Parva.Adhyaya 4.6

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो विराटं प्रथमं युधिष्ठिरो; राजा सभायामुपविष्टमाव्रजत्वैडूर्यरूपान्प्रतिमुच्य काञ्चना;नक्षान्स कक्षे परिगृह्य वाससा

tato virāṭaṃ prathamaṃ yudhiṣṭhiro; rājā sabhāyāmupaviṣṭamāvrajatvaiḍūryarūpānpratimucya kāñcanā;nakṣānsa kakṣe parigṛhya vāsasā

नराधिपो राष्ट्रपतिं यशस्विनं; महायशाः कौरववंशवर्धनःमहानुभावो नरराजसत्कृतो; दुरासदस्तीक्ष्णविषो यथोरगः

narādhipo rāṣṭrapatiṃ yaśasvinaṃ; mahāyaśāḥ kauravavaṃśavardhanaḥmahānubhāvo nararājasatkṛto; durāsadastīkṣṇaviṣo yathoragaḥ

बलेन रूपेण नरर्षभो महा;नथार्चिरूपेण यथामरस्तथामहाभ्रजालैरिव संवृतो रवि;र्यथानलो भस्मवृतश्च वीर्यवान्

balena rūpeṇa nararṣabho mahā;nathārcirūpeṇa yathāmarastathāmahābhrajālairiva saṃvṛto ravi;ryathānalo bhasmavṛtaśca vīryavān

तमापतन्तं प्रसमीक्ष्य पाण्डवं; विराटराडिन्दुमिवाभ्रसंवृतम्मन्त्रिद्विजान्सूतमुखान्विशस्तथा; ये चापि केचित्परिषत्समासतेपप्रच्छ कोऽयं प्रथमं समेयिवा;ननेन योऽयं प्रसमीक्षते सभाम्

tamāpatantaṃ prasamīkṣya pāṇḍavaṃ; virāṭarāḍindumivābhrasaṃvṛtammantridvijānsūtamukhānviśastathā; ye cāpi kecitpariṣatsamāsatepapraccha ko'yaṃ prathamaṃ sameyivā;nanena yo'yaṃ prasamīkṣate sabhām

न तु द्विजोऽयं भविता नरोत्तमः; पतिः पृथिव्या इति मे मनोगतम्न चास्य दासो न रथो न कुण्डले; समीपतो भ्राजति चायमिन्द्रवत्

na tu dvijo'yaṃ bhavitā narottamaḥ; patiḥ pṛthivyā iti me manogatamna cāsya dāso na ratho na kuṇḍale; samīpato bhrājati cāyamindravat

शरीरलिङ्गैरुपसूचितो ह्ययं; मूर्धाभिषिक्तोऽयमितीव मानसम्समीपमायाति च मे गतव्यथो; यथा गजस्तामरसीं मदोत्कटः

śarīraliṅgairupasūcito hyayaṃ; mūrdhābhiṣikto'yamitīva mānasamsamīpamāyāti ca me gatavyatho; yathā gajastāmarasīṃ madotkaṭaḥ

वितर्कयन्तं तु नरर्षभस्तदा; युधिष्ठिरोऽभ्येत्य विराटमब्रवीत्सम्राड्विजानात्विह जीवितार्थिनं; विनष्टसर्वस्वमुपागतं द्विजम्

vitarkayantaṃ tu nararṣabhastadā; yudhiṣṭhiro'bhyetya virāṭamabravītsamrāḍvijānātviha jīvitārthinaṃ; vinaṣṭasarvasvamupāgataṃ dvijam

इहाहमिच्छामि तवानघान्तिके; वस्तुं यथा कामचरस्तथा विभोतमब्रवीत्स्वागतमित्यनन्तरं; राजा प्रहृष्टः प्रतिसंगृहाण च

ihāhamicchāmi tavānaghāntike; vastuṃ yathā kāmacarastathā vibhotamabravītsvāgatamityanantaraṃ; rājā prahṛṣṭaḥ pratisaṃgṛhāṇa ca

कामेन ताताभिवदाम्यहं त्वां; कस्यासि राज्ञो विषयादिहागतःगोत्रं च नामापि च शंस तत्त्वतः; किं चापि शिल्पं तव विद्यते कृतम्

kāmena tātābhivadāmyahaṃ tvāṃ; kasyāsi rājño viṣayādihāgataḥgotraṃ ca nāmāpi ca śaṃsa tattvataḥ; kiṃ cāpi śilpaṃ tava vidyate kṛtam

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

युधिष्ठिरस्यासमहं पुरा सखा; वैयाघ्रपद्यः पुनरस्मि ब्राह्मणःअक्षान्प्रवप्तुं कुशलोऽस्मि देविता; कङ्केति नाम्नास्मि विराट विश्रुतः

yudhiṣṭhirasyāsamahaṃ purā sakhā; vaiyāghrapadyaḥ punarasmi brāhmaṇaḥakṣānpravaptuṃ kuśalo'smi devitā; kaṅketi nāmnāsmi virāṭa viśrutaḥ

विराट उवाच · virāṭa uvāca

ददामि ते हन्त वरं यमिच्छसि; प्रशाधि मत्स्यान्वशगो ह्यहं तवप्रिया हि धूर्ता मम देविनः सदा; भवांश्च देवोपम राज्यमर्हति

dadāmi te hanta varaṃ yamicchasi; praśādhi matsyānvaśago hyahaṃ tavapriyā hi dhūrtā mama devinaḥ sadā; bhavāṃśca devopama rājyamarhati

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

आप्तो विवादः परमो विशां पते; न विद्यते किंचन मत्स्य हीनतःन मे जितः कश्चन धारयेद्धनं; वरो ममैषोऽस्तु तव प्रसादतः

āpto vivādaḥ paramo viśāṃ pate; na vidyate kiṃcana matsya hīnataḥna me jitaḥ kaścana dhārayeddhanaṃ; varo mamaiṣo'stu tava prasādataḥ

विराट उवाच · virāṭa uvāca

हन्यामवध्यं यदि तेऽप्रियं चरे;त्प्रव्राजयेयं विषयाद्द्विजांस्तथाशृण्वन्तु मे जानपदाः समागताः; कङ्को यथाहं विषये प्रभुस्तथा

hanyāmavadhyaṃ yadi te'priyaṃ care;tpravrājayeyaṃ viṣayāddvijāṃstathāśṛṇvantu me jānapadāḥ samāgatāḥ; kaṅko yathāhaṃ viṣaye prabhustathā

समानयानो भवितासि मे सखा; प्रभूतवस्त्रो बहुपानभोजनःपश्येस्त्वमन्तश्च बहिश्च सर्वदा; कृतं च ते द्वारमपावृतं मया

samānayāno bhavitāsi me sakhā; prabhūtavastro bahupānabhojanaḥpaśyestvamantaśca bahiśca sarvadā; kṛtaṃ ca te dvāramapāvṛtaṃ mayā

ये त्वानुवादेयुरवृत्तिकर्शिता; ब्रूयाश्च तेषां वचनेन मे सदादास्यामि सर्वं तदहं न संशयो; न ते भयं विद्यति संनिधौ मम

ye tvānuvādeyuravṛttikarśitā; brūyāśca teṣāṃ vacanena me sadādāsyāmi sarvaṃ tadahaṃ na saṃśayo; na te bhayaṃ vidyati saṃnidhau mama

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवं स लब्ध्वा तु वरं समागमं; विराटराजेन नरर्षभस्तदाउवास वीरः परमार्चितः सुखी; न चापि कश्चिच्चरितं बुबोध तत्

evaṃ sa labdhvā tu varaṃ samāgamaṃ; virāṭarājena nararṣabhastadāuvāsa vīraḥ paramārcitaḥ sukhī; na cāpi kaściccaritaṃ bubodha tat