Parva.Adhyaya 3.278

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

अथ मद्राधिपो राजा नारदेन समागतःउपविष्टः सभामध्ये कथायोगेन भारत

atha madrādhipo rājā nāradena samāgataḥupaviṣṭaḥ sabhāmadhye kathāyogena bhārata

ततोऽभिगम्य तीर्थानि सर्वाण्येवाश्रमांस्तथाआजगाम पितुर्वेश्म सावित्री सह मन्त्रिभिः

tato'bhigamya tīrthāni sarvāṇyevāśramāṃstathāājagāma piturveśma sāvitrī saha mantribhiḥ

नारदेन सहासीनं दृष्ट्वा सा पितरं शुभाउभयोरेव शिरसा चक्रे पादाभिवन्दनम्

nāradena sahāsīnaṃ dṛṣṭvā sā pitaraṃ śubhāubhayoreva śirasā cakre pādābhivandanam

नारद उवाच · nārada uvāca

क्व गताभूत्सुतेयं ते कुतश्चैवागता नृपकिमर्थं युवतीं भर्त्रे न चैनां संप्रयच्छसि

kva gatābhūtsuteyaṃ te kutaścaivāgatā nṛpakimarthaṃ yuvatīṃ bhartre na caināṃ saṃprayacchasi

अश्वपतिरुवाचकार्येण खल्वनेनैव प्रेषिताद्यैव चागतातदस्याः शृणु देवर्षे भर्तारं योऽनया वृतः

aśvapatiruvācakāryeṇa khalvanenaiva preṣitādyaiva cāgatātadasyāḥ śṛṇu devarṣe bhartāraṃ yo'nayā vṛtaḥ

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

सा ब्रूहि विस्तरेणेति पित्रा संचोदिता शुभादैवतस्येव वचनं प्रतिगृह्येदमब्रवीत्

sā brūhi vistareṇeti pitrā saṃcoditā śubhādaivatasyeva vacanaṃ pratigṛhyedamabravīt

आसीच्छाल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिःद्युमत्सेन इति ख्यातः पश्चादन्धो बभूव ह

āsīcchālveṣu dharmātmā kṣatriyaḥ pṛthivīpatiḥdyumatsena iti khyātaḥ paścādandho babhūva ha

विनष्टचक्षुषस्तस्य बालपुत्रस्य धीमतःसामीप्येन हृतं राज्यं छिद्रेऽस्मिन्पूर्ववैरिणा

vinaṣṭacakṣuṣastasya bālaputrasya dhīmataḥsāmīpyena hṛtaṃ rājyaṃ chidre'sminpūrvavairiṇā

स बालवत्सया सार्धं भार्यया प्रस्थितो वनम्महारण्यगतश्चापि तपस्तेपे महाव्रतः

sa bālavatsayā sārdhaṃ bhāryayā prasthito vanammahāraṇyagataścāpi tapastepe mahāvrataḥ

तस्य पुत्रः पुरे जातः संवृद्धश्च तपोवनेसत्यवाननुरूपो मे भर्तेति मनसा वृतः

tasya putraḥ pure jātaḥ saṃvṛddhaśca tapovanesatyavānanurūpo me bharteti manasā vṛtaḥ

नारद उवाच · nārada uvāca

अहो बत महत्पापं सावित्र्या नृपते कृतम्अजानन्त्या यदनया गुणवान्सत्यवान्वृतः

aho bata mahatpāpaṃ sāvitryā nṛpate kṛtamajānantyā yadanayā guṇavānsatyavānvṛtaḥ

सत्यं वदत्यस्य पिता सत्यं माता प्रभाषतेततोऽस्य ब्राह्मणाश्चक्रुर्नामैतत्सत्यवानिति

satyaṃ vadatyasya pitā satyaṃ mātā prabhāṣatetato'sya brāhmaṇāścakrurnāmaitatsatyavāniti

बालस्याश्वाः प्रियाश्चास्य करोत्यश्वांश्च मृन्मयान्चित्रेऽपि च लिखत्यश्वांश्चित्राश्व इति चोच्यते

bālasyāśvāḥ priyāścāsya karotyaśvāṃśca mṛnmayāncitre'pi ca likhatyaśvāṃścitrāśva iti cocyate

राजोवाचअपीदानीं स तेजस्वी बुद्धिमान्वा नृपात्मजःक्षमावानपि वा शूरः सत्यवान्पितृनन्दनः

rājovācaapīdānīṃ sa tejasvī buddhimānvā nṛpātmajaḥkṣamāvānapi vā śūraḥ satyavānpitṛnandanaḥ

नारद उवाच · nārada uvāca

विवस्वानिव तेजस्वी बृहस्पतिसमो मतौमहेन्द्र इव शूरश्च वसुधेव क्षमान्वितः

vivasvāniva tejasvī bṛhaspatisamo mataumahendra iva śūraśca vasudheva kṣamānvitaḥ

अश्वपतिरुवाचअपि राजात्मजो दाता ब्रह्मण्यो वापि सत्यवान्रूपवानप्युदारो वाप्यथ वा प्रियदर्शनः

aśvapatiruvācaapi rājātmajo dātā brahmaṇyo vāpi satyavānrūpavānapyudāro vāpyatha vā priyadarśanaḥ

नारद उवाच · nārada uvāca

साङ्कृते रन्तिदेवस्य स शक्त्या दानतः समःब्रह्मण्यः सत्यवादी च शिबिरौशीनरो यथा

sāṅkṛte rantidevasya sa śaktyā dānataḥ samaḥbrahmaṇyaḥ satyavādī ca śibirauśīnaro yathā

ययातिरिव चोदारः सोमवत्प्रियदर्शनःरूपेणान्यतमोऽश्विभ्यां द्युमत्सेनसुतो बली

yayātiriva codāraḥ somavatpriyadarśanaḥrūpeṇānyatamo'śvibhyāṃ dyumatsenasuto balī

स दान्तः स मृदुः शूरः स सत्यः स जितेन्द्रियःस मैत्रः सोऽनसूयश्च स ह्रीमान्धृतिमांश्च सः

sa dāntaḥ sa mṛduḥ śūraḥ sa satyaḥ sa jitendriyaḥsa maitraḥ so'nasūyaśca sa hrīmāndhṛtimāṃśca saḥ

नित्यशश्चार्जवं तस्मिन्स्थितिस्तस्यैव च ध्रुवासंक्षेपतस्तपोवृद्धैः शीलवृद्धैश्च कथ्यते

nityaśaścārjavaṃ tasminsthitistasyaiva ca dhruvāsaṃkṣepatastapovṛddhaiḥ śīlavṛddhaiśca kathyate

अश्वपतिरुवाचगुणैरुपेतं सर्वैस्तं भगवन्प्रब्रवीषि मेदोषानप्यस्य मे ब्रूहि यदि सन्तीह केचन

aśvapatiruvācaguṇairupetaṃ sarvaistaṃ bhagavanprabravīṣi medoṣānapyasya me brūhi yadi santīha kecana

नारद उवाच · nārada uvāca

एको दोषोऽस्य नान्योऽस्ति सोऽद्य प्रभृति सत्यवान्संवत्सरेण क्षीणायुर्देहन्यासं करिष्यति

eko doṣo'sya nānyo'sti so'dya prabhṛti satyavānsaṃvatsareṇa kṣīṇāyurdehanyāsaṃ kariṣyati

राजोवाचएहि सावित्रि गच्छ त्वमन्यं वरय शोभनेतस्य दोषो महानेको गुणानाक्रम्य तिष्ठति

rājovācaehi sāvitri gaccha tvamanyaṃ varaya śobhanetasya doṣo mahāneko guṇānākramya tiṣṭhati

यथा मे भगवानाह नारदो देवसत्कृतःसंवत्सरेण सोऽल्पायुर्देहन्यासं करिष्यति

yathā me bhagavānāha nārado devasatkṛtaḥsaṃvatsareṇa so'lpāyurdehanyāsaṃ kariṣyati

सावित्र्युवाचसकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीयतेसकृदाह ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्

sāvitryuvācasakṛdaṃśo nipatati sakṛtkanyā pradīyatesakṛdāha dadānīti trīṇyetāni sakṛtsakṛt

दीर्घायुरथ वाल्पायुः सगुणो निर्गुणोऽपि वासकृद्वृतो मया भर्ता न द्वितीयं वृणोम्यहम्

dīrghāyuratha vālpāyuḥ saguṇo nirguṇo'pi vāsakṛdvṛto mayā bhartā na dvitīyaṃ vṛṇomyaham

मनसा निश्चयं कृत्वा ततो वाचाभिधीयतेक्रियते कर्मणा पश्चात्प्रमाणं मे मनस्ततः

manasā niścayaṃ kṛtvā tato vācābhidhīyatekriyate karmaṇā paścātpramāṇaṃ me manastataḥ

नारद उवाच · nārada uvāca

स्थिरा बुद्धिर्नरश्रेष्ठ सावित्र्या दुहितुस्तवनैषा चालयितुं शक्या धर्मादस्मात्कथंचन

sthirā buddhirnaraśreṣṭha sāvitryā duhitustavanaiṣā cālayituṃ śakyā dharmādasmātkathaṃcana

नान्यस्मिन्पुरुषे सन्ति ये सत्यवति वै गुणाःप्रदानमेव तस्मान्मे रोचते दुहितुस्तव

nānyasminpuruṣe santi ye satyavati vai guṇāḥpradānameva tasmānme rocate duhitustava

राजोवाचअविचार्यमेतदुक्तं हि तथ्यं भगवता वचःकरिष्याम्येतदेवं च गुरुर्हि भगवान्मम

rājovācaavicāryametaduktaṃ hi tathyaṃ bhagavatā vacaḥkariṣyāmyetadevaṃ ca gururhi bhagavānmama

नारद उवाच · nārada uvāca

अविघ्नमस्तु सावित्र्याः प्रदाने दुहितुस्तवसाधयिष्यामहे तावत्सर्वेषां भद्रमस्तु वः

avighnamastu sāvitryāḥ pradāne duhitustavasādhayiṣyāmahe tāvatsarveṣāṃ bhadramastu vaḥ

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

एवमुक्त्वा खमुत्पत्य नारदस्त्रिदिवं गतःराजापि दुहितुः सर्वं वैवाहिकमकारयत्

evamuktvā khamutpatya nāradastridivaṃ gataḥrājāpi duhituḥ sarvaṃ vaivāhikamakārayat