Parva.Adhyaya 5.100

नारद उवाच · nārada uvāca

इदं रसातलं नाम सप्तमं पृथिवीतलम्यत्रास्ते सुरभिर्माता गवाममृतसंभवा

idaṃ rasātalaṃ nāma saptamaṃ pṛthivītalamyatrāste surabhirmātā gavāmamṛtasaṃbhavā

क्षरन्ती सततं क्षीरं पृथिवीसारसंभवम्षण्णां रसानां सारेण रसमेकमनुत्तमम्

kṣarantī satataṃ kṣīraṃ pṛthivīsārasaṃbhavamṣaṇṇāṃ rasānāṃ sāreṇa rasamekamanuttamam

अमृतेनाभितृप्तस्य सारमुद्गिरतः पुरापितामहस्य वदनादुदतिष्ठदनिन्दिता

amṛtenābhitṛptasya sāramudgirataḥ purāpitāmahasya vadanādudatiṣṭhadaninditā

यस्याः क्षीरस्य धाराया निपतन्त्या महीतलेह्रदः कृतः क्षीरनिधिः पवित्रं परमुत्तमम्

yasyāḥ kṣīrasya dhārāyā nipatantyā mahītalehradaḥ kṛtaḥ kṣīranidhiḥ pavitraṃ paramuttamam

पुष्पितस्येव फेनस्य पर्यन्तमनुवेष्टितम्पिबन्तो निवसन्त्यत्र फेनपा मुनिसत्तमाः

puṣpitasyeva phenasya paryantamanuveṣṭitampibanto nivasantyatra phenapā munisattamāḥ

फेनपा नाम नाम्ना ते फेनाहाराश्च मातलेउग्रे तपसि वर्तन्ते येषां बिभ्यति देवताः

phenapā nāma nāmnā te phenāhārāśca mātaleugre tapasi vartante yeṣāṃ bibhyati devatāḥ

अस्याश्चतस्रो धेन्वोऽन्या दिक्षु सर्वासु मातलेनिवसन्ति दिशापाल्यो धारयन्त्यो दिशः स्मृताः

asyāścatasro dhenvo'nyā dikṣu sarvāsu mātalenivasanti diśāpālyo dhārayantyo diśaḥ smṛtāḥ

पूर्वां दिशं धारयते सुरूपा नाम सौरभीदक्षिणां हंसका नाम धारयत्यपरां दिशम्

pūrvāṃ diśaṃ dhārayate surūpā nāma saurabhīdakṣiṇāṃ haṃsakā nāma dhārayatyaparāṃ diśam

पश्चिमा वारुणी दिक्च धार्यते वै सुभद्रयामहानुभावया नित्यं मातले विश्वरूपया

paścimā vāruṇī dikca dhāryate vai subhadrayāmahānubhāvayā nityaṃ mātale viśvarūpayā

सर्वकामदुघा नाम धेनुर्धारयते दिशम्उत्तरां मातले धर्म्यां तथैलविलसंज्ञिताम्

sarvakāmadughā nāma dhenurdhārayate diśamuttarāṃ mātale dharmyāṃ tathailavilasaṃjñitām

आसां तु पयसा मिश्रं पयो निर्मथ्य सागरेमन्थानं मन्दरं कृत्वा देवैरसुरसंहितैः

āsāṃ tu payasā miśraṃ payo nirmathya sāgaremanthānaṃ mandaraṃ kṛtvā devairasurasaṃhitaiḥ

उद्धृता वारुणी लक्ष्मीरमृतं चापि मातलेउच्चैःश्रवाश्चाश्वराजो मणिरत्नं च कौस्तुभम्

uddhṛtā vāruṇī lakṣmīramṛtaṃ cāpi mātaleuccaiḥśravāścāśvarājo maṇiratnaṃ ca kaustubham

सुधाहारेषु च सुधां स्वधाभोजिषु च स्वधाम्अमृतं चामृताशेषु सुरभिः क्षरते पयः

sudhāhāreṣu ca sudhāṃ svadhābhojiṣu ca svadhāmamṛtaṃ cāmṛtāśeṣu surabhiḥ kṣarate payaḥ

अत्र गाथा पुरा गीता रसातलनिवासिभिःपौराणी श्रूयते लोके गीयते या मनीषिभिः

atra gāthā purā gītā rasātalanivāsibhiḥpaurāṇī śrūyate loke gīyate yā manīṣibhiḥ

न नागलोके न स्वर्गे न विमाने त्रिविष्टपेपरिवासः सुखस्तादृग्रसातलतले यथा

na nāgaloke na svarge na vimāne triviṣṭapeparivāsaḥ sukhastādṛgrasātalatale yathā