Mahabharata · 28 verses
Read this chapter as a bookवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
ततस्ते यक्षवचनादुदतिष्ठन्त पाण्डवाःक्षुत्पिपासे च सर्वेषां क्षणे तस्मिन्व्यगच्छताम्
tataste yakṣavacanādudatiṣṭhanta pāṇḍavāḥkṣutpipāse ca sarveṣāṃ kṣaṇe tasminvyagacchatām
युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca
सरस्येकेन पादेन तिष्ठन्तमपराजितम्पृच्छामि को भवान्देवो न मे यक्षो मतो भवान्
sarasyekena pādena tiṣṭhantamaparājitampṛcchāmi ko bhavāndevo na me yakṣo mato bhavān
वसूनां वा भवानेको रुद्राणामथ वा भवान्अथ वा मरुतां श्रेष्ठो वज्री वा त्रिदशेश्वरः
vasūnāṃ vā bhavāneko rudrāṇāmatha vā bhavānatha vā marutāṃ śreṣṭho vajrī vā tridaśeśvaraḥ
मम हि भ्रातर इमे सहस्रशतयोधिनःन तं योगं प्रपश्यामि येन स्युर्विनिपातिताः
mama hi bhrātara ime sahasraśatayodhinaḥna taṃ yogaṃ prapaśyāmi yena syurvinipātitāḥ
सुखं प्रतिविबुद्धानामिन्द्रियाण्युपलक्षयेस भवान्सुहृदस्माकमथ वा नः पिता भवान्
sukhaṃ prativibuddhānāmindriyāṇyupalakṣayesa bhavānsuhṛdasmākamatha vā naḥ pitā bhavān
यक्ष उवाच · yakṣa uvāca
अहं ते जनकस्तात धर्मो मृदुपराक्रमत्वां दिदृक्षुरनुप्राप्तो विद्धि मां भरतर्षभ
ahaṃ te janakastāta dharmo mṛduparākramatvāṃ didṛkṣuranuprāpto viddhi māṃ bharatarṣabha
यशः सत्यं दमः शौचमार्जवं ह्रीरचापलम्दानं तपो ब्रह्मचर्यमित्येतास्तनवो मम
yaśaḥ satyaṃ damaḥ śaucamārjavaṃ hrīracāpalamdānaṃ tapo brahmacaryamityetāstanavo mama
अहिंसा समता शान्तिस्तपः शौचममत्सरःद्वाराण्येतानि मे विद्धि प्रियो ह्यसि सदा मम
ahiṃsā samatā śāntistapaḥ śaucamamatsaraḥdvārāṇyetāni me viddhi priyo hyasi sadā mama
दिष्ट्या पञ्चसु रक्तोऽसि दिष्ट्या ते षट्पदी जिताद्वे पूर्वे मध्यमे द्वे च द्वे चान्ते सांपरायिके
diṣṭyā pañcasu rakto'si diṣṭyā te ṣaṭpadī jitādve pūrve madhyame dve ca dve cānte sāṃparāyike
धर्मोऽहमस्मि भद्रं ते जिज्ञासुस्त्वामिहागतःआनृशंस्येन तुष्टोऽस्मि वरं दास्यामि तेऽनघ
dharmo'hamasmi bhadraṃ te jijñāsustvāmihāgataḥānṛśaṃsyena tuṣṭo'smi varaṃ dāsyāmi te'nagha
वरं वृणीष्व राजेन्द्र दाता ह्यस्मि तवानघये हि मे पुरुषा भक्ता न तेषामस्ति दुर्गतिः
varaṃ vṛṇīṣva rājendra dātā hyasmi tavānaghaye hi me puruṣā bhaktā na teṣāmasti durgatiḥ
युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca
अरणीसहितं यस्य मृग आदाय गच्छतितस्याग्नयो न लुप्येरन्प्रथमोऽस्तु वरो मम
araṇīsahitaṃ yasya mṛga ādāya gacchatitasyāgnayo na lupyeranprathamo'stu varo mama
धर्म उवाच · dharma uvāca
अरणीसहितं तस्य ब्राह्मणस्य हृतं मयामृगवेषेण कौन्तेय जिज्ञासार्थं तव प्रभो
araṇīsahitaṃ tasya brāhmaṇasya hṛtaṃ mayāmṛgaveṣeṇa kaunteya jijñāsārthaṃ tava prabho
वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
ददानीत्येव भगवानुत्तरं प्रत्यपद्यतअन्यं वरय भद्रं ते वरं त्वममरोपम
dadānītyeva bhagavānuttaraṃ pratyapadyataanyaṃ varaya bhadraṃ te varaṃ tvamamaropama
युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca
वर्षाणि द्वादशारण्ये त्रयोदशमुपस्थितम्तत्र नो नाभिजानीयुर्वसतो मनुजाः क्वचित्
varṣāṇi dvādaśāraṇye trayodaśamupasthitamtatra no nābhijānīyurvasato manujāḥ kvacit
वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
ददानीत्येव भगवानुत्तरं प्रत्यपद्यतभूयश्चाश्वासयामास कौन्तेयं सत्यविक्रमम्
dadānītyeva bhagavānuttaraṃ pratyapadyatabhūyaścāśvāsayāmāsa kaunteyaṃ satyavikramam
यद्यपि स्वेन रूपेण चरिष्यथ महीमिमाम्न वो विज्ञास्यते कश्चित्त्रिषु लोकेषु भारत
yadyapi svena rūpeṇa cariṣyatha mahīmimāmna vo vijñāsyate kaścittriṣu lokeṣu bhārata
वर्षं त्रयोदशं चेदं मत्प्रसादात्कुरूद्वहाःविराटनगरे गूढा अविज्ञाताश्चरिष्यथ
varṣaṃ trayodaśaṃ cedaṃ matprasādātkurūdvahāḥvirāṭanagare gūḍhā avijñātāścariṣyatha
यद्वः संकल्पितं रूपं मनसा यस्य यादृशम्तादृशं तादृशं सर्वे छन्दतो धारयिष्यथ
yadvaḥ saṃkalpitaṃ rūpaṃ manasā yasya yādṛśamtādṛśaṃ tādṛśaṃ sarve chandato dhārayiṣyatha
अरणीसहितं चेदं ब्राह्मणाय प्रयच्छतजिज्ञासार्थं मया ह्येतदाहृतं मृगरूपिणा
araṇīsahitaṃ cedaṃ brāhmaṇāya prayacchatajijñāsārthaṃ mayā hyetadāhṛtaṃ mṛgarūpiṇā
तृतीयं गृह्यतां पुत्र वरमप्रतिमं महत्त्वं हि मत्प्रभवो राजन्विदुरश्च ममांशभाक्
tṛtīyaṃ gṛhyatāṃ putra varamapratimaṃ mahattvaṃ hi matprabhavo rājanviduraśca mamāṃśabhāk
युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca
देवदेवो मया दृष्टो भवान्साक्षात्सनातनःयं ददासि वरं तुष्टस्तं ग्रहीष्याम्यहं पितः
devadevo mayā dṛṣṭo bhavānsākṣātsanātanaḥyaṃ dadāsi varaṃ tuṣṭastaṃ grahīṣyāmyahaṃ pitaḥ
जयेयं लोभमोहौ च क्रोधं चाहं सदा विभोदाने तपसि सत्ये च मनो मे सततं भवेत्
jayeyaṃ lobhamohau ca krodhaṃ cāhaṃ sadā vibhodāne tapasi satye ca mano me satataṃ bhavet
धर्म उवाच · dharma uvāca
उपपन्नो गुणैः सर्वैः स्वभावेनासि पाण्डवभवान्धर्मः पुनश्चैव यथोक्तं ते भविष्यति
upapanno guṇaiḥ sarvaiḥ svabhāvenāsi pāṇḍavabhavāndharmaḥ punaścaiva yathoktaṃ te bhaviṣyati
वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
इत्युक्त्वान्तर्दधे धर्मो भगवाँल्लोकभावनःसमेताः पाण्डवाश्चैव सुखसुप्ता मनस्विनः
ityuktvāntardadhe dharmo bhagavām̐llokabhāvanaḥsametāḥ pāṇḍavāścaiva sukhasuptā manasvinaḥ
अभ्येत्य चाश्रमं वीराः सर्व एव गतक्लमाःआरणेयं ददुस्तस्मै ब्राह्मणाय तपस्विने
abhyetya cāśramaṃ vīrāḥ sarva eva gataklamāḥāraṇeyaṃ dadustasmai brāhmaṇāya tapasvine
इदं समुत्थानसमागमं मह;त्पितुश्च पुत्रस्य च कीर्तिवर्धनम्पठन्नरः स्याद्विजितेन्द्रियो वशी; सपुत्रपौत्रः शतवर्षभाग्भवेत्
idaṃ samutthānasamāgamaṃ maha;tpituśca putrasya ca kīrtivardhanampaṭhannaraḥ syādvijitendriyo vaśī; saputrapautraḥ śatavarṣabhāgbhavet
न चाप्यधर्मे न सुहृद्विभेदने; परस्वहारे परदारमर्शनेकदर्यभावे न रमेन्मनः सदा; नृणां सदाख्यानमिदं विजानताम्
na cāpyadharme na suhṛdvibhedane; parasvahāre paradāramarśanekadaryabhāve na ramenmanaḥ sadā; nṛṇāṃ sadākhyānamidaṃ vijānatām