Parva.Adhyaya 3.6

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

पाण्डवास्तु वने वासमुद्दिश्य भरतर्षभाःप्रययुर्जाह्नवीकूलात्कुरुक्षेत्रं सहानुगाः

pāṇḍavāstu vane vāsamuddiśya bharatarṣabhāḥprayayurjāhnavīkūlātkurukṣetraṃ sahānugāḥ

सरस्वतीदृषद्वत्यौ यमुनां च निषेव्य तेययुर्वनेनैव वनं सततं पश्चिमां दिशम्

sarasvatīdṛṣadvatyau yamunāṃ ca niṣevya teyayurvanenaiva vanaṃ satataṃ paścimāṃ diśam

ततः सरस्वतीकूले समेषु मरुधन्वसुकाम्यकं नाम ददृशुर्वनं मुनिजनप्रियम्

tataḥ sarasvatīkūle sameṣu marudhanvasukāmyakaṃ nāma dadṛśurvanaṃ munijanapriyam

तत्र ते न्यवसन्वीरा वने बहुमृगद्विजेअन्वास्यमाना मुनिभिः सान्त्व्यमानाश्च भारत

tatra te nyavasanvīrā vane bahumṛgadvijeanvāsyamānā munibhiḥ sāntvyamānāśca bhārata

विदुरस्त्वपि पाण्डूनां तदा दर्शनलालसःजगामैकरथेनैव काम्यकं वनमृद्धिमत्

vidurastvapi pāṇḍūnāṃ tadā darśanalālasaḥjagāmaikarathenaiva kāmyakaṃ vanamṛddhimat

ततो यात्वा विदुरः काननं त;च्छीघ्रैरश्वैर्वाहिना स्यन्दनेनददर्शासीनं धर्मराजं विविक्ते; सार्धं द्रौपद्या भ्रातृभिर्ब्राह्मणैश्च

tato yātvā viduraḥ kānanaṃ ta;cchīghrairaśvairvāhinā syandanenadadarśāsīnaṃ dharmarājaṃ vivikte; sārdhaṃ draupadyā bhrātṛbhirbrāhmaṇaiśca

ततोऽपश्यद्विदुरं तूर्णमारा;दभ्यायान्तं सत्यसंधः स राजाअथाब्रवीद्भ्रातरं भीमसेनं; किं नु क्षत्ता वक्ष्यति नः समेत्य

tato'paśyadviduraṃ tūrṇamārā;dabhyāyāntaṃ satyasaṃdhaḥ sa rājāathābravīdbhrātaraṃ bhīmasenaṃ; kiṃ nu kṣattā vakṣyati naḥ sametya

कच्चिन्नायं वचनात्सौबलस्य; समाह्वाता देवनायोपयातिकच्चित्क्षुद्रः शकुनिर्नायुधानि; जेष्यत्यस्मान्पुनरेवाक्षवत्याम्

kaccinnāyaṃ vacanātsaubalasya; samāhvātā devanāyopayātikaccitkṣudraḥ śakunirnāyudhāni; jeṣyatyasmānpunarevākṣavatyām

समाहूतः केनचिदाद्रवेति; नाहं शक्तो भीमसेनापयातुम्गाण्डीवे वा संशयिते कथंचि;द्राज्यप्राप्तिः संशयिता भवेन्नः

samāhūtaḥ kenacidādraveti; nāhaṃ śakto bhīmasenāpayātumgāṇḍīve vā saṃśayite kathaṃci;drājyaprāptiḥ saṃśayitā bhavennaḥ

तत उत्थाय विदुरं पाण्डवेयाः; प्रत्यगृह्णन्नृपते सर्व एवतैः सत्कृतः स च तानाजमीढो; यथोचितं पाण्डुपुत्रान्समेयात्

tata utthāya viduraṃ pāṇḍaveyāḥ; pratyagṛhṇannṛpate sarva evataiḥ satkṛtaḥ sa ca tānājamīḍho; yathocitaṃ pāṇḍuputrānsameyāt

समाश्वस्तं विदुरं ते नरर्षभा;स्ततोऽपृच्छन्नागमनाय हेतुम्स चापि तेभ्यो विस्तरतः शशंस; यथावृत्तो धृतराष्ट्रोऽऽम्बिकेयः

samāśvastaṃ viduraṃ te nararṣabhā;stato'pṛcchannāgamanāya hetumsa cāpi tebhyo vistarataḥ śaśaṃsa; yathāvṛtto dhṛtarāṣṭro''mbikeyaḥ

विदुर उवाच · vidura uvāca

अवोचन्मां धृतराष्ट्रोऽनुगुप्त;मजातशत्रो परिगृह्याभिपूज्यएवं गते समतामभ्युपेत्य; पथ्यं तेषां मम चैव ब्रवीहि

avocanmāṃ dhṛtarāṣṭro'nugupta;majātaśatro parigṛhyābhipūjyaevaṃ gate samatāmabhyupetya; pathyaṃ teṣāṃ mama caiva bravīhi

मयाप्युक्तं यत्क्षमं कौरवाणां; हितं पथ्यं धृतराष्ट्रस्य चैवतद्वै पथ्यं तन्मनो नाभ्युपैति; ततश्चाहं क्षममन्यन्न मन्ये

mayāpyuktaṃ yatkṣamaṃ kauravāṇāṃ; hitaṃ pathyaṃ dhṛtarāṣṭrasya caivatadvai pathyaṃ tanmano nābhyupaiti; tataścāhaṃ kṣamamanyanna manye

परं श्रेयः पाण्डवेया मयोक्तं; न मे तच्च श्रुतवानाम्बिकेयःयथातुरस्येव हि पथ्यमन्नं; न रोचते स्मास्य तदुच्यमानम्

paraṃ śreyaḥ pāṇḍaveyā mayoktaṃ; na me tacca śrutavānāmbikeyaḥyathāturasyeva hi pathyamannaṃ; na rocate smāsya taducyamānam

न श्रेयसे नीयतेऽजातशत्रो; स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टाब्रुवन्न रुच्यै भरतर्षभस्य; पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः

na śreyase nīyate'jātaśatro; strī śrotriyasyeva gṛhe praduṣṭābruvanna rucyai bharatarṣabhasya; patiḥ kumāryā iva ṣaṣṭivarṣaḥ

ध्रुवं विनाशो नृप कौरवाणां; न वै श्रेयो धृतराष्ट्रः परैतियथा पर्णे पुष्करस्येव सिक्तं; जलं न तिष्ठेत्पथ्यमुक्तं तथास्मिन्

dhruvaṃ vināśo nṛpa kauravāṇāṃ; na vai śreyo dhṛtarāṣṭraḥ paraitiyathā parṇe puṣkarasyeva siktaṃ; jalaṃ na tiṣṭhetpathyamuktaṃ tathāsmin

ततः क्रुद्धो धृतराष्ट्रोऽब्रवीन्मां; यत्र श्रद्धा भारत तत्र याहिनाहं भूयः कामये त्वां सहायं; महीमिमां पालयितुं पुरं वा

tataḥ kruddho dhṛtarāṣṭro'bravīnmāṃ; yatra śraddhā bhārata tatra yāhināhaṃ bhūyaḥ kāmaye tvāṃ sahāyaṃ; mahīmimāṃ pālayituṃ puraṃ vā

सोऽहं त्यक्तो धृतराष्ट्रेण राजं;स्त्वां शासितुमुपयातस्त्वरावान्तद्वै सर्वं यन्मयोक्तं सभायां; तद्धार्यतां यत्प्रवक्ष्यामि भूयः

so'haṃ tyakto dhṛtarāṣṭreṇa rājaṃ;stvāṃ śāsitumupayātastvarāvāntadvai sarvaṃ yanmayoktaṃ sabhāyāṃ; taddhāryatāṃ yatpravakṣyāmi bhūyaḥ

क्लेशैस्तीव्रैर्युज्यमानः सपत्नैः; क्षमां कुर्वन्कालमुपासते यःसं वर्धयन्स्तोकमिवाग्निमात्मवा;न्स वै भुङ्क्ते पृथिवीमेक एव

kleśaistīvrairyujyamānaḥ sapatnaiḥ; kṣamāṃ kurvankālamupāsate yaḥsaṃ vardhayanstokamivāgnimātmavā;nsa vai bhuṅkte pṛthivīmeka eva

यस्याविभक्तं वसु राजन्सहायै;स्तस्य दुःखेऽप्यंशभाजः सहायाःसहायानामेष संग्रहणेऽभ्युपायः; सहायाप्तौ पृथिवीप्राप्तिमाहुः

yasyāvibhaktaṃ vasu rājansahāyai;stasya duḥkhe'pyaṃśabhājaḥ sahāyāḥsahāyānāmeṣa saṃgrahaṇe'bhyupāyaḥ; sahāyāptau pṛthivīprāptimāhuḥ

सत्यं श्रेष्ठं पाण्डव निष्प्रलापं; तुल्यं चान्नं सह भोज्यं सहायैःआत्मा चैषामग्रतो नातिवर्ते;देवंवृत्तिर्वर्धते भूमिपालः

satyaṃ śreṣṭhaṃ pāṇḍava niṣpralāpaṃ; tulyaṃ cānnaṃ saha bhojyaṃ sahāyaiḥātmā caiṣāmagrato nātivarte;devaṃvṛttirvardhate bhūmipālaḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

एवं करिष्यामि यथा ब्रवीषि; परां बुद्धिमुपगम्याप्रमत्तःयच्चाप्यन्यद्देशकालोपपन्नं; तद्वै वाच्यं तत्करिष्यामि कृत्स्नम्

evaṃ kariṣyāmi yathā bravīṣi; parāṃ buddhimupagamyāpramattaḥyaccāpyanyaddeśakālopapannaṃ; tadvai vācyaṃ tatkariṣyāmi kṛtsnam