Parva.Adhyaya 3.268

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

प्रभूतान्नोदके तस्मिन्बहुमूलफले वनेसेनां निवेश्य काकुत्स्थो विधिवत्पर्यरक्षत

prabhūtānnodake tasminbahumūlaphale vanesenāṃ niveśya kākutstho vidhivatparyarakṣata

रावणश्च विधिं चक्रे लङ्कायां शास्त्रनिर्मितम्प्रकृत्यैव दुराधर्षा दृढप्राकारतोरणा

rāvaṇaśca vidhiṃ cakre laṅkāyāṃ śāstranirmitamprakṛtyaiva durādharṣā dṛḍhaprākāratoraṇā

अगाधतोयाः परिखा मीननक्रसमाकुलाःबभूवुः सप्त दुर्धर्षाः खादिरैः शङ्कुभिश्चिताः

agādhatoyāḥ parikhā mīnanakrasamākulāḥbabhūvuḥ sapta durdharṣāḥ khādiraiḥ śaṅkubhiścitāḥ

कर्णाट्टयन्त्रदुर्धर्षा बभूवुः सहुडोपलाःसाशीविषघटायोधाः ससर्जरसपांसवः

karṇāṭṭayantradurdharṣā babhūvuḥ sahuḍopalāḥsāśīviṣaghaṭāyodhāḥ sasarjarasapāṃsavaḥ

मुसलालातनाराचतोमरासिपरश्वधैःअन्विताश्च शतघ्नीभिः समधूच्छिष्टमुद्गराः

musalālātanārācatomarāsiparaśvadhaiḥanvitāśca śataghnībhiḥ samadhūcchiṣṭamudgarāḥ

पुरद्वारेषु सर्वेषु गुल्माः स्थावरजङ्गमाःबभूवुः पत्तिबहुलाः प्रभूतगजवाजिनः

puradvāreṣu sarveṣu gulmāḥ sthāvarajaṅgamāḥbabhūvuḥ pattibahulāḥ prabhūtagajavājinaḥ

अङ्गदस्त्वथ लङ्काया द्वारदेशमुपागतःविदितो राक्षसेन्द्रस्य प्रविवेश गतव्यथः

aṅgadastvatha laṅkāyā dvāradeśamupāgataḥvidito rākṣasendrasya praviveśa gatavyathaḥ

मध्ये राक्षसकोटीनां बह्वीनां सुमहाबलःशुशुभे मेघमालाभिरादित्य इव संवृतः

madhye rākṣasakoṭīnāṃ bahvīnāṃ sumahābalaḥśuśubhe meghamālābhirāditya iva saṃvṛtaḥ

स समासाद्य पौलस्त्यममात्यैरभिसंवृतम्रामसंदेशमामन्त्र्य वाग्मी वक्तुं प्रचक्रमे

sa samāsādya paulastyamamātyairabhisaṃvṛtamrāmasaṃdeśamāmantrya vāgmī vaktuṃ pracakrame

आह त्वां राघवो राजन्कोसलेन्द्रो महायशाःप्राप्तकालमिदं वाक्यं तदादत्स्व कुरुष्व च

āha tvāṃ rāghavo rājankosalendro mahāyaśāḥprāptakālamidaṃ vākyaṃ tadādatsva kuruṣva ca

अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम्विनश्यन्त्यनयाविष्टा देशाश्च नगराणि च

akṛtātmānamāsādya rājānamanaye ratamvinaśyantyanayāviṣṭā deśāśca nagarāṇi ca

त्वयैकेनापराद्धं मे सीतामाहरता बलात्वधायानपराद्धानामन्येषां तद्भविष्यति

tvayaikenāparāddhaṃ me sītāmāharatā balātvadhāyānaparāddhānāmanyeṣāṃ tadbhaviṣyati

ये त्वया बलदर्पाभ्यामाविष्टेन वनेचराःऋषयो हिंसिताः पूर्वं देवाश्चाप्यवमानिताः

ye tvayā baladarpābhyāmāviṣṭena vanecarāḥṛṣayo hiṃsitāḥ pūrvaṃ devāścāpyavamānitāḥ

राजर्षयश्च निहता रुदन्त्यश्चाहृताः स्त्रियःतदिदं समनुप्राप्तं फलं तस्यानयस्य ते

rājarṣayaśca nihatā rudantyaścāhṛtāḥ striyaḥtadidaṃ samanuprāptaṃ phalaṃ tasyānayasya te

हन्तास्मि त्वां सहामात्यं युध्यस्व पुरुषो भवपश्य मे धनुषो वीर्यं मानुषस्य निशाचर

hantāsmi tvāṃ sahāmātyaṃ yudhyasva puruṣo bhavapaśya me dhanuṣo vīryaṃ mānuṣasya niśācara

मुच्यतां जानकी सीता न मे मोक्ष्यसि कर्हिचित्अराक्षसमिमं लोकं कर्तास्मि निशितैः शरैः

mucyatāṃ jānakī sītā na me mokṣyasi karhicitarākṣasamimaṃ lokaṃ kartāsmi niśitaiḥ śaraiḥ

इति तस्य ब्रुवाणस्य दूतस्य परुषं वचःश्रुत्वा न ममृषे राजा रावणः क्रोधमूर्छितः

iti tasya bruvāṇasya dūtasya paruṣaṃ vacaḥśrutvā na mamṛṣe rājā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ

इङ्गितज्ञास्ततो भर्तुश्चत्वारो रजनीचराःचतुर्ष्वङ्गेषु जगृहुः शार्दूलमिव पक्षिणः

iṅgitajñāstato bhartuścatvāro rajanīcarāḥcaturṣvaṅgeṣu jagṛhuḥ śārdūlamiva pakṣiṇaḥ

तांस्तथाङ्गेषु संसक्तानङ्गदो रजनीचरान्आदायैव खमुत्पत्य प्रासादतलमाविशत्

tāṃstathāṅgeṣu saṃsaktānaṅgado rajanīcarānādāyaiva khamutpatya prāsādatalamāviśat

वेगेनोत्पततस्तस्य पेतुस्ते रजनीचराःभुवि संभिन्नहृदयाः प्रहारपरिपीडिताः

vegenotpatatastasya petuste rajanīcarāḥbhuvi saṃbhinnahṛdayāḥ prahāraparipīḍitāḥ

स मुक्तो हर्म्यशिखरात्तस्मात्पुनरवापतत्लङ्घयित्वा पुरीं लङ्कां स्वबलस्य समीपतः

sa mukto harmyaśikharāttasmātpunaravāpatatlaṅghayitvā purīṃ laṅkāṃ svabalasya samīpataḥ

कोसलेन्द्रमथाभ्येत्य सर्वमावेद्य चाङ्गदःविशश्राम स तेजस्वी राघवेणाभिनन्दितः

kosalendramathābhyetya sarvamāvedya cāṅgadaḥviśaśrāma sa tejasvī rāghaveṇābhinanditaḥ

ततः सर्वाभिसारेण हरीणां वातरंहसाम्भेदयामास लङ्कायाः प्राकारं रघुनन्दनः

tataḥ sarvābhisāreṇa harīṇāṃ vātaraṃhasāmbhedayāmāsa laṅkāyāḥ prākāraṃ raghunandanaḥ

विभीषणर्क्षाधिपती पुरस्कृत्याथ लक्ष्मणःदक्षिणं नगरद्वारमवामृद्नाद्दुरासदम्

vibhīṣaṇarkṣādhipatī puraskṛtyātha lakṣmaṇaḥdakṣiṇaṃ nagaradvāramavāmṛdnāddurāsadam

करभारुणगात्राणां हरीणां युद्धशालिनाम्कोटीशतसहस्रेण लङ्कामभ्यपतत्तदा

karabhāruṇagātrāṇāṃ harīṇāṃ yuddhaśālināmkoṭīśatasahasreṇa laṅkāmabhyapatattadā

उत्पतद्भिः पतद्भिश्च निपतद्भिश्च वानरैःनादृश्यत तदा सूर्यो रजसा नाशितप्रभः

utpatadbhiḥ patadbhiśca nipatadbhiśca vānaraiḥnādṛśyata tadā sūryo rajasā nāśitaprabhaḥ

शालिप्रसूनसदृशैः शिरीषकुसुमप्रभैःतरुणादित्यसदृशैः शरगौरैश्च वानरैः

śāliprasūnasadṛśaiḥ śirīṣakusumaprabhaiḥtaruṇādityasadṛśaiḥ śaragauraiśca vānaraiḥ

प्राकारं ददृशुस्ते तु समन्तात्कपिलीकृतम्राक्षसा विस्मिता राजन्सस्त्रीवृद्धाः समन्ततः

prākāraṃ dadṛśuste tu samantātkapilīkṛtamrākṣasā vismitā rājansastrīvṛddhāḥ samantataḥ

बिभिदुस्ते मणिस्तम्भान्कर्णाट्टशिखराणि चभग्नोन्मथितवेगानि यन्त्राणि च विचिक्षिपुः

bibhiduste maṇistambhānkarṇāṭṭaśikharāṇi cabhagnonmathitavegāni yantrāṇi ca vicikṣipuḥ

परिगृह्य शतघ्नीश्च सचक्राः सहुडोपलाःचिक्षिपुर्भुजवेगेन लङ्कामध्ये महाबलाः

parigṛhya śataghnīśca sacakrāḥ sahuḍopalāḥcikṣipurbhujavegena laṅkāmadhye mahābalāḥ

प्राकारस्थाश्च ये केचिन्निशाचरगणास्तदाप्रदुद्रुवुस्ते शतशः कपिभिः समभिद्रुताः

prākārasthāśca ye kecinniśācaragaṇāstadāpradudruvuste śataśaḥ kapibhiḥ samabhidrutāḥ

ततस्तु राजवचनाद्राक्षसाः कामरूपिणःनिर्ययुर्विकृताकाराः सहस्रशतसंघशः

tatastu rājavacanādrākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥniryayurvikṛtākārāḥ sahasraśatasaṃghaśaḥ

शस्त्रवर्षाणि वर्षन्तो द्रावयन्तो वनौकसःप्राकारं शोधयन्तस्ते परं विक्रममास्थिताः

śastravarṣāṇi varṣanto drāvayanto vanaukasaḥprākāraṃ śodhayantaste paraṃ vikramamāsthitāḥ

स माषराशिसदृशैर्बभूव क्षणदाचरैःकृतो निर्वानरो भूयः प्राकारो भीमदर्शनैः

sa māṣarāśisadṛśairbabhūva kṣaṇadācaraiḥkṛto nirvānaro bhūyaḥ prākāro bhīmadarśanaiḥ

पेतुः शूलविभिन्नाङ्गा बहवो वानरर्षभाःस्तम्भतोरणभग्नाश्च पेतुस्तत्र निशाचराः

petuḥ śūlavibhinnāṅgā bahavo vānararṣabhāḥstambhatoraṇabhagnāśca petustatra niśācarāḥ

केशाकेश्यभवद्युद्धं रक्षसां वानरैः सहनखैर्दन्तैश्च वीराणां खादतां वै परस्परम्

keśākeśyabhavadyuddhaṃ rakṣasāṃ vānaraiḥ sahanakhairdantaiśca vīrāṇāṃ khādatāṃ vai parasparam

निष्टनन्तो ह्युभयतस्तत्र वानरराक्षसाःहता निपतिता भूमौ न मुञ्चन्ति परस्परम्

niṣṭananto hyubhayatastatra vānararākṣasāḥhatā nipatitā bhūmau na muñcanti parasparam

रामस्तु शरजालानि ववर्ष जलदो यथातानि लङ्कां समासाद्य जघ्नुस्तान्रजनीचरान्

rāmastu śarajālāni vavarṣa jalado yathātāni laṅkāṃ samāsādya jaghnustānrajanīcarān

सौमित्रिरपि नाराचैर्दृढधन्वा जितक्लमःआदिश्यादिश्य दुर्गस्थान्पातयामास राक्षसान्

saumitrirapi nārācairdṛḍhadhanvā jitaklamaḥādiśyādiśya durgasthānpātayāmāsa rākṣasān

ततः प्रत्यवहारोऽभूत्सैन्यानां राघवाज्ञयाकृते विमर्दे लङ्कायां लब्धलक्षो जयोत्तरः

tataḥ pratyavahāro'bhūtsainyānāṃ rāghavājñayākṛte vimarde laṅkāyāṃ labdhalakṣo jayottaraḥ