Parva.Adhyaya 3.74

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

सर्वं विकारं दृष्ट्वा तु पुण्यश्लोकस्य धीमतःआगत्य केशिनी क्षिप्रं दमयन्त्यै न्यवेदयत्

sarvaṃ vikāraṃ dṛṣṭvā tu puṇyaślokasya dhīmataḥāgatya keśinī kṣipraṃ damayantyai nyavedayat

दमयन्ती ततो भूयः प्रेषयामास केशिनीम्मातुः सकाशं दुःखार्ता नलशङ्कासमुत्सुका

damayantī tato bhūyaḥ preṣayāmāsa keśinīmmātuḥ sakāśaṃ duḥkhārtā nalaśaṅkāsamutsukā

परीक्षितो मे बहुशो बाहुको नलशङ्कयारूपे मे संशयस्त्वेकः स्वयमिच्छामि वेदितुम्

parīkṣito me bahuśo bāhuko nalaśaṅkayārūpe me saṃśayastvekaḥ svayamicchāmi veditum

स वा प्रवेश्यतां मातर्मां वानुज्ञातुमर्हसिविदितं वाथ वाज्ञातं पितुर्मे संविधीयताम्

sa vā praveśyatāṃ mātarmāṃ vānujñātumarhasividitaṃ vātha vājñātaṃ piturme saṃvidhīyatām

एवमुक्ता तु वैदर्भ्या सा देवी भीममब्रवीत्दुहितुस्तमभिप्रायमन्वजानाच्च पार्थिवः

evamuktā tu vaidarbhyā sā devī bhīmamabravītduhitustamabhiprāyamanvajānācca pārthivaḥ

सा वै पित्राभ्यनुज्ञाता मात्रा च भरतर्षभनलं प्रवेशयामास यत्र तस्याः प्रतिश्रयः

sā vai pitrābhyanujñātā mātrā ca bharatarṣabhanalaṃ praveśayāmāsa yatra tasyāḥ pratiśrayaḥ

तं तु दृष्ट्वा तथायुक्तं दमयन्ती नलं तदातीव्रशोकसमाविष्टा बभूव वरवर्णिनी

taṃ tu dṛṣṭvā tathāyuktaṃ damayantī nalaṃ tadātīvraśokasamāviṣṭā babhūva varavarṇinī

ततः काषायवसना जटिला मलपङ्किनीदमयन्ती महाराज बाहुकं वाक्यमब्रवीत्

tataḥ kāṣāyavasanā jaṭilā malapaṅkinīdamayantī mahārāja bāhukaṃ vākyamabravīt

दृष्टपूर्वस्त्वया कश्चिद्धर्मज्ञो नाम बाहुकसुप्तामुत्सृज्य विपिने गतो यः पुरुषः स्त्रियम्

dṛṣṭapūrvastvayā kaściddharmajño nāma bāhukasuptāmutsṛjya vipine gato yaḥ puruṣaḥ striyam

अनागसं प्रियां भार्यां विजने श्रममोहिताम्अपहाय तु को गच्छेत्पुण्यश्लोकमृते नलम्

anāgasaṃ priyāṃ bhāryāṃ vijane śramamohitāmapahāya tu ko gacchetpuṇyaślokamṛte nalam

किं नु तस्य मया कार्यमपराद्धं महीपतेःयो मामुत्सृज्य विपिने गतवान्निद्रया हृताम्

kiṃ nu tasya mayā kāryamaparāddhaṃ mahīpateḥyo māmutsṛjya vipine gatavānnidrayā hṛtām

साक्षाद्देवानपाहाय वृतो यः स मया पुराअनुव्रतां साभिकामां पुत्रिणीं त्यक्तवान्कथम्

sākṣāddevānapāhāya vṛto yaḥ sa mayā purāanuvratāṃ sābhikāmāṃ putriṇīṃ tyaktavānkatham

अग्नौ पाणिगृहीतां च हंसानां वचने स्थिताम्भरिष्यामीति सत्यं च प्रतिश्रुत्य क्व तद्गतम्

agnau pāṇigṛhītāṃ ca haṃsānāṃ vacane sthitāmbhariṣyāmīti satyaṃ ca pratiśrutya kva tadgatam

दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिंदमशोकजं वारि नेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्बहु

damayantyā bruvantyāstu sarvametadariṃdamaśokajaṃ vāri netrābhyāmasukhaṃ prāsravadbahu

अतीव कृष्णताराभ्यां रक्तान्ताभ्यां जलं तु तत्परिस्रवन्नलो दृष्ट्वा शोकार्त इदमब्रवीत्

atīva kṛṣṇatārābhyāṃ raktāntābhyāṃ jalaṃ tu tatparisravannalo dṛṣṭvā śokārta idamabravīt

मम राज्यं प्रनष्टं यन्नाहं तत्कृतवान्स्वयम्कलिना तत्कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम्

mama rājyaṃ pranaṣṭaṃ yannāhaṃ tatkṛtavānsvayamkalinā tatkṛtaṃ bhīru yacca tvāmahamatyajam

त्वया तु धर्मभृच्छ्रेष्ठे शापेनाभिहतः पुरावनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मां विवाससम्

tvayā tu dharmabhṛcchreṣṭhe śāpenābhihataḥ purāvanasthayā duḥkhitayā śocantyā māṃ vivāsasam

स मच्छरीरे त्वच्छापाद्दह्यमानोऽवसत्कलिःत्वच्छापदग्धः सततं सोऽग्नाविव समाहितः

sa maccharīre tvacchāpāddahyamāno'vasatkaliḥtvacchāpadagdhaḥ satataṃ so'gnāviva samāhitaḥ

मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितःदुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे

mama ca vyavasāyena tapasā caiva nirjitaḥduḥkhasyāntena cānena bhavitavyaṃ hi nau śubhe

विमुच्य मां गतः पापः स ततोऽहमिहागतःत्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मेऽन्यत्प्रयोजनम्

vimucya māṃ gataḥ pāpaḥ sa tato'hamihāgataḥtvadarthaṃ vipulaśroṇi na hi me'nyatprayojanam

कथं नु नारी भर्तारमनुरक्तमनुव्रतम्उत्सृज्य वरयेदन्यं यथा त्वं भीरु कर्हिचित्

kathaṃ nu nārī bhartāramanuraktamanuvratamutsṛjya varayedanyaṃ yathā tvaṃ bhīru karhicit

दूताश्चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात्भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति

dūtāścaranti pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nṛpatiśāsanātbhaimī kila sma bhartāraṃ dvitīyaṃ varayiṣyati

स्वैरवृत्ता यथाकाममनुरूपमिवात्मनःश्रुत्वैव चैवं त्वरितो भाङ्गस्वरिरुपस्थितः

svairavṛttā yathākāmamanurūpamivātmanaḥśrutvaiva caivaṃ tvarito bhāṅgasvarirupasthitaḥ

दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम्प्राञ्जलिर्वेपमाना च भीता वचनमब्रवीत्

damayantī tu tacchrutvā nalasya paridevitamprāñjalirvepamānā ca bhītā vacanamabravīt