Parva.Adhyaya 4.50

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

अपयाते तु राधेये दुर्योधनपुरोगमाःअनीकेन यथास्वेन शरैरार्च्छन्त पाण्डवम्

apayāte tu rādheye duryodhanapurogamāḥanīkena yathāsvena śarairārcchanta pāṇḍavam

बहुधा तस्य सैन्यस्य व्यूढस्यापततः शरैःअभियानीयमाज्ञाय वैराटिरिदमब्रवीत्

bahudhā tasya sainyasya vyūḍhasyāpatataḥ śaraiḥabhiyānīyamājñāya vairāṭiridamabravīt

आस्थाय रुचिरं जिष्णो रथं सारथिना मयाकतमद्यास्यसेऽनीकमुक्तो यास्याम्यहं त्वया

āsthāya ruciraṃ jiṣṇo rathaṃ sārathinā mayākatamadyāsyase'nīkamukto yāsyāmyahaṃ tvayā

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

लोहिताक्षमरिष्टं यं वैयाघ्रमनुपश्यसिनीलां पताकामाश्रित्य रथे तिष्ठन्तमुत्तर

lohitākṣamariṣṭaṃ yaṃ vaiyāghramanupaśyasinīlāṃ patākāmāśritya rathe tiṣṭhantamuttara

कृपस्यैतद्रथानीकं प्रापयस्वैतदेव माम्एतस्य दर्शयिष्यामि शीघ्रास्त्रं दृढधन्विनः

kṛpasyaitadrathānīkaṃ prāpayasvaitadeva māmetasya darśayiṣyāmi śīghrāstraṃ dṛḍhadhanvinaḥ

कमण्डलुर्ध्वजे यस्य शातकुम्भमयः शुभःआचार्य एष वै द्रोणः सर्वशस्त्रभृतां वरः

kamaṇḍalurdhvaje yasya śātakumbhamayaḥ śubhaḥācārya eṣa vai droṇaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ

सुप्रसन्नमना वीर कुरुष्वैनं प्रदक्षिणम्अत्रैव चाविरोधेन एष धर्मः सनातनः

suprasannamanā vīra kuruṣvainaṃ pradakṣiṇamatraiva cāvirodhena eṣa dharmaḥ sanātanaḥ

यदि मे प्रथमं द्रोणः शरीरे प्रहरिष्यतिततोऽस्य प्रहरिष्यामि नास्य कोपो भविष्यति

yadi me prathamaṃ droṇaḥ śarīre prahariṣyatitato'sya prahariṣyāmi nāsya kopo bhaviṣyati

अस्याविदूरे तु धनुर्ध्वजाग्रे यस्य दृश्यतेआचार्यस्यैष पुत्रो वै अश्वत्थामा महारथः

asyāvidūre tu dhanurdhvajāgre yasya dṛśyateācāryasyaiṣa putro vai aśvatthāmā mahārathaḥ

सदा ममैष मान्यश्च सर्वशस्त्रभृतामपिएतस्य त्वं रथं प्राप्य निवर्तेथाः पुनः पुनः

sadā mamaiṣa mānyaśca sarvaśastrabhṛtāmapietasya tvaṃ rathaṃ prāpya nivartethāḥ punaḥ punaḥ

य एष तु रथानीके सुवर्णकवचावृतःसेनाग्र्येण तृतीयेन व्यवहार्येण तिष्ठति

ya eṣa tu rathānīke suvarṇakavacāvṛtaḥsenāgryeṇa tṛtīyena vyavahāryeṇa tiṣṭhati

यस्य नागो ध्वजाग्रे वै हेमकेतनसंश्रितःधृतराष्ट्रात्मजः श्रीमानेष राजा सुयोधनः

yasya nāgo dhvajāgre vai hemaketanasaṃśritaḥdhṛtarāṣṭrātmajaḥ śrīmāneṣa rājā suyodhanaḥ

एतस्याभिमुखं वीर रथं पररथारुजःप्रापयस्वैष तेजोभिप्रमाथी युद्धदुर्मदः

etasyābhimukhaṃ vīra rathaṃ pararathārujaḥprāpayasvaiṣa tejobhipramāthī yuddhadurmadaḥ

एष द्रोणस्य शिष्याणां शीघ्रास्त्रः प्रथमो मतःएतस्य दर्शयिष्यामि शीघ्रास्त्रं विपुलं शरैः

eṣa droṇasya śiṣyāṇāṃ śīghrāstraḥ prathamo mataḥetasya darśayiṣyāmi śīghrāstraṃ vipulaṃ śaraiḥ

नागकक्ष्या तु रुचिरा ध्वजाग्रे यस्य तिष्ठतिएष वैकर्तनः कर्णो विदितः पूर्वमेव ते

nāgakakṣyā tu rucirā dhvajāgre yasya tiṣṭhatieṣa vaikartanaḥ karṇo viditaḥ pūrvameva te

एतस्य रथमास्थाय राधेयस्य दुरात्मनःयत्तो भवेथाः संग्रामे स्पर्धत्येष मया सदा

etasya rathamāsthāya rādheyasya durātmanaḥyatto bhavethāḥ saṃgrāme spardhatyeṣa mayā sadā

यस्तु नीलानुसारेण पञ्चतारेण केतुनाहस्तावापी बृहद्धन्वा रथे तिष्ठति वीर्यवान्

yastu nīlānusāreṇa pañcatāreṇa ketunāhastāvāpī bṛhaddhanvā rathe tiṣṭhati vīryavān

यस्य तारार्कचित्रोऽसौ रथे ध्वजवरः स्थितःयस्यैतत्पाण्डुरं छत्रं विमलं मूर्ध्नि तिष्ठति

yasya tārārkacitro'sau rathe dhvajavaraḥ sthitaḥyasyaitatpāṇḍuraṃ chatraṃ vimalaṃ mūrdhni tiṣṭhati

महतो रथवंशस्य नानाध्वजपताकिनःबलाहकाग्रे सूर्यो वा य एष प्रमुखे स्थितः

mahato rathavaṃśasya nānādhvajapatākinaḥbalāhakāgre sūryo vā ya eṣa pramukhe sthitaḥ

हैमं चन्द्रार्कसंकाशं कवचं यस्य दृश्यतेजातरूपशिरस्त्राणस्त्रासयन्निव मे मनः

haimaṃ candrārkasaṃkāśaṃ kavacaṃ yasya dṛśyatejātarūpaśirastrāṇastrāsayanniva me manaḥ

एष शांतनवो भीष्मः सर्वेषां नः पितामहःराजश्रियावबद्धस्तु दुर्योधनवशानुगः

eṣa śāṃtanavo bhīṣmaḥ sarveṣāṃ naḥ pitāmahaḥrājaśriyāvabaddhastu duryodhanavaśānugaḥ

पश्चादेष प्रयातव्यो न मे विघ्नकरो भवेत्एतेन युध्यमानस्य यत्तः संयच्छ मे हयान्

paścādeṣa prayātavyo na me vighnakaro bhavetetena yudhyamānasya yattaḥ saṃyaccha me hayān

ततोऽभ्यवहदव्यग्रो वैराटिः सव्यसाचिनम्यत्रातिष्ठत्कृपो राजन्योत्स्यमानो धनंजयम्

tato'bhyavahadavyagro vairāṭiḥ savyasācinamyatrātiṣṭhatkṛpo rājanyotsyamāno dhanaṃjayam