Parva.Adhyaya 4.20

भीमसेन उवाच · bhīmasena uvāca

धिगस्तु मे बाहुबलं गाण्डीवं फल्गुनस्य चयत्ते रक्तौ पुरा भूत्वा पाणी कृतकिणावुभौ

dhigastu me bāhubalaṃ gāṇḍīvaṃ phalgunasya cayatte raktau purā bhūtvā pāṇī kṛtakiṇāvubhau

सभायां स्म विराटस्य करोमि कदनं महत्तत्र मां धर्मराजस्तु कटाक्षेण न्यवारयत्तदहं तस्य विज्ञाय स्थित एवास्मि भामिनि

sabhāyāṃ sma virāṭasya karomi kadanaṃ mahattatra māṃ dharmarājastu kaṭākṣeṇa nyavārayattadahaṃ tasya vijñāya sthita evāsmi bhāmini

यच्च राष्ट्रात्प्रच्यवनं कुरूणामवधश्च यःसुयोधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य च

yacca rāṣṭrātpracyavanaṃ kurūṇāmavadhaśca yaḥsuyodhanasya karṇasya śakuneḥ saubalasya ca

दुःशासनस्य पापस्य यन्मया न हृतं शिरःतन्मे दहति कल्याणि हृदि शल्यमिवार्पितम्मा धर्मं जहि सुश्रोणि क्रोधं जहि महामते

duḥśāsanasya pāpasya yanmayā na hṛtaṃ śiraḥtanme dahati kalyāṇi hṛdi śalyamivārpitammā dharmaṃ jahi suśroṇi krodhaṃ jahi mahāmate

इमं च समुपालम्भं त्वत्तो राजा युधिष्ठिरःशृणुयाद्यदि कल्याणि कृत्स्नं जह्यात्स जीवितम्

imaṃ ca samupālambhaṃ tvatto rājā yudhiṣṭhiraḥśṛṇuyādyadi kalyāṇi kṛtsnaṃ jahyātsa jīvitam

धनंजयो वा सुश्रोणि यमौ वा तनुमध्यमेलोकान्तरगतेष्वेषु नाहं शक्ष्यामि जीवितुम्

dhanaṃjayo vā suśroṇi yamau vā tanumadhyamelokāntaragateṣveṣu nāhaṃ śakṣyāmi jīvitum

सुकन्या नाम शार्याती भार्गवं च्यवनं वनेवल्मीकभूतं शाम्यन्तमन्वपद्यत भामिनी

sukanyā nāma śāryātī bhārgavaṃ cyavanaṃ vanevalmīkabhūtaṃ śāmyantamanvapadyata bhāminī

नाडायनी चेन्द्रसेना रूपेण यदि ते श्रुतापतिमन्वचरद्वृद्धं पुरा वर्षसहस्रिणम्

nāḍāyanī cendrasenā rūpeṇa yadi te śrutāpatimanvacaradvṛddhaṃ purā varṣasahasriṇam

दुहिता जनकस्यापि वैदेही यदि ते श्रुतापतिमन्वचरत्सीता महारण्यनिवासिनम्

duhitā janakasyāpi vaidehī yadi te śrutāpatimanvacaratsītā mahāraṇyanivāsinam

रक्षसा निग्रहं प्राप्य रामस्य महिषी प्रियाक्लिश्यमानापि सुश्रोणी राममेवान्वपद्यत

rakṣasā nigrahaṃ prāpya rāmasya mahiṣī priyākliśyamānāpi suśroṇī rāmamevānvapadyata

लोपामुद्रा तथा भीरु वयोरूपसमन्विताअगस्त्यमन्वयाद्धित्वा कामान्सर्वानमानुषान्

lopāmudrā tathā bhīru vayorūpasamanvitāagastyamanvayāddhitvā kāmānsarvānamānuṣān

यथैताः कीर्तिता नार्यो रूपवत्यः पतिव्रताःतथा त्वमपि कल्याणि सर्वैः समुदिता गुणैः

yathaitāḥ kīrtitā nāryo rūpavatyaḥ pativratāḥtathā tvamapi kalyāṇi sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ

मादीर्घं क्षम कालं त्वं मासमध्यर्धसंमितम्पूर्णे त्रयोदशे वर्षे राज्ञो राज्ञी भविष्यसि

mādīrghaṃ kṣama kālaṃ tvaṃ māsamadhyardhasaṃmitampūrṇe trayodaśe varṣe rājño rājñī bhaviṣyasi

द्रौपद्युवाचआर्तयैतन्मया भीम कृतं बाष्पविमोक्षणम्अपारयन्त्या दुःखानि न राजानमुपालभे

draupadyuvācaārtayaitanmayā bhīma kṛtaṃ bāṣpavimokṣaṇamapārayantyā duḥkhāni na rājānamupālabhe

विमुक्तेन व्यतीतेन भीमसेन महाबलप्रत्युपस्थितकालस्य कार्यस्यानन्तरो भव

vimuktena vyatītena bhīmasena mahābalapratyupasthitakālasya kāryasyānantaro bhava

ममेह भीम कैकेयी रूपाभिभवशङ्कयानित्यमुद्विजते राजा कथं नेयादिमामिति

mameha bhīma kaikeyī rūpābhibhavaśaṅkayānityamudvijate rājā kathaṃ neyādimāmiti

तस्या विदित्वा तं भावं स्वयं चानृतदर्शनःकीचकोऽयं सुदुष्टात्मा सदा प्रार्थयते हि माम्

tasyā viditvā taṃ bhāvaṃ svayaṃ cānṛtadarśanaḥkīcako'yaṃ suduṣṭātmā sadā prārthayate hi mām

तमहं कुपिता भीम पुनः कोपं नियम्य चअब्रुवं कामसंमूढमात्मानं रक्ष कीचक

tamahaṃ kupitā bhīma punaḥ kopaṃ niyamya caabruvaṃ kāmasaṃmūḍhamātmānaṃ rakṣa kīcaka

गन्धर्वाणामहं भार्या पञ्चानां महिषी प्रियाते त्वां निहन्युर्दुर्धर्षाः शूराः साहसकारिणः

gandharvāṇāmahaṃ bhāryā pañcānāṃ mahiṣī priyāte tvāṃ nihanyurdurdharṣāḥ śūrāḥ sāhasakāriṇaḥ

एवमुक्तः स दुष्टात्मा कीचकः प्रत्युवाच हनाहं बिभेमि सैरन्ध्रि गन्धर्वाणां शुचिस्मिते

evamuktaḥ sa duṣṭātmā kīcakaḥ pratyuvāca hanāhaṃ bibhemi sairandhri gandharvāṇāṃ śucismite

शतं सहस्रमपि वा गन्धर्वाणामहं रणेसमागतं हनिष्यामि त्वं भीरु कुरु मे क्षणम्

śataṃ sahasramapi vā gandharvāṇāmahaṃ raṇesamāgataṃ haniṣyāmi tvaṃ bhīru kuru me kṣaṇam

इत्युक्ते चाब्रुवं सूतं कामातुरमहं पुनःन त्वं प्रतिबलस्तेषां गन्धर्वाणां यशस्विनाम्

ityukte cābruvaṃ sūtaṃ kāmāturamahaṃ punaḥna tvaṃ pratibalasteṣāṃ gandharvāṇāṃ yaśasvinām

धर्मे स्थितास्मि सततं कुलशीलसमन्वितानेच्छामि कंचिद्वध्यन्तं तेन जीवसि कीचक

dharme sthitāsmi satataṃ kulaśīlasamanvitānecchāmi kaṃcidvadhyantaṃ tena jīvasi kīcaka

एवमुक्तः स दुष्टात्मा प्रहस्य स्वनवत्तदान तिष्ठति स्म सन्मार्गे न च धर्मं बुभूषति

evamuktaḥ sa duṣṭātmā prahasya svanavattadāna tiṣṭhati sma sanmārge na ca dharmaṃ bubhūṣati

पापात्मा पापभावश्च कामरागवशानुगःअविनीतश्च दुष्टात्मा प्रत्याख्यातः पुनः पुनःदर्शने दर्शने हन्यात्तथा जह्यां च जीवितम्

pāpātmā pāpabhāvaśca kāmarāgavaśānugaḥavinītaśca duṣṭātmā pratyākhyātaḥ punaḥ punaḥdarśane darśane hanyāttathā jahyāṃ ca jīvitam

तद्धर्मे यतमानानां महान्धर्मो नशिष्यतिसमयं रक्षमाणानां भार्या वो न भविष्यति

taddharme yatamānānāṃ mahāndharmo naśiṣyatisamayaṃ rakṣamāṇānāṃ bhāryā vo na bhaviṣyati

भार्यायां रक्ष्यमाणायां प्रजा भवति रक्षिताप्रजायां रक्ष्यमाणायामात्मा भवति रक्षितः

bhāryāyāṃ rakṣyamāṇāyāṃ prajā bhavati rakṣitāprajāyāṃ rakṣyamāṇāyāmātmā bhavati rakṣitaḥ

वदतां वर्णधर्मांश्च ब्राह्मणानां हि मे श्रुतम्क्षत्रियस्य सदा धर्मो नान्यः शत्रुनिबर्हणात्

vadatāṃ varṇadharmāṃśca brāhmaṇānāṃ hi me śrutamkṣatriyasya sadā dharmo nānyaḥ śatrunibarhaṇāt

पश्यतो धर्मराजस्य कीचको मां पदावधीत्तव चैव समक्षं वै भीमसेन महाबल

paśyato dharmarājasya kīcako māṃ padāvadhīttava caiva samakṣaṃ vai bhīmasena mahābala

त्वया ह्यहं परित्राता तस्माद्घोराज्जटासुरात्जयद्रथं तथैव त्वमजैषीर्भ्रातृभिः सह

tvayā hyahaṃ paritrātā tasmādghorājjaṭāsurātjayadrathaṃ tathaiva tvamajaiṣīrbhrātṛbhiḥ saha

जहीममपि पापं त्वं योऽयं मामवमन्यतेकीचको राजवाल्लभ्याच्छोककृन्मम भारत

jahīmamapi pāpaṃ tvaṃ yo'yaṃ māmavamanyatekīcako rājavāllabhyācchokakṛnmama bhārata

तमेवं कामसंमत्तं भिन्धि कुम्भमिवाश्मनियो निमित्तमनर्थानां बहूनां मम भारत

tamevaṃ kāmasaṃmattaṃ bhindhi kumbhamivāśmaniyo nimittamanarthānāṃ bahūnāṃ mama bhārata

तं चेज्जीवन्तमादित्यः प्रातरभ्युदयिष्यतिविषमालोड्य पास्यामि मा कीचकवशं गमम्श्रेयो हि मरणं मह्यं भीमसेन तवाग्रतः

taṃ cejjīvantamādityaḥ prātarabhyudayiṣyativiṣamāloḍya pāsyāmi mā kīcakavaśaṃ gamamśreyo hi maraṇaṃ mahyaṃ bhīmasena tavāgrataḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा भीमस्योरः समाश्रिताभीमश्च तां परिष्वज्य महत्सान्त्वं प्रयुज्य चकीचकं मनसागच्छत्सृक्किणी परिसंलिहन्

ityuktvā prārudatkṛṣṇā bhīmasyoraḥ samāśritābhīmaśca tāṃ pariṣvajya mahatsāntvaṃ prayujya cakīcakaṃ manasāgacchatsṛkkiṇī parisaṃlihan