पर्व.अध्याय 3.85

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तान्सर्वानुत्सुकान्दृष्ट्वा पाण्डवान्दीनचेतसःआश्वासयंस्तदा धौम्यो बृहस्पतिसमोऽब्रवीत्

tānsarvānutsukāndṛṣṭvā pāṇḍavāndīnacetasaḥāśvāsayaṃstadā dhaumyo bṛhaspatisamo'bravīt

ब्राह्मणानुमतान्पुण्यानाश्रमान्भरतर्षभदिशस्तीर्थानि शैलांश्च शृणु मे गदतो नृप

brāhmaṇānumatānpuṇyānāśramānbharatarṣabhadiśastīrthāni śailāṃśca śṛṇu me gadato nṛpa

पूर्वं प्राचीं दिशं राजन्राजर्षिगणसेविताम्रम्यां ते कीर्तयिष्यामि युधिष्ठिर यथास्मृति

pūrvaṃ prācīṃ diśaṃ rājanrājarṣigaṇasevitāmramyāṃ te kīrtayiṣyāmi yudhiṣṭhira yathāsmṛti

तस्यां देवर्षिजुष्टायां नैमिषं नाम भारतयत्र तीर्थानि देवानां सुपुण्यानि पृथक्पृथक्

tasyāṃ devarṣijuṣṭāyāṃ naimiṣaṃ nāma bhāratayatra tīrthāni devānāṃ supuṇyāni pṛthakpṛthak

यत्र सा गोमती पुण्या रम्या देवर्षिसेवितायज्ञभूमिश्च देवानां शामित्रं च विवस्वतः

yatra sā gomatī puṇyā ramyā devarṣisevitāyajñabhūmiśca devānāṃ śāmitraṃ ca vivasvataḥ

तस्यां गिरिवरः पुण्यो गयो राजर्षिसत्कृतःशिवं ब्रह्मसरो यत्र सेवितं त्रिदशर्षिभिः

tasyāṃ girivaraḥ puṇyo gayo rājarṣisatkṛtaḥśivaṃ brahmasaro yatra sevitaṃ tridaśarṣibhiḥ

यदर्थं पुरुषव्याघ्र कीर्तयन्ति पुरातनाःएष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोऽपि गयां व्रजेत्

yadarthaṃ puruṣavyāghra kīrtayanti purātanāḥeṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko'pi gayāṃ vrajet

महानदी च तत्रैव तथा गयशिरोऽनघयत्रासौ कीर्त्यते विप्रैरक्षय्यकरणो वटःयत्र दत्तं पितृभ्योऽन्नमक्षय्यं भवति प्रभो

mahānadī ca tatraiva tathā gayaśiro'naghayatrāsau kīrtyate viprairakṣayyakaraṇo vaṭaḥyatra dattaṃ pitṛbhyo'nnamakṣayyaṃ bhavati prabho

सा च पुण्यजला यत्र फल्गुनामा महानदीबहुमूलफला चापि कौशिकी भरतर्षभविश्वामित्रोऽभ्यगाद्यत्र ब्राह्मणत्वं तपोधनः

sā ca puṇyajalā yatra phalgunāmā mahānadībahumūlaphalā cāpi kauśikī bharatarṣabhaviśvāmitro'bhyagādyatra brāhmaṇatvaṃ tapodhanaḥ

गङ्गा यत्र नदी पुण्या यस्यास्तीरे भगीरथःअयजत्तात बहुभिः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः

gaṅgā yatra nadī puṇyā yasyāstīre bhagīrathaḥayajattāta bahubhiḥ kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ

पाञ्चालेषु च कौरव्य कथयन्त्युत्पलावतम्विश्वामित्रोऽयजद्यत्र शक्रेण सह कौशिकःयत्रानुवंशं भगवाञ्जामदग्न्यस्तथा जगौ

pāñcāleṣu ca kauravya kathayantyutpalāvatamviśvāmitro'yajadyatra śakreṇa saha kauśikaḥyatrānuvaṃśaṃ bhagavāñjāmadagnyastathā jagau

विश्वामित्रस्य तां दृष्ट्वा विभूतिमतिमानुषीम्कन्यकुब्जेऽपिबत्सोममिन्द्रेण सह कौशिकःततः क्षत्रादपाक्रामद्ब्राह्मणोऽस्मीति चाब्रवीत्

viśvāmitrasya tāṃ dṛṣṭvā vibhūtimatimānuṣīmkanyakubje'pibatsomamindreṇa saha kauśikaḥtataḥ kṣatrādapākrāmadbrāhmaṇo'smīti cābravīt

पवित्रमृषिभिर्जुष्टं पुण्यं पावनमुत्तमम्गङ्गायमुनयोर्वीर संगमं लोकविश्रुतम्

pavitramṛṣibhirjuṣṭaṃ puṇyaṃ pāvanamuttamamgaṅgāyamunayorvīra saṃgamaṃ lokaviśrutam

यत्रायजत भूतात्मा पूर्वमेव पितामहःप्रयागमिति विख्यातं तस्माद्भरतसत्तम

yatrāyajata bhūtātmā pūrvameva pitāmahaḥprayāgamiti vikhyātaṃ tasmādbharatasattama

अगस्त्यस्य च राजेन्द्र तत्राश्रमवरो महान्हिरण्यबिन्दुः कथितो गिरौ कालंजरे नृप

agastyasya ca rājendra tatrāśramavaro mahānhiraṇyabinduḥ kathito girau kālaṃjare nṛpa

अत्यन्यान्पर्वतान्राजन्पुण्यो गिरिवरः शिवःमहेन्द्रो नाम कौरव्य भार्गवस्य महात्मनः

atyanyānparvatānrājanpuṇyo girivaraḥ śivaḥmahendro nāma kauravya bhārgavasya mahātmanaḥ

अयजद्यत्र कौन्तेय पूर्वमेव पितामहःयत्र भागीरथी पुण्या सदस्यासीद्युधिष्ठिर

ayajadyatra kaunteya pūrvameva pitāmahaḥyatra bhāgīrathī puṇyā sadasyāsīdyudhiṣṭhira

यत्रासौ ब्रह्मशालेति पुण्या ख्याता विशां पतेधूतपाप्मभिराकीर्णा पुण्यं तस्याश्च दर्शनम्

yatrāsau brahmaśāleti puṇyā khyātā viśāṃ patedhūtapāpmabhirākīrṇā puṇyaṃ tasyāśca darśanam

पवित्रो मङ्गलीयश्च ख्यातो लोके सनातनःकेदारश्च मतङ्गस्य महानाश्रम उत्तमः

pavitro maṅgalīyaśca khyāto loke sanātanaḥkedāraśca mataṅgasya mahānāśrama uttamaḥ

कुण्डोदः पर्वतो रम्यो बहुमूलफलोदकःनैषधस्तृषितो यत्र जलं शर्म च लब्धवान्

kuṇḍodaḥ parvato ramyo bahumūlaphalodakaḥnaiṣadhastṛṣito yatra jalaṃ śarma ca labdhavān

यत्र देववनं रम्यं तापसैरुपशोभितम्बाहुदा च नदी यत्र नन्दा च गिरिमूर्धनि

yatra devavanaṃ ramyaṃ tāpasairupaśobhitambāhudā ca nadī yatra nandā ca girimūrdhani

तीर्थानि सरितः शैलाः पुण्यान्यायतनानि चप्राच्यां दिशि महाराज कीर्तितानि मया तव

tīrthāni saritaḥ śailāḥ puṇyānyāyatanāni caprācyāṃ diśi mahārāja kīrtitāni mayā tava

तिसृष्वन्यासु पुण्यानि दिक्षु तीर्थानि मे शृणुसरितः पर्वतांश्चैव पुण्यान्यायतनानि च

tisṛṣvanyāsu puṇyāni dikṣu tīrthāni me śṛṇusaritaḥ parvatāṃścaiva puṇyānyāyatanāni ca