Mahabharata · 23 verses
Read this chapter as a bookमार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca
अथ कन्याप्रदाने स तमेवार्थं विचिन्तयन्समानिन्ये च तत्सर्वं भाण्डं वैवाहिकं नृपः
atha kanyāpradāne sa tamevārthaṃ vicintayansamāninye ca tatsarvaṃ bhāṇḍaṃ vaivāhikaṃ nṛpaḥ
ततो वृद्धान्द्विजान्सर्वानृत्विजः सपुरोहितान्समाहूय तिथौ पुण्ये प्रययौ सह कन्यया
tato vṛddhāndvijānsarvānṛtvijaḥ sapurohitānsamāhūya tithau puṇye prayayau saha kanyayā
मेध्यारण्यं स गत्वा च द्युमत्सेनाश्रमं नृपःपद्भ्यामेव द्विजैः सार्धं राजर्षिं तमुपागमत्
medhyāraṇyaṃ sa gatvā ca dyumatsenāśramaṃ nṛpaḥpadbhyāmeva dvijaiḥ sārdhaṃ rājarṣiṃ tamupāgamat
तत्रापश्यन्महाभागं शालवृक्षमुपाश्रितम्कौश्यां बृस्यां समासीनं चक्षुर्हीनं नृपं तदा
tatrāpaśyanmahābhāgaṃ śālavṛkṣamupāśritamkauśyāṃ bṛsyāṃ samāsīnaṃ cakṣurhīnaṃ nṛpaṃ tadā
स राजा तस्य राजर्षेः कृत्वा पूजां यथार्हतःवाचा सुनियतो भूत्वा चकारात्मनिवेदनम्
sa rājā tasya rājarṣeḥ kṛtvā pūjāṃ yathārhataḥvācā suniyato bhūtvā cakārātmanivedanam
तस्यार्घ्यमासनं चैव गां चावेद्य स धर्मवित्किमागमनमित्येवं राजा राजानमब्रवीत्
tasyārghyamāsanaṃ caiva gāṃ cāvedya sa dharmavitkimāgamanamityevaṃ rājā rājānamabravīt
तस्य सर्वमभिप्रायमितिकर्तव्यतां च ताम्सत्यवन्तं समुद्दिश्य सर्वमेव न्यवेदयत्
tasya sarvamabhiprāyamitikartavyatāṃ ca tāmsatyavantaṃ samuddiśya sarvameva nyavedayat
अश्वपतिरुवाचसावित्री नाम राजर्षे कन्येयं मम शोभनातां स्वधर्मेण धर्मज्ञ स्नुषार्थे त्वं गृहाण मे
aśvapatiruvācasāvitrī nāma rājarṣe kanyeyaṃ mama śobhanātāṃ svadharmeṇa dharmajña snuṣārthe tvaṃ gṛhāṇa me
द्युमत्सेन उवाच · dyumatsena uvāca
च्युताः स्म राज्याद्वनवासमाश्रिता;श्चराम धर्मं नियतास्तपस्विनःकथं त्वनर्हा वनवासमाश्रमे; सहिष्यते क्लेशमिमं सुता तव
cyutāḥ sma rājyādvanavāsamāśritā;ścarāma dharmaṃ niyatāstapasvinaḥkathaṃ tvanarhā vanavāsamāśrame; sahiṣyate kleśamimaṃ sutā tava
अश्वपतिरुवाचसुखं च दुःखं च भवाभवात्मकं; यदा विजानाति सुताहमेव चन मद्विधे युज्यति वाक्यमीदृशं; विनिश्चयेनाभिगतोऽस्मि ते नृप
aśvapatiruvācasukhaṃ ca duḥkhaṃ ca bhavābhavātmakaṃ; yadā vijānāti sutāhameva cana madvidhe yujyati vākyamīdṛśaṃ; viniścayenābhigato'smi te nṛpa
आशां नार्हसि मे हन्तुं सौहृदात्प्रणयेन चअभितश्चागतं प्रेम्णा प्रत्याख्यातुं न मार्हसि
āśāṃ nārhasi me hantuṃ sauhṛdātpraṇayena caabhitaścāgataṃ premṇā pratyākhyātuṃ na mārhasi
अनुरूपो हि संयोगे त्वं ममाहं तवापि चस्नुषां प्रतीच्छ मे कन्यां भार्यां सत्यवतः सुताम्
anurūpo hi saṃyoge tvaṃ mamāhaṃ tavāpi casnuṣāṃ pratīccha me kanyāṃ bhāryāṃ satyavataḥ sutām
द्युमत्सेन उवाच · dyumatsena uvāca
पूर्वमेवाभिलषितः संबन्धो मे त्वया सहभ्रष्टराज्यस्त्वहमिति तत एतद्विचारितम्
pūrvamevābhilaṣitaḥ saṃbandho me tvayā sahabhraṣṭarājyastvahamiti tata etadvicāritam
अभिप्रायस्त्वयं यो मे पूर्वमेवाभिकाङ्क्षितःस निर्वर्ततु मेऽद्यैव काङ्क्षितो ह्यसि मेऽतिथिः
abhiprāyastvayaṃ yo me pūrvamevābhikāṅkṣitaḥsa nirvartatu me'dyaiva kāṅkṣito hyasi me'tithiḥ
मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca
ततः सर्वान्समानीय द्विजानाश्रमवासिनःयथाविधि समुद्वाहं कारयामासतुर्नृपौ
tataḥ sarvānsamānīya dvijānāśramavāsinaḥyathāvidhi samudvāhaṃ kārayāmāsaturnṛpau
दत्त्वा त्वश्वपतिः कन्यां यथार्हं च परिच्छदम्ययौ स्वमेव भवनं युक्तः परमया मुदा
dattvā tvaśvapatiḥ kanyāṃ yathārhaṃ ca paricchadamyayau svameva bhavanaṃ yuktaḥ paramayā mudā
सत्यवानपि भार्यां तां लब्ध्वा सर्वगुणान्विताम्मुमुदे सा च तं लब्ध्वा भर्तारं मनसेप्सितम्
satyavānapi bhāryāṃ tāṃ labdhvā sarvaguṇānvitāmmumude sā ca taṃ labdhvā bhartāraṃ manasepsitam
गते पितरि सर्वाणि संन्यस्याभरणानि साजगृहे वल्कलान्येव वस्त्रं काषायमेव च
gate pitari sarvāṇi saṃnyasyābharaṇāni sājagṛhe valkalānyeva vastraṃ kāṣāyameva ca
परिचारैर्गुणैश्चैव प्रश्रयेण दमेन चसर्वकामक्रियाभिश्च सर्वेषां तुष्टिमावहत्
paricārairguṇaiścaiva praśrayeṇa damena casarvakāmakriyābhiśca sarveṣāṃ tuṣṭimāvahat
श्वश्रूं शरीरसत्कारैः सर्वैराच्छादनादिभिःश्वशुरं देवकार्यैश्च वाचः संयमनेन च
śvaśrūṃ śarīrasatkāraiḥ sarvairācchādanādibhiḥśvaśuraṃ devakāryaiśca vācaḥ saṃyamanena ca
तथैव प्रियवादेन नैपुणेन शमेन चरहश्चैवोपचारेण भर्तारं पर्यतोषयत्
tathaiva priyavādena naipuṇena śamena carahaścaivopacāreṇa bhartāraṃ paryatoṣayat
एवं तत्राश्रमे तेषां तदा निवसतां सताम्कालस्तपस्यतां कश्चिदतिचक्राम भारत
evaṃ tatrāśrame teṣāṃ tadā nivasatāṃ satāmkālastapasyatāṃ kaścidaticakrāma bhārata
सावित्र्यास्तु शयानायास्तिष्ठन्त्याश्च दिवानिशम्नारदेन यदुक्तं तद्वाक्यं मनसि वर्तते
sāvitryāstu śayānāyāstiṣṭhantyāśca divāniśamnāradena yaduktaṃ tadvākyaṃ manasi vartate