Parva.Adhyaya 3.51

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा वचो हंसस्य भारततदा प्रभृति नस्वस्था नलं प्रति बभूव सा

damayantī tu tacchrutvā vaco haṃsasya bhāratatadā prabhṛti nasvasthā nalaṃ prati babhūva sā

ततश्चिन्तापरा दीना विवर्णवदना कृशाबभूव दमयन्ती तु निःश्वासपरमा तदा

tataścintāparā dīnā vivarṇavadanā kṛśābabhūva damayantī tu niḥśvāsaparamā tadā

ऊर्ध्वदृष्टिर्ध्यानपरा बभूवोन्मत्तदर्शनान शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित्

ūrdhvadṛṣṭirdhyānaparā babhūvonmattadarśanāna śayyāsanabhogeṣu ratiṃ vindati karhicit

न नक्तं न दिवा शेते हा हेति वदती मुहुःतामस्वस्थां तदाकारां सख्यस्ता जज्ञुरिङ्गितैः

na naktaṃ na divā śete hā heti vadatī muhuḥtāmasvasthāṃ tadākārāṃ sakhyastā jajñuriṅgitaiḥ

ततो विदर्भपतये दमयन्त्याः सखीगणःन्यवेदयत नस्वस्थां दमयन्तीं नरेश्वर

tato vidarbhapataye damayantyāḥ sakhīgaṇaḥnyavedayata nasvasthāṃ damayantīṃ nareśvara

तच्छ्रुत्वा नृपतिर्भीमो दमयन्तीसखीगणात्चिन्तयामास तत्कार्यं सुमहत्स्वां सुतां प्रति

tacchrutvā nṛpatirbhīmo damayantīsakhīgaṇātcintayāmāsa tatkāryaṃ sumahatsvāṃ sutāṃ prati

स समीक्ष्य महीपालः स्वां सुतां प्राप्तयौवनाम्अपश्यदात्मनः कार्यं दमयन्त्याः स्वयंवरम्

sa samīkṣya mahīpālaḥ svāṃ sutāṃ prāptayauvanāmapaśyadātmanaḥ kāryaṃ damayantyāḥ svayaṃvaram

स संनिपातयामास महीपालान्विशां पतेअनुभूयतामयं वीराः स्वयंवर इति प्रभो

sa saṃnipātayāmāsa mahīpālānviśāṃ pateanubhūyatāmayaṃ vīrāḥ svayaṃvara iti prabho

श्रुत्वा तु पार्थिवाः सर्वे दमयन्त्याः स्वयंवरम्अभिजग्मुस्तदा भीमं राजानो भीमशासनात्

śrutvā tu pārthivāḥ sarve damayantyāḥ svayaṃvaramabhijagmustadā bhīmaṃ rājāno bhīmaśāsanāt

हस्त्यश्वरथघोषेण नादयन्तो वसुंधराम्विचित्रमाल्याभरणैर्बलैर्दृश्यैः स्वलंकृतैः

hastyaśvarathaghoṣeṇa nādayanto vasuṃdharāmvicitramālyābharaṇairbalairdṛśyaiḥ svalaṃkṛtaiḥ

एतस्मिन्नेव काले तु पुराणावृषिसत्तमौअटमानौ महात्मानाविन्द्रलोकमितो गतौ

etasminneva kāle tu purāṇāvṛṣisattamauaṭamānau mahātmānāvindralokamito gatau

नारदः पर्वतश्चैव महात्मानौ महाव्रतौदेवराजस्य भवनं विविशाते सुपूजितौ

nāradaḥ parvataścaiva mahātmānau mahāvrataudevarājasya bhavanaṃ viviśāte supūjitau

तावर्चित्वा सहस्राक्षस्ततः कुशलमव्ययम्पप्रच्छानामयं चापि तयोः सर्वगतं विभुः

tāvarcitvā sahasrākṣastataḥ kuśalamavyayampapracchānāmayaṃ cāpi tayoḥ sarvagataṃ vibhuḥ

नारद उवाच · nārada uvāca

आवयोः कुशलं देव सर्वत्रगतमीश्वरलोके च मघवन्कृत्स्ने नृपाः कुशलिनो विभो

āvayoḥ kuśalaṃ deva sarvatragatamīśvaraloke ca maghavankṛtsne nṛpāḥ kuśalino vibho

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

नारदस्य वचः श्रुत्वा पप्रच्छ बलवृत्रहाधर्मज्ञाः पृथिवीपालास्त्यक्तजीवितयोधिनः

nāradasya vacaḥ śrutvā papraccha balavṛtrahādharmajñāḥ pṛthivīpālāstyaktajīvitayodhinaḥ

शस्त्रेण निधनं काले ये गच्छन्त्यपराङ्मुखाःअयं लोकोऽक्षयस्तेषां यथैव मम कामधुक्

śastreṇa nidhanaṃ kāle ye gacchantyaparāṅmukhāḥayaṃ loko'kṣayasteṣāṃ yathaiva mama kāmadhuk

क्व नु ते क्षत्रियाः शूरा न हि पश्यामि तानहम्आगच्छतो महीपालानतिथीन्दयितान्मम

kva nu te kṣatriyāḥ śūrā na hi paśyāmi tānahamāgacchato mahīpālānatithīndayitānmama

एवमुक्तस्तु शक्रेण नारदः प्रत्यभाषतशृणु मे भगवन्येन न दृश्यन्ते महीक्षितः

evamuktastu śakreṇa nāradaḥ pratyabhāṣataśṛṇu me bhagavanyena na dṛśyante mahīkṣitaḥ

विदर्भराजदुहिता दमयन्तीति विश्रुतारूपेण समतिक्रान्ता पृथिव्यां सर्वयोषितः

vidarbharājaduhitā damayantīti viśrutārūpeṇa samatikrāntā pṛthivyāṃ sarvayoṣitaḥ

तस्याः स्वयंवरः शक्र भविता नचिरादिवतत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः

tasyāḥ svayaṃvaraḥ śakra bhavitā nacirādivatatra gacchanti rājāno rājaputrāśca sarvaśaḥ

तां रत्नभूतां लोकस्य प्रार्थयन्तो महीक्षितःकाङ्क्षन्ति स्म विशेषेण बलवृत्रनिषूदन

tāṃ ratnabhūtāṃ lokasya prārthayanto mahīkṣitaḥkāṅkṣanti sma viśeṣeṇa balavṛtraniṣūdana

एतस्मिन्कथ्यमाने तु लोकपालाश्च साग्निकाःआजग्मुर्देवराजस्य समीपममरोत्तमाः

etasminkathyamāne tu lokapālāśca sāgnikāḥājagmurdevarājasya samīpamamarottamāḥ

ततस्तच्छुश्रुवुः सर्वे नारदस्य वचो महत्श्रुत्वा चैवाब्रुवन्हृष्टा गच्छामो वयमप्युत

tatastacchuśruvuḥ sarve nāradasya vaco mahatśrutvā caivābruvanhṛṣṭā gacchāmo vayamapyuta

ततः सर्वे महाराज सगणाः सहवाहनाःविदर्भानभितो जग्मुर्यत्र सर्वे महीक्षितः

tataḥ sarve mahārāja sagaṇāḥ sahavāhanāḥvidarbhānabhito jagmuryatra sarve mahīkṣitaḥ

नलोऽपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम्अभ्यगच्छददीनात्मा दमयन्तीमनुव्रतः

nalo'pi rājā kaunteya śrutvā rājñāṃ samāgamamabhyagacchadadīnātmā damayantīmanuvrataḥ

अथ देवाः पथि नलं ददृशुर्भूतले स्थितम्साक्षादिव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा

atha devāḥ pathi nalaṃ dadṛśurbhūtale sthitamsākṣādiva sthitaṃ mūrtyā manmathaṃ rūpasaṃpadā

तं दृष्ट्वा लोकपालास्ते भ्राजमानं यथा रविम्तस्थुर्विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा

taṃ dṛṣṭvā lokapālāste bhrājamānaṃ yathā ravimtasthurvigatasaṃkalpā vismitā rūpasaṃpadā

ततोऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसःअब्रुवन्नैषधं राजन्नवतीर्य नभस्तलात्

tato'ntarikṣe viṣṭabhya vimānāni divaukasaḥabruvannaiṣadhaṃ rājannavatīrya nabhastalāt

भो भो नैषध राजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवान्अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम

bho bho naiṣadha rājendra nala satyavrato bhavānasmākaṃ kuru sāhāyyaṃ dūto bhava narottama