Parva.Adhyaya 4.31

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

निर्याय नगराच्छूरा व्यूढानीकाः प्रहारिणःत्रिगर्तानस्पृशन्मत्स्याः सूर्ये परिणते सति

niryāya nagarācchūrā vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥtrigartānaspṛśanmatsyāḥ sūrye pariṇate sati

ते त्रिगर्ताश्च मत्स्याश्च संरब्धा युद्धदुर्मदाःअन्योन्यमभिगर्जन्तो गोषु गृद्धा महाबलाः

te trigartāśca matsyāśca saṃrabdhā yuddhadurmadāḥanyonyamabhigarjanto goṣu gṛddhā mahābalāḥ

भीमाश्च मत्तमातङ्गास्तोमराङ्कुशचोदिताःग्रामणीयैः समारूढाः कुशलैर्हस्तिसादिभिः

bhīmāśca mattamātaṅgāstomarāṅkuśacoditāḥgrāmaṇīyaiḥ samārūḍhāḥ kuśalairhastisādibhiḥ

तेषां समागमो घोरस्तुमुलो लोमहर्षणःदेवासुरसमो राजन्नासीत्सूर्ये विलम्बति

teṣāṃ samāgamo ghorastumulo lomaharṣaṇaḥdevāsurasamo rājannāsītsūrye vilambati

उदतिष्ठद्रजो भौमं न प्रज्ञायत किंचनपक्षिणश्चापतन्भूमौ सैन्येन रजसावृताः

udatiṣṭhadrajo bhaumaṃ na prajñāyata kiṃcanapakṣiṇaścāpatanbhūmau sainyena rajasāvṛtāḥ

इषुभिर्व्यतिसंयद्भिरादित्योऽन्तरधीयतखद्योतैरिव संयुक्तमन्तरिक्षं व्यराजत

iṣubhirvyatisaṃyadbhirādityo'ntaradhīyatakhadyotairiva saṃyuktamantarikṣaṃ vyarājata

रुक्मपृष्ठानि चापानि व्यतिषक्तानि धन्विनाम्पततां लोकवीराणां सव्यदक्षिणमस्यताम्

rukmapṛṣṭhāni cāpāni vyatiṣaktāni dhanvināmpatatāṃ lokavīrāṇāṃ savyadakṣiṇamasyatām

रथा रथैः समाजग्मुः पादातैश्च पदातयःसादिभिः सादिनश्चैव गजैश्चापि महागजाः

rathā rathaiḥ samājagmuḥ pādātaiśca padātayaḥsādibhiḥ sādinaścaiva gajaiścāpi mahāgajāḥ

असिभिः पट्टिशैः प्रासैः शक्तिभिस्तोमरैरपिसंरब्धाः समरे राजन्निजघ्नुरितरेतरम्

asibhiḥ paṭṭiśaiḥ prāsaiḥ śaktibhistomarairapisaṃrabdhāḥ samare rājannijaghnuritaretaram

निघ्नन्तः समरेऽन्योन्यं शूराः परिघबाहवःन शेकुरभिसंरब्धाः शूरान्कर्तुं पराङ्मुखान्

nighnantaḥ samare'nyonyaṃ śūrāḥ parighabāhavaḥna śekurabhisaṃrabdhāḥ śūrānkartuṃ parāṅmukhān

कॢप्तोत्तरोष्ठं सुनसं कॢप्तकेशमलंकृतम्अदृश्यत शिरश्छिन्नं रजोध्वस्तं सकुण्डलम्

kḷptottaroṣṭhaṃ sunasaṃ kḷptakeśamalaṃkṛtamadṛśyata śiraśchinnaṃ rajodhvastaṃ sakuṇḍalam

अदृश्यंस्तत्र गात्राणि शरैश्छिन्नानि भागशःशालस्कन्धनिकाशानि क्षत्रियाणां महामृधे

adṛśyaṃstatra gātrāṇi śaraiśchinnāni bhāgaśaḥśālaskandhanikāśāni kṣatriyāṇāṃ mahāmṛdhe

नागभोगनिकाशैश्च बाहुभिश्चन्दनोक्षितैःआकीर्णा वसुधा तत्र शिरोभिश्च सकुण्डलैः

nāgabhoganikāśaiśca bāhubhiścandanokṣitaiḥākīrṇā vasudhā tatra śirobhiśca sakuṇḍalaiḥ

उपशाम्यद्रजो भौमं रुधिरेण प्रसर्पताकश्मलं प्राविशद्घोरं निर्मर्यादमवर्तत

upaśāmyadrajo bhaumaṃ rudhireṇa prasarpatākaśmalaṃ prāviśadghoraṃ nirmaryādamavartata

शतानीकः शतं हत्वा विशालाक्षश्चतुःशतम्प्रविष्टौ महतीं सेनां त्रिगर्तानां महारथौआर्च्छेतां बहुसंरब्धौ केशाकेशि नखानखि

śatānīkaḥ śataṃ hatvā viśālākṣaścatuḥśatampraviṣṭau mahatīṃ senāṃ trigartānāṃ mahārathauārcchetāṃ bahusaṃrabdhau keśākeśi nakhānakhi

लक्षयित्वा त्रिगर्तानां तौ प्रविष्टौ रथव्रजम्जग्मतुः सूर्यदत्तश्च मदिराश्वश्च पृष्ठतः

lakṣayitvā trigartānāṃ tau praviṣṭau rathavrajamjagmatuḥ sūryadattaśca madirāśvaśca pṛṣṭhataḥ

विराटस्तत्र संग्रामे हत्वा पञ्चशतान्रथान्हयानां च शतान्यत्र हत्वा पञ्च महारथान्

virāṭastatra saṃgrāme hatvā pañcaśatānrathānhayānāṃ ca śatānyatra hatvā pañca mahārathān

चरन्स विविधान्मार्गान्रथेषु रथयूथपःत्रिगर्तानां सुशर्माणमार्च्छद्रुक्मरथं रणे

caransa vividhānmārgānratheṣu rathayūthapaḥtrigartānāṃ suśarmāṇamārcchadrukmarathaṃ raṇe

तौ व्यावहरतां तत्र महात्मानौ महाबलौअन्योन्यमभिगर्जन्तौ गोष्ठे गोवृषभाविव

tau vyāvaharatāṃ tatra mahātmānau mahābalauanyonyamabhigarjantau goṣṭhe govṛṣabhāviva

ततो रथाभ्यां रथिनौ व्यतियाय समन्ततःशरान्व्यसृजतां शीघ्रं तोयधारा घनाविव

tato rathābhyāṃ rathinau vyatiyāya samantataḥśarānvyasṛjatāṃ śīghraṃ toyadhārā ghanāviva

अन्योन्यं चातिसंरब्धौ विचेरतुरमर्षणौकृतास्त्रौ निशितैर्बाणैरसिशक्तिगदाभृतौ

anyonyaṃ cātisaṃrabdhau viceraturamarṣaṇaukṛtāstrau niśitairbāṇairasiśaktigadābhṛtau

ततो राजा सुशर्माणं विव्याध दशभिः शरैःपञ्चभिः पञ्चभिश्चास्य विव्याध चतुरो हयान्

tato rājā suśarmāṇaṃ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥpañcabhiḥ pañcabhiścāsya vivyādha caturo hayān

तथैव मत्स्यराजानं सुशर्मा युद्धदुर्मदःपञ्चाशता शितैर्बाणैर्विव्याध परमास्त्रवित्

tathaiva matsyarājānaṃ suśarmā yuddhadurmadaḥpañcāśatā śitairbāṇairvivyādha paramāstravit

ततः सैन्यं समावृत्य मत्स्यराजसुशर्मणोःनाभ्यजानंस्तदान्योन्यं प्रदोषे रजसावृते

tataḥ sainyaṃ samāvṛtya matsyarājasuśarmaṇoḥnābhyajānaṃstadānyonyaṃ pradoṣe rajasāvṛte