Parva.Adhyaya 4.45

अश्वत्थामोवाचन च तावज्जिता गावो न च सीमान्तरं गताःन हास्तिनपुरं प्राप्तास्त्वं च कर्ण विकत्थसे

aśvatthāmovācana ca tāvajjitā gāvo na ca sīmāntaraṃ gatāḥna hāstinapuraṃ prāptāstvaṃ ca karṇa vikatthase

संग्रामान्सुबहूञ्जित्वा लब्ध्वा च विपुलं धनम्विजित्य च परां भूमिं नाहुः किंचन पौरुषम्

saṃgrāmānsubahūñjitvā labdhvā ca vipulaṃ dhanamvijitya ca parāṃ bhūmiṃ nāhuḥ kiṃcana pauruṣam

पचत्यग्निरवाक्यस्तु तूष्णीं भाति दिवाकरःतूष्णीं धारयते लोकान्वसुधा सचराचरान्

pacatyagniravākyastu tūṣṇīṃ bhāti divākaraḥtūṣṇīṃ dhārayate lokānvasudhā sacarācarān

चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि विहितानि मनीषिभिःधनं यैरधिगन्तव्यं यच्च कुर्वन्न दुष्यति

cāturvarṇyasya karmāṇi vihitāni manīṣibhiḥdhanaṃ yairadhigantavyaṃ yacca kurvanna duṣyati

अधीत्य ब्राह्मणो वेदान्याजयेत यजेत चक्षत्रियो धनुराश्रित्य यजेतैव न याजयेत्वैश्योऽधिगम्य द्रव्याणि ब्रह्मकर्माणि कारयेत्

adhītya brāhmaṇo vedānyājayeta yajeta cakṣatriyo dhanurāśritya yajetaiva na yājayetvaiśyo'dhigamya dravyāṇi brahmakarmāṇi kārayet

वर्तमाना यथाशास्त्रं प्राप्य चापि महीमिमाम्सत्कुर्वन्ति महाभागा गुरून्सुविगुणानपि

vartamānā yathāśāstraṃ prāpya cāpi mahīmimāmsatkurvanti mahābhāgā gurūnsuviguṇānapi

प्राप्य द्यूतेन को राज्यं क्षत्रियस्तोष्टुमर्हतितथा नृशंसरूपेण यथान्यः प्राकृतो जनः

prāpya dyūtena ko rājyaṃ kṣatriyastoṣṭumarhatitathā nṛśaṃsarūpeṇa yathānyaḥ prākṛto janaḥ

तथावाप्तेषु वित्तेषु को विकत्थेद्विचक्षणःनिकृत्या वञ्चनायोगैश्चरन्वैतंसिको यथा

tathāvāpteṣu vitteṣu ko vikatthedvicakṣaṇaḥnikṛtyā vañcanāyogaiścaranvaitaṃsiko yathā

कतमद्द्वैरथं युद्धं यत्राजैषीर्धनंजयम्नकुलं सहदेवं च धनं येषां त्वया हृतम्

katamaddvairathaṃ yuddhaṃ yatrājaiṣīrdhanaṃjayamnakulaṃ sahadevaṃ ca dhanaṃ yeṣāṃ tvayā hṛtam

युधिष्ठिरो जितः कस्मिन्भीमश्च बलिनां वरःइन्द्रप्रस्थं त्वया कस्मिन्संग्रामे निर्जितं पुरा

yudhiṣṭhiro jitaḥ kasminbhīmaśca balināṃ varaḥindraprasthaṃ tvayā kasminsaṃgrāme nirjitaṃ purā

तथैव कतमं युद्धं यस्मिन्कृष्णा जिता त्वयाएकवस्त्रा सभां नीता दुष्टकर्मन्रजस्वला

tathaiva katamaṃ yuddhaṃ yasminkṛṣṇā jitā tvayāekavastrā sabhāṃ nītā duṣṭakarmanrajasvalā

मूलमेषां महत्कृत्तं सारार्थी चन्दनं यथाकर्म कारयिथाः शूर तत्र किं विदुरोऽब्रवीत्

mūlameṣāṃ mahatkṛttaṃ sārārthī candanaṃ yathākarma kārayithāḥ śūra tatra kiṃ viduro'bravīt

यथाशक्ति मनुष्याणां शममालक्षयामहेअन्येषां चैव सत्त्वानामपि कीटपिपीलिके

yathāśakti manuṣyāṇāṃ śamamālakṣayāmaheanyeṣāṃ caiva sattvānāmapi kīṭapipīlike

द्रौपद्यास्तं परिक्लेशं न क्षन्तुं पाण्डवोऽर्हतिदुःखाय धार्तराष्ट्राणां प्रादुर्भूतो धनंजयः

draupadyāstaṃ parikleśaṃ na kṣantuṃ pāṇḍavo'rhatiduḥkhāya dhārtarāṣṭrāṇāṃ prādurbhūto dhanaṃjayaḥ

त्वं पुनः पण्डितो भूत्वा वाचं वक्तुमिहेच्छसिवैरान्तकरणो जिष्णुर्न नः शेषं करिष्यति

tvaṃ punaḥ paṇḍito bhūtvā vācaṃ vaktumihecchasivairāntakaraṇo jiṣṇurna naḥ śeṣaṃ kariṣyati

नैष देवान्न गन्धर्वान्नासुरान्न च राक्षसान्भयादिह न युध्येत कुन्तीपुत्रो धनंजयः

naiṣa devānna gandharvānnāsurānna ca rākṣasānbhayādiha na yudhyeta kuntīputro dhanaṃjayaḥ

यं यमेषोऽभिसंक्रुद्धः संग्रामेऽभिपतिष्यतिवृक्षं गरुडवेगेन विनिहत्य तमेष्यति

yaṃ yameṣo'bhisaṃkruddhaḥ saṃgrāme'bhipatiṣyativṛkṣaṃ garuḍavegena vinihatya tameṣyati

त्वत्तो विशिष्टं वीर्येण धनुष्यमरराट्समम्वासुदेवसमं युद्धे तं पार्थं को न पूजयेत्

tvatto viśiṣṭaṃ vīryeṇa dhanuṣyamararāṭsamamvāsudevasamaṃ yuddhe taṃ pārthaṃ ko na pūjayet

दैवं दैवेन युध्येत मानुषेण च मानुषम्अस्त्रेणास्त्रं समाहन्यात्कोऽर्जुनेन समः पुमान्

daivaṃ daivena yudhyeta mānuṣeṇa ca mānuṣamastreṇāstraṃ samāhanyātko'rjunena samaḥ pumān

पुत्रादनन्तरः शिष्य इति धर्मविदो विदुःएतेनापि निमित्तेन प्रियो द्रोणस्य पाण्डवः

putrādanantaraḥ śiṣya iti dharmavido viduḥetenāpi nimittena priyo droṇasya pāṇḍavaḥ

यथा त्वमकरोर्द्यूतमिन्द्रप्रस्थं यथाहरःयथानैषीः सभां कृष्णां तथा युध्यस्व पाण्डवम्

yathā tvamakarordyūtamindraprasthaṃ yathāharaḥyathānaiṣīḥ sabhāṃ kṛṣṇāṃ tathā yudhyasva pāṇḍavam

अयं ते मातुलः प्राज्ञः क्षत्रधर्मस्य कोविदःदुर्द्यूतदेवी गान्धारः शकुनिर्युध्यतामिह

ayaṃ te mātulaḥ prājñaḥ kṣatradharmasya kovidaḥdurdyūtadevī gāndhāraḥ śakuniryudhyatāmiha

नाक्षान्क्षिपति गाण्डीवं न कृतं द्वापरं न चज्वलतो निशितान्बाणांस्तीक्ष्णान्क्षिपति गाण्डिवम्

nākṣānkṣipati gāṇḍīvaṃ na kṛtaṃ dvāparaṃ na cajvalato niśitānbāṇāṃstīkṣṇānkṣipati gāṇḍivam

न हि गाण्डीवनिर्मुक्ता गार्ध्रपत्राः सुतेजनाःअन्तरेष्ववतिष्ठन्ति गिरीणामपि दारणाः

na hi gāṇḍīvanirmuktā gārdhrapatrāḥ sutejanāḥantareṣvavatiṣṭhanti girīṇāmapi dāraṇāḥ

अन्तकः शमनो मृत्युस्तथाग्निर्वडवामुखःकुर्युरेते क्वचिच्छेषं न तु क्रुद्धो धनंजयः

antakaḥ śamano mṛtyustathāgnirvaḍavāmukhaḥkuryurete kvaciccheṣaṃ na tu kruddho dhanaṃjayaḥ

युध्यतां काममाचार्यो नाहं योत्स्ये धनंजयम्मत्स्यो ह्यस्माभिरायोध्यो यद्यागच्छेद्गवां पदम्

yudhyatāṃ kāmamācāryo nāhaṃ yotsye dhanaṃjayammatsyo hyasmābhirāyodhyo yadyāgacchedgavāṃ padam