पर्व.अध्याय 3.63

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

उत्सृज्य दमयन्तीं तु नलो राजा विशां पतेददर्श दावं दह्यन्तं महान्तं गहने वने

utsṛjya damayantīṃ tu nalo rājā viśāṃ patedadarśa dāvaṃ dahyantaṃ mahāntaṃ gahane vane

तत्र शुश्राव मध्येऽग्नौ शब्दं भूतस्य कस्यचित्अभिधाव नलेत्युच्चैः पुण्यश्लोकेति चासकृत्

tatra śuśrāva madhye'gnau śabdaṃ bhūtasya kasyacitabhidhāva naletyuccaiḥ puṇyaśloketi cāsakṛt

मा भैरिति नलश्चोक्त्वा मध्यमग्नेः प्रविश्य तम्ददर्श नागराजानं शयानं कुण्डलीकृतम्

mā bhairiti nalaścoktvā madhyamagneḥ praviśya tamdadarśa nāgarājānaṃ śayānaṃ kuṇḍalīkṛtam

स नागः प्राञ्जलिर्भूत्वा वेपमानो नलं तदाउवाच विद्धि मां राजन्नागं कर्कोटकं नृप

sa nāgaḥ prāñjalirbhūtvā vepamāno nalaṃ tadāuvāca viddhi māṃ rājannāgaṃ karkoṭakaṃ nṛpa

मया प्रलब्धो ब्रह्मर्षिरनागाः सुमहातपाःतेन मन्युपरीतेन शप्तोऽस्मि मनुजाधिप

mayā pralabdho brahmarṣiranāgāḥ sumahātapāḥtena manyuparītena śapto'smi manujādhipa

तस्य शापान्न शक्नोमि पदाद्विचलितुं पदम्उपदेक्ष्यामि ते श्रेयस्त्रातुमर्हति मां भवान्

tasya śāpānna śaknomi padādvicalituṃ padamupadekṣyāmi te śreyastrātumarhati māṃ bhavān

सखा च ते भविष्यामि मत्समो नास्ति पन्नगःलघुश्च ते भविष्यामि शीघ्रमादाय गच्छ माम्

sakhā ca te bhaviṣyāmi matsamo nāsti pannagaḥlaghuśca te bhaviṣyāmi śīghramādāya gaccha mām

एवमुक्त्वा स नागेन्द्रो बभूवाङ्गुष्ठमात्रकःतं गृहीत्वा नलः प्रायादुद्देशं दाववर्जितम्

evamuktvā sa nāgendro babhūvāṅguṣṭhamātrakaḥtaṃ gṛhītvā nalaḥ prāyāduddeśaṃ dāvavarjitam

आकाशदेशमासाद्य विमुक्तं कृष्णवर्त्मनाउत्स्रष्टुकामं तं नागः पुनः कर्कोटकोऽब्रवीत्

ākāśadeśamāsādya vimuktaṃ kṛṣṇavartmanāutsraṣṭukāmaṃ taṃ nāgaḥ punaḥ karkoṭako'bravīt

पदानि गणयन्गच्छ स्वानि नैषध कानिचित्तत्र तेऽहं महाराज श्रेयो धास्यामि यत्परम्

padāni gaṇayangaccha svāni naiṣadha kānicittatra te'haṃ mahārāja śreyo dhāsyāmi yatparam

ततः संख्यातुमारब्धमदशद्दशमे पदेतस्य दष्टस्य तद्रूपं क्षिप्रमन्तरधीयत

tataḥ saṃkhyātumārabdhamadaśaddaśame padetasya daṣṭasya tadrūpaṃ kṣipramantaradhīyata

स दृष्ट्वा विस्मितस्तस्थावात्मानं विकृतं नलःस्वरूपधारिणं नागं ददर्श च महीपतिः

sa dṛṣṭvā vismitastasthāvātmānaṃ vikṛtaṃ nalaḥsvarūpadhāriṇaṃ nāgaṃ dadarśa ca mahīpatiḥ

ततः कर्कोटको नागः सान्त्वयन्नलमब्रवीत्मया तेऽन्तर्हितं रूपं न त्वा विद्युर्जना इति

tataḥ karkoṭako nāgaḥ sāntvayannalamabravītmayā te'ntarhitaṃ rūpaṃ na tvā vidyurjanā iti

यत्कृते चासि विकृतो दुःखेन महता नलविषेण स मदीयेन त्वयि दुःखं निवत्स्यति

yatkṛte cāsi vikṛto duḥkhena mahatā nalaviṣeṇa sa madīyena tvayi duḥkhaṃ nivatsyati

विषेण संवृतैर्गात्रैर्यावत्त्वां न विमोक्ष्यतितावत्त्वयि महाराज दुःखं वै स निवत्स्यति

viṣeṇa saṃvṛtairgātrairyāvattvāṃ na vimokṣyatitāvattvayi mahārāja duḥkhaṃ vai sa nivatsyati

अनागा येन निकृतस्त्वमनर्हो जनाधिपक्रोधादसूययित्वा तं रक्षा मे भवतः कृता

anāgā yena nikṛtastvamanarho janādhipakrodhādasūyayitvā taṃ rakṣā me bhavataḥ kṛtā

न ते भयं नरव्याघ्र दंष्ट्रिभ्यः शत्रुतोऽपि वाब्रह्मविद्भ्यश्च भविता मत्प्रसादान्नराधिप

na te bhayaṃ naravyāghra daṃṣṭribhyaḥ śatruto'pi vābrahmavidbhyaśca bhavitā matprasādānnarādhipa

राजन्विषनिमित्ता च न ते पीडा भविष्यतिसंग्रामेषु च राजेन्द्र शश्वज्जयमवाप्स्यसि

rājanviṣanimittā ca na te pīḍā bhaviṣyatisaṃgrāmeṣu ca rājendra śaśvajjayamavāpsyasi

गच्छ राजन्नितः सूतो बाहुकोऽहमिति ब्रुवन्समीपमृतुपर्णस्य स हि वेदाक्षनैपुणम्अयोध्यां नगरीं रम्यामद्यैव निषधेश्वर

gaccha rājannitaḥ sūto bāhuko'hamiti bruvansamīpamṛtuparṇasya sa hi vedākṣanaipuṇamayodhyāṃ nagarīṃ ramyāmadyaiva niṣadheśvara

स तेऽक्षहृदयं दाता राजाश्वहृदयेन वैइक्ष्वाकुकुलजः श्रीमान्मित्रं चैव भविष्यति

sa te'kṣahṛdayaṃ dātā rājāśvahṛdayena vaiikṣvākukulajaḥ śrīmānmitraṃ caiva bhaviṣyati

भविष्यसि यदाक्षज्ञः श्रेयसा योक्ष्यसे तदासमेष्यसि च दारैस्त्वं मा स्म शोके मनः कृथाःराज्येन तनयाभ्यां च सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

bhaviṣyasi yadākṣajñaḥ śreyasā yokṣyase tadāsameṣyasi ca dāraistvaṃ mā sma śoke manaḥ kṛthāḥrājyena tanayābhyāṃ ca satyametadbravīmi te

स्वरूपं च यदा द्रष्टुमिच्छेथास्त्वं नराधिपसंस्मर्तव्यस्तदा तेऽहं वासश्चेदं निवासयेः

svarūpaṃ ca yadā draṣṭumicchethāstvaṃ narādhipasaṃsmartavyastadā te'haṃ vāsaścedaṃ nivāsayeḥ

अनेन वाससाच्छन्नः स्वरूपं प्रतिपत्स्यसेइत्युक्त्वा प्रददावस्मै दिव्यं वासोयुगं तदा

anena vāsasācchannaḥ svarūpaṃ pratipatsyaseityuktvā pradadāvasmai divyaṃ vāsoyugaṃ tadā

एवं नलं समादिश्य वासो दत्त्वा च कौरवनागराजस्ततो राजंस्तत्रैवान्तरधीयत

evaṃ nalaṃ samādiśya vāso dattvā ca kauravanāgarājastato rājaṃstatraivāntaradhīyata