Parva.Adhyaya 3.297

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

स ददर्श हतान्भ्रातॄँल्लोकपालानिव च्युतान्युगान्ते समनुप्राप्ते शक्रप्रतिमगौरवान्

sa dadarśa hatānbhrātṝm̐llokapālāniva cyutānyugānte samanuprāpte śakrapratimagauravān

विप्रकीर्णधनुर्बाणं दृष्ट्वा निहतमर्जुनम्भीमसेनं यमौ चोभौ निर्विचेष्टान्गतायुषः

viprakīrṇadhanurbāṇaṃ dṛṣṭvā nihatamarjunambhīmasenaṃ yamau cobhau nirviceṣṭāngatāyuṣaḥ

स दीर्घमुष्णं निःश्वस्य शोकबाष्पपरिप्लुतःबुद्ध्या विचिन्तयामास वीराः केन निपातिताः

sa dīrghamuṣṇaṃ niḥśvasya śokabāṣpapariplutaḥbuddhyā vicintayāmāsa vīrāḥ kena nipātitāḥ

नैषां शस्त्रप्रहारोऽस्ति पदं नेहास्ति कस्यचित्भूतं महदिदं मन्ये भ्रातरो येन मे हताःएकाग्रं चिन्तयिष्यामि पीत्वा वेत्स्यामि वा जलम्

naiṣāṃ śastraprahāro'sti padaṃ nehāsti kasyacitbhūtaṃ mahadidaṃ manye bhrātaro yena me hatāḥekāgraṃ cintayiṣyāmi pītvā vetsyāmi vā jalam

स्यात्तु दुर्योधनेनेदमुपांशुविहितं कृतम्गान्धारराजरचितं सततं जिह्मबुद्धिना

syāttu duryodhanenedamupāṃśuvihitaṃ kṛtamgāndhārarājaracitaṃ satataṃ jihmabuddhinā

यस्य कार्यमकार्यं वा सममेव भवत्युतकस्तस्य विश्वसेद्वीरो दुर्मतेरकृतात्मनः

yasya kāryamakāryaṃ vā samameva bhavatyutakastasya viśvasedvīro durmaterakṛtātmanaḥ

अथ वा पुरुषैर्गूढैः प्रयोगोऽयं दुरात्मनःभवेदिति महाबाहुर्बहुधा समचिन्तयत्

atha vā puruṣairgūḍhaiḥ prayogo'yaṃ durātmanaḥbhavediti mahābāhurbahudhā samacintayat

तस्यासीन्न विषेणेदमुदकं दूषितं यथामुखवर्णाः प्रसन्ना मे भ्रातॄणामित्यचिन्तयत्

tasyāsīnna viṣeṇedamudakaṃ dūṣitaṃ yathāmukhavarṇāḥ prasannā me bhrātṝṇāmityacintayat

एकैकशश्चौघबलानिमान्पुरुषसत्तमान्कोऽन्यः प्रतिसमासेत कालान्तकयमादृते

ekaikaśaścaughabalānimānpuruṣasattamānko'nyaḥ pratisamāseta kālāntakayamādṛte

एतेनाध्यवसायेन तत्तोयमवगाढवान्गाहमानश्च तत्तोयमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे

etenādhyavasāyena tattoyamavagāḍhavāngāhamānaśca tattoyamantarikṣātsa śuśruve

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

अहं बकः शैवलमत्स्यभक्षो; मया नीताः प्रेतवशं तवानुजाःत्वं पञ्चमो भविता राजपुत्र; न चेत्प्रश्नान्पृच्छतो व्याकरोषि

ahaṃ bakaḥ śaivalamatsyabhakṣo; mayā nītāḥ pretavaśaṃ tavānujāḥtvaṃ pañcamo bhavitā rājaputra; na cetpraśnānpṛcchato vyākaroṣi

मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहःप्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च

mā tāta sāhasaṃ kārṣīrmama pūrvaparigrahaḥpraśnānuktvā tu kaunteya tataḥ piba harasva ca

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

रुद्राणां वा वसूनां वा मरुतां वा प्रधानभाक्पृच्छामि को भवान्देवो नैतच्छकुनिना कृतम्

rudrāṇāṃ vā vasūnāṃ vā marutāṃ vā pradhānabhākpṛcchāmi ko bhavāndevo naitacchakuninā kṛtam

हिमवान्पारियात्रश्च विन्ध्यो मलय एव चचत्वारः पर्वताः केन पातिता भुवि तेजसा

himavānpāriyātraśca vindhyo malaya eva cacatvāraḥ parvatāḥ kena pātitā bhuvi tejasā

अतीव ते महत्कर्म कृतं बलवतां वरयन्न देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाःविषहेरन्महायुद्धे कृतं ते तन्महाद्भुतम्

atīva te mahatkarma kṛtaṃ balavatāṃ varayanna devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥviṣaheranmahāyuddhe kṛtaṃ te tanmahādbhutam

न ते जानामि यत्कार्यं नाभिजानामि काङ्क्षितम्कौतूहलं महज्जातं साध्वसं चागतं मम

na te jānāmi yatkāryaṃ nābhijānāmi kāṅkṣitamkautūhalaṃ mahajjātaṃ sādhvasaṃ cāgataṃ mama

येनास्म्युद्विग्नहृदयः समुत्पन्नशिरोज्वरःपृच्छामि भगवंस्तस्मात्को भवानिह तिष्ठति

yenāsmyudvignahṛdayaḥ samutpannaśirojvaraḥpṛcchāmi bhagavaṃstasmātko bhavāniha tiṣṭhati

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

यक्षोऽहमस्मि भद्रं ते नास्मि पक्षी जलेचरःमयैते निहताः सर्वे भ्रातरस्ते महौजसः

yakṣo'hamasmi bhadraṃ te nāsmi pakṣī jalecaraḥmayaite nihatāḥ sarve bhrātaraste mahaujasaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततस्तामशिवां श्रुत्वा वाचं स परुषाक्षराम्यक्षस्य ब्रुवतो राजन्नुपक्रम्य तदा स्थितः

tatastāmaśivāṃ śrutvā vācaṃ sa paruṣākṣarāmyakṣasya bruvato rājannupakramya tadā sthitaḥ

विरूपाक्षं महाकायं यक्षं तालसमुच्छ्रयम्ज्वलनार्कप्रतीकाशमधृष्यं पर्वतोपमम्

virūpākṣaṃ mahākāyaṃ yakṣaṃ tālasamucchrayamjvalanārkapratīkāśamadhṛṣyaṃ parvatopamam

सेतुमाश्रित्य तिष्ठन्तं ददर्श भरतर्षभःमेघगम्भीरया वाचा तर्जयन्तं महाबलम्

setumāśritya tiṣṭhantaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥmeghagambhīrayā vācā tarjayantaṃ mahābalam

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

इमे ते भ्रातरो राजन्वार्यमाणा मयासकृत्बलात्तोयं जिहीर्षन्तस्ततो वै सूदिता मया

ime te bhrātaro rājanvāryamāṇā mayāsakṛtbalāttoyaṃ jihīrṣantastato vai sūditā mayā

न पेयमुदकं राजन्प्राणानिह परीप्सतापार्थ मा साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहःप्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च

na peyamudakaṃ rājanprāṇāniha parīpsatāpārtha mā sāhasaṃ kārṣīrmama pūrvaparigrahaḥpraśnānuktvā tu kaunteya tataḥ piba harasva ca

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

नैवाहं कामये यक्ष तव पूर्वपरिग्रहम्कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तो हि पुरुषाः सदा

naivāhaṃ kāmaye yakṣa tava pūrvaparigrahamkāmaṃ naitatpraśaṃsanti santo hi puruṣāḥ sadā

यदात्मना स्वमात्मानं प्रशंसेत्पुरुषः प्रभोयथाप्रज्ञं तु ते प्रश्नान्प्रतिवक्ष्यामि पृच्छ माम्

yadātmanā svamātmānaṃ praśaṃsetpuruṣaḥ prabhoyathāprajñaṃ tu te praśnānprativakṣyāmi pṛccha mām

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं स्विदादित्यमुन्नयति के च तस्याभितश्चराःकश्चैनमस्तं नयति कस्मिंश्च प्रतितिष्ठति

kiṃ svidādityamunnayati ke ca tasyābhitaścarāḥkaścainamastaṃ nayati kasmiṃśca pratitiṣṭhati

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

ब्रह्मादित्यमुन्नयति देवास्तस्याभितश्चराःधर्मश्चास्तं नयति च सत्ये च प्रतितिष्ठति

brahmādityamunnayati devāstasyābhitaścarāḥdharmaścāstaṃ nayati ca satye ca pratitiṣṭhati

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

केन स्विच्छ्रोत्रियो भवति केन स्विद्विन्दते महत्केन द्वितीयवान्भवति राजन्केन च बुद्धिमान्

kena svicchrotriyo bhavati kena svidvindate mahatkena dvitīyavānbhavati rājankena ca buddhimān

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

श्रुतेन श्रोत्रियो भवति तपसा विन्दते महत्धृत्या द्वितीयवान्भवति बुद्धिमान्वृद्धसेवया

śrutena śrotriyo bhavati tapasā vindate mahatdhṛtyā dvitīyavānbhavati buddhimānvṛddhasevayā

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं ब्राह्मणानां देवत्वं कश्च धर्मः सतामिवकश्चैषां मानुषो भावः किमेषामसतामिव

kiṃ brāhmaṇānāṃ devatvaṃ kaśca dharmaḥ satāmivakaścaiṣāṃ mānuṣo bhāvaḥ kimeṣāmasatāmiva

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

स्वाध्याय एषां देवत्वं तप एषां सतामिवमरणं मानुषो भावः परिवादोऽसतामिव

svādhyāya eṣāṃ devatvaṃ tapa eṣāṃ satāmivamaraṇaṃ mānuṣo bhāvaḥ parivādo'satāmiva

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं क्षत्रियाणां देवत्वं कश्च धर्मः सतामिवकश्चैषां मानुषो भावः किमेषामसतामिव

kiṃ kṣatriyāṇāṃ devatvaṃ kaśca dharmaḥ satāmivakaścaiṣāṃ mānuṣo bhāvaḥ kimeṣāmasatāmiva

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

इष्वस्त्रमेषां देवत्वं यज्ञ एषां सतामिवभयं वै मानुषो भावः परित्यागोऽसतामिव

iṣvastrameṣāṃ devatvaṃ yajña eṣāṃ satāmivabhayaṃ vai mānuṣo bhāvaḥ parityāgo'satāmiva

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किमेकं यज्ञियं साम किमेकं यज्ञियं यजुःका चैका वृश्चते यज्ञं कां यज्ञो नातिवर्तते

kimekaṃ yajñiyaṃ sāma kimekaṃ yajñiyaṃ yajuḥkā caikā vṛścate yajñaṃ kāṃ yajño nātivartate

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

प्राणो वै यज्ञियं साम मनो वै यज्ञियं यजुःवागेका वृश्चते यज्ञं तां यज्ञो नातिवर्तते

prāṇo vai yajñiyaṃ sāma mano vai yajñiyaṃ yajuḥvāgekā vṛścate yajñaṃ tāṃ yajño nātivartate

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं स्विदापततां श्रेष्ठं किं स्विन्निपततां वरम्किं स्वित्प्रतिष्ठमानानां किं स्वित्प्रवदतां वरम्

kiṃ svidāpatatāṃ śreṣṭhaṃ kiṃ svinnipatatāṃ varamkiṃ svitpratiṣṭhamānānāṃ kiṃ svitpravadatāṃ varam

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

वर्षमापततां श्रेष्ठं बीजं निपततां वरम्गावः प्रतिष्ठमानानां पुत्रः प्रवदतां वरः

varṣamāpatatāṃ śreṣṭhaṃ bījaṃ nipatatāṃ varamgāvaḥ pratiṣṭhamānānāṃ putraḥ pravadatāṃ varaḥ

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

इन्द्रियार्थाननुभवन्बुद्धिमाँल्लोकपूजितःसंमतः सर्वभूतानामुच्छ्वसन्को न जीवति

indriyārthānanubhavanbuddhimām̐llokapūjitaḥsaṃmataḥ sarvabhūtānāmucchvasanko na jīvati

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

देवतातिथिभृत्यानां पितॄणामात्मनश्च यःन निर्वपति पञ्चानामुच्छ्वसन्न स जीवति

devatātithibhṛtyānāṃ pitṝṇāmātmanaśca yaḥna nirvapati pañcānāmucchvasanna sa jīvati

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं स्विद्गुरुतरं भूमेः किं स्विदुच्चतरं च खात्किं स्विच्छीघ्रतरं वायोः किं स्विद्बहुतरं नृणाम्

kiṃ svidgurutaraṃ bhūmeḥ kiṃ sviduccataraṃ ca khātkiṃ svicchīghrataraṃ vāyoḥ kiṃ svidbahutaraṃ nṛṇām

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

माता गुरुतरा भूमेः पिता उच्चतरश्च खात्मनः शीघ्रतरं वायोश्चिन्ता बहुतरी नृणाम्

mātā gurutarā bhūmeḥ pitā uccataraśca khātmanaḥ śīghrataraṃ vāyościntā bahutarī nṛṇām

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं स्वित्सुप्तं न निमिषति किं स्विज्जातं न चोपतिकस्य स्विद्धृदयं नास्ति किं स्विद्वेगेन वर्धते

kiṃ svitsuptaṃ na nimiṣati kiṃ svijjātaṃ na copatikasya sviddhṛdayaṃ nāsti kiṃ svidvegena vardhate

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

मत्स्यः सुप्तो न निमिषत्यण्डं जातं न चोपतिअश्मनो हृदयं नास्ति नदी वेगेन वर्धते

matsyaḥ supto na nimiṣatyaṇḍaṃ jātaṃ na copatiaśmano hṛdayaṃ nāsti nadī vegena vardhate

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं स्वित्प्रवसतो मित्रं किं स्विन्मित्रं गृहे सतःआतुरस्य च किं मित्रं किं स्विन्मित्रं मरिष्यतः

kiṃ svitpravasato mitraṃ kiṃ svinmitraṃ gṛhe sataḥāturasya ca kiṃ mitraṃ kiṃ svinmitraṃ mariṣyataḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

सार्थः प्रवसतो मित्रं भार्या मित्रं गृहे सतःआतुरस्य भिषङ्मित्रं दानं मित्रं मरिष्यतः

sārthaḥ pravasato mitraṃ bhāryā mitraṃ gṛhe sataḥāturasya bhiṣaṅmitraṃ dānaṃ mitraṃ mariṣyataḥ

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं स्विदेको विचरति जातः को जायते पुनःकिं स्विद्धिमस्य भैषज्यं किं स्विदावपनं महत्

kiṃ svideko vicarati jātaḥ ko jāyate punaḥkiṃ sviddhimasya bhaiṣajyaṃ kiṃ svidāvapanaṃ mahat

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

सूर्य एको विचरति चन्द्रमा जायते पुनःअग्निर्हिमस्य भैषज्यं भूमिरावपनं महत्

sūrya eko vicarati candramā jāyate punaḥagnirhimasya bhaiṣajyaṃ bhūmirāvapanaṃ mahat

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं स्विदेकपदं धर्म्यं किं स्विदेकपदं यशःकिं स्विदेकपदं स्वर्ग्यं किं स्विदेकपदं सुखम्

kiṃ svidekapadaṃ dharmyaṃ kiṃ svidekapadaṃ yaśaḥkiṃ svidekapadaṃ svargyaṃ kiṃ svidekapadaṃ sukham

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

दाक्ष्यमेकपदं धर्म्यं दानमेकपदं यशःसत्यमेकपदं स्वर्ग्यं शीलमेकपदं सुखम्

dākṣyamekapadaṃ dharmyaṃ dānamekapadaṃ yaśaḥsatyamekapadaṃ svargyaṃ śīlamekapadaṃ sukham

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं स्विदात्मा मनुष्यस्य किं स्विद्दैवकृतः सखाउपजीवनं किं स्विदस्य किं स्विदस्य परायणम्

kiṃ svidātmā manuṣyasya kiṃ sviddaivakṛtaḥ sakhāupajīvanaṃ kiṃ svidasya kiṃ svidasya parāyaṇam

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

पुत्र आत्मा मनुष्यस्य भार्या दैवकृतः सखाउपजीवनं च पर्जन्यो दानमस्य परायणम्

putra ātmā manuṣyasya bhāryā daivakṛtaḥ sakhāupajīvanaṃ ca parjanyo dānamasya parāyaṇam

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

धन्यानामुत्तमं किं स्विद्धनानां किं स्विदुत्तमम्लाभानामुत्तमं किं स्वित्किं सुखानां तथोत्तमम्

dhanyānāmuttamaṃ kiṃ sviddhanānāṃ kiṃ sviduttamamlābhānāmuttamaṃ kiṃ svitkiṃ sukhānāṃ tathottamam

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

धन्यानामुत्तमं दाक्ष्यं धनानामुत्तमं श्रुतम्लाभानां श्रेष्ठमारोग्यं सुखानां तुष्टिरुत्तमा

dhanyānāmuttamaṃ dākṣyaṃ dhanānāmuttamaṃ śrutamlābhānāṃ śreṣṭhamārogyaṃ sukhānāṃ tuṣṭiruttamā

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

कश्च धर्मः परो लोके कश्च धर्मः सदाफलःकिं नियम्य न शोचन्ति कैश्च संधिर्न जीर्यते

kaśca dharmaḥ paro loke kaśca dharmaḥ sadāphalaḥkiṃ niyamya na śocanti kaiśca saṃdhirna jīryate

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

आनृशंस्यं परो धर्मस्त्रयीधर्मः सदाफलःमनो यम्य न शोचन्ति सद्भिः संधिर्न जीर्यते

ānṛśaṃsyaṃ paro dharmastrayīdharmaḥ sadāphalaḥmano yamya na śocanti sadbhiḥ saṃdhirna jīryate

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

किं नु हित्वा प्रियो भवति किं नु हित्वा न शोचतिकिं नु हित्वार्थवान्भवति किं नु हित्वा सुखी भवेत्

kiṃ nu hitvā priyo bhavati kiṃ nu hitvā na śocatikiṃ nu hitvārthavānbhavati kiṃ nu hitvā sukhī bhavet

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

मानं हित्वा प्रियो भवति क्रोधं हित्वा न शोचतिकामं हित्वार्थवान्भवति लोभं हित्वा सुखी भवेत्

mānaṃ hitvā priyo bhavati krodhaṃ hitvā na śocatikāmaṃ hitvārthavānbhavati lobhaṃ hitvā sukhī bhavet

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

मृतः कथं स्यात्पुरुषः कथं राष्ट्रं मृतं भवेत्श्राद्धं मृतं कथं च स्यात्कथं यज्ञो मृतो भवेत्

mṛtaḥ kathaṃ syātpuruṣaḥ kathaṃ rāṣṭraṃ mṛtaṃ bhavetśrāddhaṃ mṛtaṃ kathaṃ ca syātkathaṃ yajño mṛto bhavet

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

मृतो दरिद्रः पुरुषो मृतं राष्ट्रमराजकम्मृतमश्रोत्रियं श्राद्धं मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः

mṛto daridraḥ puruṣo mṛtaṃ rāṣṭramarājakammṛtamaśrotriyaṃ śrāddhaṃ mṛto yajñastvadakṣiṇaḥ

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

का दिक्किमुदकं प्रोक्तं किमन्नं पार्थ किं विषम्श्राद्धस्य कालमाख्याहि ततः पिब हरस्व च

kā dikkimudakaṃ proktaṃ kimannaṃ pārtha kiṃ viṣamśrāddhasya kālamākhyāhi tataḥ piba harasva ca

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

सन्तो दिग्जलमाकाशं गौरन्नं प्रार्थना विषम्श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः कथं वा यक्ष मन्यसे

santo digjalamākāśaṃ gaurannaṃ prārthanā viṣamśrāddhasya brāhmaṇaḥ kālaḥ kathaṃ vā yakṣa manyase

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

व्याख्याता मे त्वया प्रश्ना याथातथ्यं परंतपपुरुषं त्विदानीमाख्याहि यश्च सर्वधनी नरः

vyākhyātā me tvayā praśnā yāthātathyaṃ paraṃtapapuruṣaṃ tvidānīmākhyāhi yaśca sarvadhanī naraḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

दिवं स्पृशति भूमिं च शब्दः पुण्यस्य कर्मणःयावत्स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते

divaṃ spṛśati bhūmiṃ ca śabdaḥ puṇyasya karmaṇaḥyāvatsa śabdo bhavati tāvatpuruṣa ucyate

तुल्ये प्रियाप्रिये यस्य सुखदुःखे तथैव चअतीतानागते चोभे स वै सर्वधनी नरः

tulye priyāpriye yasya sukhaduḥkhe tathaiva caatītānāgate cobhe sa vai sarvadhanī naraḥ

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

व्याख्यातः पुरुषो राजन्यश्च सर्वधनी नरःतस्मात्तवैको भ्रातॄणां यमिच्छसि स जीवतु

vyākhyātaḥ puruṣo rājanyaśca sarvadhanī naraḥtasmāttavaiko bhrātṝṇāṃ yamicchasi sa jīvatu

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

श्यामो य एष रक्ताक्षो बृहच्छाल इवोद्गतःव्यूढोरस्को महाबाहुर्नकुलो यक्ष जीवतु

śyāmo ya eṣa raktākṣo bṛhacchāla ivodgataḥvyūḍhorasko mahābāhurnakulo yakṣa jīvatu

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

प्रियस्ते भीमसेनोऽयमर्जुनो वः परायणम्स कस्मान्नकुलं राजन्सापत्नं जीवमिच्छसि

priyaste bhīmaseno'yamarjuno vaḥ parāyaṇamsa kasmānnakulaṃ rājansāpatnaṃ jīvamicchasi

यस्य नागसहस्रेण दशसंख्येन वै बलम्तुल्यं तं भीममुत्सृज्य नकुलं जीवमिच्छसि

yasya nāgasahasreṇa daśasaṃkhyena vai balamtulyaṃ taṃ bhīmamutsṛjya nakulaṃ jīvamicchasi

तथैनं मनुजाः प्राहुर्भीमसेनं प्रियं तवअथ केनानुभावेन सापत्नं जीवमिच्छसि

tathainaṃ manujāḥ prāhurbhīmasenaṃ priyaṃ tavaatha kenānubhāvena sāpatnaṃ jīvamicchasi

यस्य बाहुबलं सर्वे पाण्डवाः समुपाश्रिताःअर्जुनं तमपाहाय नकुलं जीवमिच्छसि

yasya bāhubalaṃ sarve pāṇḍavāḥ samupāśritāḥarjunaṃ tamapāhāya nakulaṃ jīvamicchasi

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

आनृशंस्यं परो धर्मः परमार्थाच्च मे मतम्आनृशंस्यं चिकीर्षामि नकुलो यक्ष जीवतु

ānṛśaṃsyaṃ paro dharmaḥ paramārthācca me matamānṛśaṃsyaṃ cikīrṣāmi nakulo yakṣa jīvatu

धर्मशीलः सदा राजा इति मां मानवा विदुःस्वधर्मान्न चलिष्यामि नकुलो यक्ष जीवतु

dharmaśīlaḥ sadā rājā iti māṃ mānavā viduḥsvadharmānna caliṣyāmi nakulo yakṣa jīvatu

यथा कुन्ती तथा माद्री विशेषो नास्ति मे तयोःमातृभ्यां सममिच्छामि नकुलो यक्ष जीवतु

yathā kuntī tathā mādrī viśeṣo nāsti me tayoḥmātṛbhyāṃ samamicchāmi nakulo yakṣa jīvatu

यक्ष उवाच · yakṣa uvāca

यस्य तेऽर्थाच्च कामाच्च आनृशंस्यं परं मतम्तस्मात्ते भ्रातरः सर्वे जीवन्तु भरतर्षभ

yasya te'rthācca kāmācca ānṛśaṃsyaṃ paraṃ matamtasmātte bhrātaraḥ sarve jīvantu bharatarṣabha