ dharṣaṇādyājñasenyāḥkrodhaḥ prajajvāla jayadrathaṃ ca; dṛṣṭvā priyāṃ tasya rathe sthitāṃ ca

प्रचुक्रुशुश्चाप्यथ सिन्धुराजं; वृकोदरश्चैव धनंजयश्चयमौ च राजा च महाधनुर्धरा;स्ततो दिशः संमुमुहुः परेषाम्

pracukruśuścāpyatha sindhurājaṃ; vṛkodaraścaiva dhanaṃjayaścayamau ca rājā ca mahādhanurdharā;stato diśaḥ saṃmumuhuḥ pareṣām