Mahabharata · 21 verses
Read this chapter as a bookवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
याते त्रिगर्तं मत्स्ये तु पशूंस्तान्स्वान्परीप्सतिदुर्योधनः सहामात्यो विराटमुपयादथ
yāte trigartaṃ matsye tu paśūṃstānsvānparīpsatiduryodhanaḥ sahāmātyo virāṭamupayādatha
भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च कृपश्च परमास्त्रवित्द्रौणिश्च सौबलश्चैव तथा दुःशासनः प्रभुः
bhīṣmo droṇaśca karṇaśca kṛpaśca paramāstravitdrauṇiśca saubalaścaiva tathā duḥśāsanaḥ prabhuḥ
विविंशतिर्विकर्णश्च चित्रसेनश्च वीर्यवान्दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चैवान्ये महारथाः
viviṃśatirvikarṇaśca citrasenaśca vīryavāndurmukho duḥsahaścaiva ye caivānye mahārathāḥ
एते मत्स्यानुपागम्य विराटस्य महीपतेःघोषान्विद्राव्य तरसा गोधनं जह्रुरोजसा
ete matsyānupāgamya virāṭasya mahīpateḥghoṣānvidrāvya tarasā godhanaṃ jahrurojasā
षष्टिं गवां सहस्राणि कुरवः कालयन्ति तेमहता रथवंशेन परिवार्य समन्ततः
ṣaṣṭiṃ gavāṃ sahasrāṇi kuravaḥ kālayanti temahatā rathavaṃśena parivārya samantataḥ
गोपालानां तु घोषेषु हन्यतां तैर्महारथैःआरावः सुमहानासीत्संप्रहारे भयंकरे
gopālānāṃ tu ghoṣeṣu hanyatāṃ tairmahārathaiḥārāvaḥ sumahānāsītsaṃprahāre bhayaṃkare
गवाध्यक्षस्तु संत्रस्तो रथमास्थाय सत्वरःजगाम नगरायैव परिक्रोशंस्तदार्तवत्
gavādhyakṣastu saṃtrasto rathamāsthāya satvaraḥjagāma nagarāyaiva parikrośaṃstadārtavat
स प्रविश्य पुरं राज्ञो नृपवेश्माभ्ययात्ततःअवतीर्य रथात्तूर्णमाख्यातुं प्रविवेश ह
sa praviśya puraṃ rājño nṛpaveśmābhyayāttataḥavatīrya rathāttūrṇamākhyātuṃ praviveśa ha
दृष्ट्वा भूमिंजयं नाम पुत्रं मत्स्यस्य मानिनम्तस्मै तत्सर्वमाचष्ट राष्ट्रस्य पशुकर्षणम्
dṛṣṭvā bhūmiṃjayaṃ nāma putraṃ matsyasya māninamtasmai tatsarvamācaṣṭa rāṣṭrasya paśukarṣaṇam
षष्टिं गवां सहस्राणि कुरवः कालयन्ति तेतद्विजेतुं समुत्तिष्ठ गोधनं राष्ट्रवर्धनम्
ṣaṣṭiṃ gavāṃ sahasrāṇi kuravaḥ kālayanti tetadvijetuṃ samuttiṣṭha godhanaṃ rāṣṭravardhanam
राजपुत्र हितप्रेप्सुः क्षिप्रं निर्याहि वै स्वयम्त्वां हि मत्स्यो महीपालः शून्यपालमिहाकरोत्
rājaputra hitaprepsuḥ kṣipraṃ niryāhi vai svayamtvāṃ hi matsyo mahīpālaḥ śūnyapālamihākarot
त्वया परिषदो मध्ये श्लाघते स नराधिपःपुत्रो ममानुरूपश्च शूरश्चेति कुलोद्वहः
tvayā pariṣado madhye ślāghate sa narādhipaḥputro mamānurūpaśca śūraśceti kulodvahaḥ
इष्वस्त्रे निपुणो योधः सदा वीरश्च मे सुतःतस्य तत्सत्यमेवास्तु मनुष्येन्द्रस्य भाषितम्
iṣvastre nipuṇo yodhaḥ sadā vīraśca me sutaḥtasya tatsatyamevāstu manuṣyendrasya bhāṣitam
आवर्तय कुरूञ्जित्वा पशून्पशुमतां वरनिर्दहैषामनीकानि भीमेन शरतेजसा
āvartaya kurūñjitvā paśūnpaśumatāṃ varanirdahaiṣāmanīkāni bhīmena śaratejasā
धनुश्च्युतै रुक्मपुङ्खैः शरैः संनतपर्वभिःद्विषतां भिन्ध्यनीकानि गजानामिव यूथपः
dhanuścyutai rukmapuṅkhaiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥdviṣatāṃ bhindhyanīkāni gajānāmiva yūthapaḥ
पाशोपधानां ज्यातन्त्रीं चापदण्डां महास्वनाम्शरवर्णां धनुर्वीणां शत्रुमध्ये प्रवादय
pāśopadhānāṃ jyātantrīṃ cāpadaṇḍāṃ mahāsvanāmśaravarṇāṃ dhanurvīṇāṃ śatrumadhye pravādaya
श्वेता रजतसंकाशा रथे युज्यन्तु ते हयाःध्वजं च सिंहं सौवर्णमुच्छ्रयन्तु तवाभिभोः
śvetā rajatasaṃkāśā rathe yujyantu te hayāḥdhvajaṃ ca siṃhaṃ sauvarṇamucchrayantu tavābhibhoḥ
रुक्मपुङ्खाः प्रसन्नाग्रा मुक्ता हस्तवता त्वयाछादयन्तु शराः सूर्यं राज्ञामायुर्निरोधिनः
rukmapuṅkhāḥ prasannāgrā muktā hastavatā tvayāchādayantu śarāḥ sūryaṃ rājñāmāyurnirodhinaḥ
रणे जित्वा कुरून्सर्वान्वज्रपाणिरिवासुरान्यशो महदवाप्य त्वं प्रविशेदं पुरं पुनः
raṇe jitvā kurūnsarvānvajrapāṇirivāsurānyaśo mahadavāpya tvaṃ praviśedaṃ puraṃ punaḥ
त्वं हि राष्ट्रस्य परमा गतिर्मत्स्यपतेः सुतःगतिमन्तो भवन्त्वद्य सर्वे विषयवासिनः
tvaṃ hi rāṣṭrasya paramā gatirmatsyapateḥ sutaḥgatimanto bhavantvadya sarve viṣayavāsinaḥ
स्त्रीमध्य उक्तस्तेनासौ तद्वाक्यमभयंकरम्अन्तःपुरे श्लाघमान इदं वचनमब्रवीत्
strīmadhya uktastenāsau tadvākyamabhayaṃkaramantaḥpure ślāghamāna idaṃ vacanamabravīt