Parva.Adhyaya 4.5

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ते वीरा बद्धनिस्त्रिंशास्ततायुधकलापिनःबद्धगोधाङ्गुलित्राणाः कालिन्दीमभितो ययुः

te vīrā baddhanistriṃśāstatāyudhakalāpinaḥbaddhagodhāṅgulitrāṇāḥ kālindīmabhito yayuḥ

ततस्ते दक्षिणं तीरमन्वगच्छन्पदातयःवसन्तो गिरिदुर्गेषु वनदुर्गेषु धन्विनः

tataste dakṣiṇaṃ tīramanvagacchanpadātayaḥvasanto giridurgeṣu vanadurgeṣu dhanvinaḥ

विध्यन्तो मृगजातानि महेष्वासा महाबलाःउत्तरेण दशार्णांस्ते पाञ्चालान्दक्षिणेन तु

vidhyanto mṛgajātāni maheṣvāsā mahābalāḥuttareṇa daśārṇāṃste pāñcālāndakṣiṇena tu

अन्तरेण यकृल्लोमाञ्शूरसेनांश्च पाण्डवाःलुब्धा ब्रुवाणा मत्स्यस्य विषयं प्राविशन्वनात्

antareṇa yakṛllomāñśūrasenāṃśca pāṇḍavāḥlubdhā bruvāṇā matsyasya viṣayaṃ prāviśanvanāt

ततो जनपदं प्राप्य कृष्णा राजानमब्रवीत्पश्यैकपद्यो दृश्यन्ते क्षेत्राणि विविधानि च

tato janapadaṃ prāpya kṛṣṇā rājānamabravītpaśyaikapadyo dṛśyante kṣetrāṇi vividhāni ca

व्यक्तं दूरे विराटस्य राजधानी भविष्यतिवसामेह परां रात्रिं बलवान्मे परिश्रमः

vyaktaṃ dūre virāṭasya rājadhānī bhaviṣyativasāmeha parāṃ rātriṃ balavānme pariśramaḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

धनंजय समुद्यम्य पाञ्चालीं वह भारतराजधान्यां निवत्स्यामो विमुक्ताश्च वनादितः

dhanaṃjaya samudyamya pāñcālīṃ vaha bhāratarājadhānyāṃ nivatsyāmo vimuktāśca vanāditaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तामादायार्जुनस्तूर्णं द्रौपदीं गजराडिवसंप्राप्य नगराभ्याशमवतारयदर्जुनः

tāmādāyārjunastūrṇaṃ draupadīṃ gajarāḍivasaṃprāpya nagarābhyāśamavatārayadarjunaḥ

स राजधानीं संप्राप्य कौन्तेयोऽर्जुनमब्रवीत्क्वायुधानि समासज्य प्रवेक्ष्यामः पुरं वयम्

sa rājadhānīṃ saṃprāpya kaunteyo'rjunamabravītkvāyudhāni samāsajya pravekṣyāmaḥ puraṃ vayam

सायुधाश्च वयं तात प्रवेक्ष्यामः पुरं यदिसमुद्वेगं जनस्यास्य करिष्यामो न संशयः

sāyudhāśca vayaṃ tāta pravekṣyāmaḥ puraṃ yadisamudvegaṃ janasyāsya kariṣyāmo na saṃśayaḥ

ततो द्वादश वर्षाणि प्रवेष्टव्यं वनं पुनःएकस्मिन्नपि विज्ञाते प्रतिज्ञातं हि नस्तथा

tato dvādaśa varṣāṇi praveṣṭavyaṃ vanaṃ punaḥekasminnapi vijñāte pratijñātaṃ hi nastathā

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

इयं कूटे मनुष्येन्द्र गहना महती शमीभीमशाखा दुरारोहा श्मशानस्य समीपतः

iyaṃ kūṭe manuṣyendra gahanā mahatī śamībhīmaśākhā durārohā śmaśānasya samīpataḥ

न चापि विद्यते कश्चिन्मनुष्य इह पार्थिवउत्पथे हि वने जाता मृगव्यालनिषेविते

na cāpi vidyate kaścinmanuṣya iha pārthivautpathe hi vane jātā mṛgavyālaniṣevite

समासज्यायुधान्यस्यां गच्छामो नगरं प्रतिएवमत्र यथाजोषं विहरिष्याम भारत

samāsajyāyudhānyasyāṃ gacchāmo nagaraṃ pratievamatra yathājoṣaṃ vihariṣyāma bhārata

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्त्वा स राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्प्रचक्रमे निधानाय शस्त्राणां भरतर्षभ

evamuktvā sa rājānaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhirampracakrame nidhānāya śastrāṇāṃ bharatarṣabha

येन देवान्मनुष्यांश्च सर्पांश्चैकरथोऽजयत्स्फीताञ्जनपदांश्चान्यानजयत्कुरुनन्दनः

yena devānmanuṣyāṃśca sarpāṃścaikaratho'jayatsphītāñjanapadāṃścānyānajayatkurunandanaḥ

तदुदारं महाघोषं सपत्नगणसूदनम्अपज्यमकरोत्पार्थो गाण्डीवमभयंकरम्

tadudāraṃ mahāghoṣaṃ sapatnagaṇasūdanamapajyamakarotpārtho gāṇḍīvamabhayaṃkaram

येन वीरः कुरुक्षेत्रमभ्यरक्षत्परंतपःअमुञ्चद्धनुषस्तस्य ज्यामक्षय्यां युधिष्ठिरः

yena vīraḥ kurukṣetramabhyarakṣatparaṃtapaḥamuñcaddhanuṣastasya jyāmakṣayyāṃ yudhiṣṭhiraḥ

पाञ्चालान्येन संग्रामे भीमसेनोऽजयत्प्रभुःप्रत्यषेधद्बहूनेकः सपत्नांश्चैव दिग्जये

pāñcālānyena saṃgrāme bhīmaseno'jayatprabhuḥpratyaṣedhadbahūnekaḥ sapatnāṃścaiva digjaye

निशम्य यस्य विस्फारं व्यद्रवन्त रणे परेपर्वतस्येव दीर्णस्य विस्फोटमशनेरिव

niśamya yasya visphāraṃ vyadravanta raṇe pareparvatasyeva dīrṇasya visphoṭamaśaneriva

सैन्धवं येन राजानं परामृषत चानघज्यापाशं धनुषस्तस्य भीमसेनोऽवतारयत्

saindhavaṃ yena rājānaṃ parāmṛṣata cānaghajyāpāśaṃ dhanuṣastasya bhīmaseno'vatārayat

अजयत्पश्चिमामाशां धनुषा येन पाण्डवःतस्य मौर्वीमपाकर्षच्छूरः संक्रन्दनो युधि

ajayatpaścimāmāśāṃ dhanuṣā yena pāṇḍavaḥtasya maurvīmapākarṣacchūraḥ saṃkrandano yudhi

दक्षिणां दक्षिणाचारो दिशं येनाजयत्प्रभुःअपज्यमकरोद्वीरः सहदेवस्तदायुधम्

dakṣiṇāṃ dakṣiṇācāro diśaṃ yenājayatprabhuḥapajyamakarodvīraḥ sahadevastadāyudham

खड्गांश्च पीतान्दीर्घांश्च कलापांश्च महाधनान्विपाठान्क्षुरधारांश्च धनुर्भिर्निदधुः सह

khaḍgāṃśca pītāndīrghāṃśca kalāpāṃśca mahādhanānvipāṭhānkṣuradhārāṃśca dhanurbhirnidadhuḥ saha

तामुपारुह्य नकुलो धनूंषि निदधत्स्वयम्यानि तस्यावकाशानि दृढरूपाण्यमन्यत

tāmupāruhya nakulo dhanūṃṣi nidadhatsvayamyāni tasyāvakāśāni dṛḍharūpāṇyamanyata

यत्र चापश्यत स वै तिरो वर्षाणि वर्षतितत्र तानि दृढैः पाशैः सुगाढं पर्यबन्धत

yatra cāpaśyata sa vai tiro varṣāṇi varṣatitatra tāni dṛḍhaiḥ pāśaiḥ sugāḍhaṃ paryabandhata

शरीरं च मृतस्यैकं समबध्नन्त पाण्डवाःविवर्जयिष्यन्ति नरा दूरादेव शमीमिमाम्आबद्धं शवमत्रेति गन्धमाघ्राय पूतिकम्

śarīraṃ ca mṛtasyaikaṃ samabadhnanta pāṇḍavāḥvivarjayiṣyanti narā dūrādeva śamīmimāmābaddhaṃ śavamatreti gandhamāghrāya pūtikam

अशीतिशतवर्षेयं माता न इति वादिनःकुलधर्मोऽयमस्माकं पूर्वैराचरितोऽपि चसमासजाना वृक्षेऽस्मिन्निति वै व्याहरन्ति ते

aśītiśatavarṣeyaṃ mātā na iti vādinaḥkuladharmo'yamasmākaṃ pūrvairācarito'pi casamāsajānā vṛkṣe'sminniti vai vyāharanti te

आ गोपालाविपालेभ्य आचक्षाणाः परंतपाःआजग्मुर्नगराभ्याशं पार्थाः शत्रुनिबर्हणाः

ā gopālāvipālebhya ācakṣāṇāḥ paraṃtapāḥājagmurnagarābhyāśaṃ pārthāḥ śatrunibarhaṇāḥ

जयो जयन्तो विजयो जयत्सेनो जयद्बलःइति गुह्यानि नामानि चक्रे तेषां युधिष्ठिरः

jayo jayanto vijayo jayatseno jayadbalaḥiti guhyāni nāmāni cakre teṣāṃ yudhiṣṭhiraḥ

ततो यथाप्रतिज्ञाभिः प्राविशन्नगरं महत्अज्ञातचर्यां वत्स्यन्तो राष्ट्रे वर्षं त्रयोदशम्

tato yathāpratijñābhiḥ prāviśannagaraṃ mahatajñātacaryāṃ vatsyanto rāṣṭre varṣaṃ trayodaśam