Parva.Adhyaya 3.45

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो देवाः सगन्धर्वाः समादायार्घ्यमुत्तमम्शक्रस्य मतमाज्ञाय पार्थमानर्चुरञ्जसा

tato devāḥ sagandharvāḥ samādāyārghyamuttamamśakrasya matamājñāya pārthamānarcurañjasā

पाद्यमाचमनीयं च प्रतिग्राह्य नृपात्मजम्प्रवेशयामासुरथो पुरंदरनिवेशनम्

pādyamācamanīyaṃ ca pratigrāhya nṛpātmajampraveśayāmāsuratho puraṃdaraniveśanam

एवं संपूजितो जिष्णुरुवास भवने पितुःउपशिक्षन्महास्त्राणि ससंहाराणि पाण्डवः

evaṃ saṃpūjito jiṣṇuruvāsa bhavane pituḥupaśikṣanmahāstrāṇi sasaṃhārāṇi pāṇḍavaḥ

शक्रस्य हस्ताद्दयितं वज्रमस्त्रं दुरुत्सहम्अशनीश्च महानादा मेघबर्हिणलक्षणाः

śakrasya hastāddayitaṃ vajramastraṃ durutsahamaśanīśca mahānādā meghabarhiṇalakṣaṇāḥ

गृहीतास्त्रस्तु कौन्तेयो भ्रातॄन्सस्मार पाण्डवःपुरंदरनियोगाच्च पञ्चाब्दमवसत्सुखी

gṛhītāstrastu kaunteyo bhrātṝnsasmāra pāṇḍavaḥpuraṃdaraniyogācca pañcābdamavasatsukhī

ततः शक्रोऽब्रवीत्पार्थं कृतास्त्रं काल आगतेनृत्तं गीतं च कौन्तेय चित्रसेनादवाप्नुहि

tataḥ śakro'bravītpārthaṃ kṛtāstraṃ kāla āgatenṛttaṃ gītaṃ ca kaunteya citrasenādavāpnuhi

वादित्रं देवविहितं नृलोके यन्न विद्यतेतदर्जयस्व कौन्तेय श्रेयो वै ते भविष्यति

vāditraṃ devavihitaṃ nṛloke yanna vidyatetadarjayasva kaunteya śreyo vai te bhaviṣyati

सखायं प्रददौ चास्य चित्रसेनं पुरंदरःस तेन सह संगम्य रेमे पार्थो निरामयः

sakhāyaṃ pradadau cāsya citrasenaṃ puraṃdaraḥsa tena saha saṃgamya reme pārtho nirāmayaḥ

कदाचिदटमानस्तु महर्षिरुत लोमशःजगाम शक्रभवनं पुरंदरदिदृक्षया

kadācidaṭamānastu maharṣiruta lomaśaḥjagāma śakrabhavanaṃ puraṃdaradidṛkṣayā

स समेत्य नमस्कृत्य देवराजं महामुनिःददर्शार्धासनगतं पाण्डवं वासवस्य ह

sa sametya namaskṛtya devarājaṃ mahāmuniḥdadarśārdhāsanagataṃ pāṇḍavaṃ vāsavasya ha

ततः शक्राभ्यनुज्ञात आसने विष्टरोत्तरेनिषसाद द्विजश्रेष्ठः पूज्यमानो महर्षिभिः

tataḥ śakrābhyanujñāta āsane viṣṭarottareniṣasāda dvijaśreṣṭhaḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ

तस्य दृष्ट्वाभवद्बुद्धिः पार्थमिन्द्रासने स्थितम्कथं नु क्षत्रियः पार्थः शक्रासनमवाप्तवान्

tasya dṛṣṭvābhavadbuddhiḥ pārthamindrāsane sthitamkathaṃ nu kṣatriyaḥ pārthaḥ śakrāsanamavāptavān

किं त्वस्य सुकृतं कर्म लोका वा के विनिर्जिताःय एवमुपसंप्राप्तः स्थानं देवनमस्कृतम्

kiṃ tvasya sukṛtaṃ karma lokā vā ke vinirjitāḥya evamupasaṃprāptaḥ sthānaṃ devanamaskṛtam

तस्य विज्ञाय संकल्पं शक्रो वृत्रनिषूदनःलोमशं प्रहसन्वाक्यमिदमाह शचीपतिः

tasya vijñāya saṃkalpaṃ śakro vṛtraniṣūdanaḥlomaśaṃ prahasanvākyamidamāha śacīpatiḥ

ब्रह्मर्षे श्रूयतां यत्ते मनसैतद्विवक्षितम्नायं केवलमर्त्यो वै क्षत्रियत्वमुपागतः

brahmarṣe śrūyatāṃ yatte manasaitadvivakṣitamnāyaṃ kevalamartyo vai kṣatriyatvamupāgataḥ

महर्षे मम पुत्रोऽयं कुन्त्यां जातो महाभुजःअस्त्रहेतोरिह प्राप्तः कस्माच्चित्कारणान्तरात्

maharṣe mama putro'yaṃ kuntyāṃ jāto mahābhujaḥastrahetoriha prāptaḥ kasmāccitkāraṇāntarāt

अहो नैनं भवान्वेत्ति पुराणमृषिसत्तमम्शृणु मे वदतो ब्रह्मन्योऽयं यच्चास्य कारणम्

aho nainaṃ bhavānvetti purāṇamṛṣisattamamśṛṇu me vadato brahmanyo'yaṃ yaccāsya kāraṇam

नरनारायणौ यौ तौ पुराणावृषिसत्तमौताविमावभिजानीहि हृषीकेशधनंजयौ

naranārāyaṇau yau tau purāṇāvṛṣisattamautāvimāvabhijānīhi hṛṣīkeśadhanaṃjayau

यन्न शक्यं सुरैर्द्रष्टुमृषिभिर्वा महात्मभिःतदाश्रमपदं पुण्यं बदरी नाम विश्रुतम्

yanna śakyaṃ surairdraṣṭumṛṣibhirvā mahātmabhiḥtadāśramapadaṃ puṇyaṃ badarī nāma viśrutam

स निवासोऽभवद्विप्र विष्णोर्जिष्णोस्तथैव चयतः प्रववृते गङ्गा सिद्धचारणसेविता

sa nivāso'bhavadvipra viṣṇorjiṣṇostathaiva cayataḥ pravavṛte gaṅgā siddhacāraṇasevitā

तौ मन्नियोगाद्ब्रह्मर्षे क्षितौ जातौ महाद्युतीभूमेर्भारावतरणं महावीर्यौ करिष्यतः

tau manniyogādbrahmarṣe kṣitau jātau mahādyutībhūmerbhārāvataraṇaṃ mahāvīryau kariṣyataḥ

उद्वृत्ता ह्यसुराः केचिन्निवातकवचा इतिविप्रियेषु स्थितास्माकं वरदानेन मोहिताः

udvṛttā hyasurāḥ kecinnivātakavacā itivipriyeṣu sthitāsmākaṃ varadānena mohitāḥ

तर्कयन्ते सुरान्हन्तुं बलदर्पसमन्विताःदेवान्न गणयन्ते च तथा दत्तवरा हि ते

tarkayante surānhantuṃ baladarpasamanvitāḥdevānna gaṇayante ca tathā dattavarā hi te

पातालवासिनो रौद्रा दनोः पुत्रा महाबलाःसर्वे देवनिकाया हि नालं योधयितुं स्म तान्

pātālavāsino raudrā danoḥ putrā mahābalāḥsarve devanikāyā hi nālaṃ yodhayituṃ sma tān

योऽसौ भूमिगतः श्रीमान्विष्णुर्मधुनिषूदनःकपिलो नाम देवोऽसौ भगवानजितो हरिः

yo'sau bhūmigataḥ śrīmānviṣṇurmadhuniṣūdanaḥkapilo nāma devo'sau bhagavānajito hariḥ

येन पूर्वं महात्मानः खनमाना रसातलम्दर्शनादेव निहताः सगरस्यात्मजा विभो

yena pūrvaṃ mahātmānaḥ khanamānā rasātalamdarśanādeva nihatāḥ sagarasyātmajā vibho

तेन कार्यं महत्कार्यमस्माकं द्विजसत्तमपार्थेन च महायुद्धे समेताभ्यामसंशयम्

tena kāryaṃ mahatkāryamasmākaṃ dvijasattamapārthena ca mahāyuddhe sametābhyāmasaṃśayam

अयं तेषां समस्तानां शक्तः प्रतिसमासनेतान्निहत्य रणे शूरः पुनर्यास्यति मानुषान्

ayaṃ teṣāṃ samastānāṃ śaktaḥ pratisamāsanetānnihatya raṇe śūraḥ punaryāsyati mānuṣān

भवांश्चास्मन्नियोगेन यातु तावन्महीतलम्काम्यके द्रक्ष्यसे वीरं निवसन्तं युधिष्ठिरम्

bhavāṃścāsmanniyogena yātu tāvanmahītalamkāmyake drakṣyase vīraṃ nivasantaṃ yudhiṣṭhiram

स वाच्यो मम संदेशाद्धर्मात्मा सत्यसंगरःनोत्कण्ठा फल्गुने कार्या कृतास्त्रः शीघ्रमेष्यति

sa vācyo mama saṃdeśāddharmātmā satyasaṃgaraḥnotkaṇṭhā phalgune kāryā kṛtāstraḥ śīghrameṣyati

नाशुद्धबाहुवीर्येण नाकृतास्त्रेण वा रणेभीष्मद्रोणादयो युद्धे शक्याः प्रतिसमासितुम्

nāśuddhabāhuvīryeṇa nākṛtāstreṇa vā raṇebhīṣmadroṇādayo yuddhe śakyāḥ pratisamāsitum

गृहीतास्त्रो गुडाकेशो महाबाहुर्महामनाःनृत्तवादित्रगीतानां दिव्यानां पारमेयिवान्

gṛhītāstro guḍākeśo mahābāhurmahāmanāḥnṛttavāditragītānāṃ divyānāṃ pārameyivān

भवानपि विविक्तानि तीर्थानि मनुजेश्वरभ्रातृभिः सहितः सर्वैर्द्रष्टुमर्हत्यरिंदम

bhavānapi viviktāni tīrthāni manujeśvarabhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvairdraṣṭumarhatyariṃdama

तीर्थेष्वाप्लुत्य पुण्येषु विपाप्मा विगतज्वरःराज्यं भोक्ष्यसि राजेन्द्र सुखी विगतकल्मषः

tīrtheṣvāplutya puṇyeṣu vipāpmā vigatajvaraḥrājyaṃ bhokṣyasi rājendra sukhī vigatakalmaṣaḥ

भवांश्चैनं द्विजश्रेष्ठ पर्यटन्तं महीतलेत्रातुमर्हति विप्राग्र्य तपोबलसमन्वितः

bhavāṃścainaṃ dvijaśreṣṭha paryaṭantaṃ mahītaletrātumarhati viprāgrya tapobalasamanvitaḥ

गिरिदुर्गेषु हि सदा देशेषु विषमेषु चवसन्ति राक्षसा रौद्रास्तेभ्यो रक्षेत्सदा भवान्

giridurgeṣu hi sadā deśeṣu viṣameṣu cavasanti rākṣasā raudrāstebhyo rakṣetsadā bhavān

स तथेति प्रतिज्ञाय लोमशः सुमहातपाःकाम्यकं वनमुद्दिश्य समुपायान्महीतलम्

sa tatheti pratijñāya lomaśaḥ sumahātapāḥkāmyakaṃ vanamuddiśya samupāyānmahītalam

ददर्श तत्र कौन्तेयं धर्मराजमरिंदमम्तापसैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वतः परिवारितम्

dadarśa tatra kaunteyaṃ dharmarājamariṃdamamtāpasairbhrātṛbhiścaiva sarvataḥ parivāritam