Parva.Adhyaya 3.57

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

दमयन्ती ततो दृष्ट्वा पुण्यश्लोकं नराधिपम्उन्मत्तवदनुन्मत्ता देवने गतचेतसम्

damayantī tato dṛṣṭvā puṇyaślokaṃ narādhipamunmattavadanunmattā devane gatacetasam

भयशोकसमाविष्टा राजन्भीमसुता ततःचिन्तयामास तत्कार्यं सुमहत्पार्थिवं प्रति

bhayaśokasamāviṣṭā rājanbhīmasutā tataḥcintayāmāsa tatkāryaṃ sumahatpārthivaṃ prati

सा शङ्कमाना तत्पापं चिकीर्षन्ती च तत्प्रियम्नलं च हृतसर्वस्वमुपलभ्येदमब्रवीत्

sā śaṅkamānā tatpāpaṃ cikīrṣantī ca tatpriyamnalaṃ ca hṛtasarvasvamupalabhyedamabravīt

बृहत्सेने व्रजामात्यानानाय्य नलशासनात्आचक्ष्व यद्धृतं द्रव्यमवशिष्टं च यद्वसु

bṛhatsene vrajāmātyānānāyya nalaśāsanātācakṣva yaddhṛtaṃ dravyamavaśiṣṭaṃ ca yadvasu

ततस्ते मन्त्रिणः सर्वे विज्ञाय नलशासनम्अपि नो भागधेयं स्यादित्युक्त्वा पुनराव्रजन्

tataste mantriṇaḥ sarve vijñāya nalaśāsanamapi no bhāgadheyaṃ syādityuktvā punarāvrajan

तास्तु सर्वाः प्रकृतयो द्वितीयं समुपस्थिताःन्यवेदयद्भीमसुता न च तत्प्रत्यनन्दत

tāstu sarvāḥ prakṛtayo dvitīyaṃ samupasthitāḥnyavedayadbhīmasutā na ca tatpratyanandata

वाक्यमप्रतिनन्दन्तं भर्तारमभिवीक्ष्य सादमयन्ती पुनर्वेश्म व्रीडिता प्रविवेश ह

vākyamapratinandantaṃ bhartāramabhivīkṣya sādamayantī punarveśma vrīḍitā praviveśa ha

निशम्य सततं चाक्षान्पुण्यश्लोकपराङ्मुखान्नलं च हृतसर्वस्वं धात्रीं पुनरुवाच ह

niśamya satataṃ cākṣānpuṇyaślokaparāṅmukhānnalaṃ ca hṛtasarvasvaṃ dhātrīṃ punaruvāca ha

बृहत्सेने पुनर्गच्छ वार्ष्णेयं नलशासनात्सूतमानय कल्याणि महत्कार्यमुपस्थितम्

bṛhatsene punargaccha vārṣṇeyaṃ nalaśāsanātsūtamānaya kalyāṇi mahatkāryamupasthitam

बृहत्सेना तु तच्छ्रुत्वा दमयन्त्याः प्रभाषितम्वार्ष्णेयमानयामास पुरुषैराप्तकारिभिः

bṛhatsenā tu tacchrutvā damayantyāḥ prabhāṣitamvārṣṇeyamānayāmāsa puruṣairāptakāribhiḥ

वार्ष्णेयं तु ततो भैमी सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिराउवाच देशकालज्ञा प्राप्तकालमनिन्दिता

vārṣṇeyaṃ tu tato bhaimī sāntvayañślakṣṇayā girāuvāca deśakālajñā prāptakālamaninditā

जानीषे त्वं यथा राजा सम्यग्वृत्तः सदा त्वयितस्य त्वं विषमस्थस्य साहाय्यं कर्तुमर्हसि

jānīṣe tvaṃ yathā rājā samyagvṛttaḥ sadā tvayitasya tvaṃ viṣamasthasya sāhāyyaṃ kartumarhasi

यथा यथा हि नृपतिः पुष्करेणेह जीयतेतथा तथास्य द्यूते वै रागो भूयोऽभिवर्धते

yathā yathā hi nṛpatiḥ puṣkareṇeha jīyatetathā tathāsya dyūte vai rāgo bhūyo'bhivardhate

यथा च पुष्करस्याक्षा वर्तन्ते वशवर्तिनःतथा विपर्ययश्चापि नलस्याक्षेषु दृश्यते

yathā ca puṣkarasyākṣā vartante vaśavartinaḥtathā viparyayaścāpi nalasyākṣeṣu dṛśyate

सुहृत्स्वजनवाक्यानि यथावन्न शृणोति चनूनं मन्ये न शेषोऽस्ति नैषधस्य महात्मनः

suhṛtsvajanavākyāni yathāvanna śṛṇoti canūnaṃ manye na śeṣo'sti naiṣadhasya mahātmanaḥ

यत्र मे वचनं राजा नाभिनन्दति मोहितःशरणं त्वां प्रपन्नास्मि सारथे कुरु मद्वचःन हि मे शुध्यते भावः कदाचिद्विनशेदिति

yatra me vacanaṃ rājā nābhinandati mohitaḥśaraṇaṃ tvāṃ prapannāsmi sārathe kuru madvacaḥna hi me śudhyate bhāvaḥ kadācidvinaśediti

नलस्य दयितानश्वान्योजयित्वा महाजवान्इदमारोप्य मिथुनं कुण्डिनं यातुमर्हसि

nalasya dayitānaśvānyojayitvā mahājavānidamāropya mithunaṃ kuṇḍinaṃ yātumarhasi

मम ज्ञातिषु निक्षिप्य दारकौ स्यन्दनं तथाअश्वांश्चैतान्यथाकामं वस वान्यत्र गच्छ वा

mama jñātiṣu nikṣipya dārakau syandanaṃ tathāaśvāṃścaitānyathākāmaṃ vasa vānyatra gaccha vā

दमयन्त्यास्तु तद्वाक्यं वार्ष्णेयो नलसारथिःन्यवेदयदशेषेण नलामात्येषु मुख्यशः

damayantyāstu tadvākyaṃ vārṣṇeyo nalasārathiḥnyavedayadaśeṣeṇa nalāmātyeṣu mukhyaśaḥ

तैः समेत्य विनिश्चित्य सोऽनुज्ञातो महीपतेययौ मिथुनमारोप्य विदर्भांस्तेन वाहिना

taiḥ sametya viniścitya so'nujñāto mahīpateyayau mithunamāropya vidarbhāṃstena vāhinā

हयांस्तत्र विनिक्षिप्य सूतो रथवरं च तम्इन्द्रसेनां च तां कन्यामिन्द्रसेनं च बालकम्

hayāṃstatra vinikṣipya sūto rathavaraṃ ca tamindrasenāṃ ca tāṃ kanyāmindrasenaṃ ca bālakam

आमन्त्र्य भीमं राजानमार्तः शोचन्नलं नृपम्अटमानस्ततोऽयोध्यां जगाम नगरीं तदा

āmantrya bhīmaṃ rājānamārtaḥ śocannalaṃ nṛpamaṭamānastato'yodhyāṃ jagāma nagarīṃ tadā

ऋतुपर्णं स राजानमुपतस्थे सुदुःखितःभृतिं चोपययौ तस्य सारथ्येन महीपते

ṛtuparṇaṃ sa rājānamupatasthe suduḥkhitaḥbhṛtiṃ copayayau tasya sārathyena mahīpate