Parva.Adhyaya 5.151

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

वासुदेवस्य तद्वाक्यमनुस्मृत्य युधिष्ठिरःपुनः पप्रच्छ वार्ष्णेयं कथं मन्दोऽब्रवीदिदम्

vāsudevasya tadvākyamanusmṛtya yudhiṣṭhiraḥpunaḥ papraccha vārṣṇeyaṃ kathaṃ mando'bravīdidam

अस्मिन्नभ्यागते काले किं च नः क्षममच्युतकथं च वर्तमाना वै स्वधर्मान्न च्यवेमहि

asminnabhyāgate kāle kiṃ ca naḥ kṣamamacyutakathaṃ ca vartamānā vai svadharmānna cyavemahi

दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेः सौबलस्य चवासुदेव मतज्ञोऽसि मम सभ्रातृकस्य च

duryodhanasya karṇasya śakuneḥ saubalasya cavāsudeva matajño'si mama sabhrātṛkasya ca

विदुरस्यापि ते वाक्यं श्रुतं भीष्मस्य चोभयोःकुन्त्याश्च विपुलप्रज्ञ प्रज्ञा कार्त्स्न्येन ते श्रुता

vidurasyāpi te vākyaṃ śrutaṃ bhīṣmasya cobhayoḥkuntyāśca vipulaprajña prajñā kārtsnyena te śrutā

सर्वमेतदतिक्रम्य विचार्य च पुनः पुनःयन्नः क्षमं महाबाहो तद्ब्रवीह्यविचारयन्

sarvametadatikramya vicārya ca punaḥ punaḥyannaḥ kṣamaṃ mahābāho tadbravīhyavicārayan

श्रुत्वैतद्धर्मराजस्य धर्मार्थसहितं वचःमेघदुन्दुभिनिर्घोषः कृष्णो वचनमब्रवीत्

śrutvaitaddharmarājasya dharmārthasahitaṃ vacaḥmeghadundubhinirghoṣaḥ kṛṣṇo vacanamabravīt

उक्तवानस्मि यद्वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम्न तु तन्निकृतिप्रज्ञे कौरव्ये प्रतितिष्ठति

uktavānasmi yadvākyaṃ dharmārthasahitaṃ hitamna tu tannikṛtiprajñe kauravye pratitiṣṭhati

न च भीष्मस्य दुर्मेधाः शृणोति विदुरस्य वामम वा भाषितं किंचित्सर्वमेवातिवर्तते

na ca bhīṣmasya durmedhāḥ śṛṇoti vidurasya vāmama vā bhāṣitaṃ kiṃcitsarvamevātivartate

न स कामयते धर्मं न स कामयते यशःजितं स मन्यते सर्वं दुरात्मा कर्णमाश्रितः

na sa kāmayate dharmaṃ na sa kāmayate yaśaḥjitaṃ sa manyate sarvaṃ durātmā karṇamāśritaḥ

बन्धमाज्ञापयामास मम चापि सुयोधनःन च तं लब्धवान्कामं दुरात्मा शासनातिगः

bandhamājñāpayāmāsa mama cāpi suyodhanaḥna ca taṃ labdhavānkāmaṃ durātmā śāsanātigaḥ

न च भीष्मो न च द्रोणो युक्तं तत्राहतुर्वचःसर्वे तमनुवर्तन्ते ऋते विदुरमच्युत

na ca bhīṣmo na ca droṇo yuktaṃ tatrāhaturvacaḥsarve tamanuvartante ṛte viduramacyuta

शकुनिः सौबलश्चैव कर्णदुःशासनावपित्वय्ययुक्तान्यभाषन्त मूढा मूढममर्षणम्

śakuniḥ saubalaścaiva karṇaduḥśāsanāvapitvayyayuktānyabhāṣanta mūḍhā mūḍhamamarṣaṇam

किं च तेन मयोक्तेन यान्यभाषन्त कौरवाःसंक्षेपेण दुरात्मासौ न युक्तं त्वयि वर्तते

kiṃ ca tena mayoktena yānyabhāṣanta kauravāḥsaṃkṣepeṇa durātmāsau na yuktaṃ tvayi vartate

न पार्थिवेषु सर्वेषु य इमे तव सैनिकाःयत्पापं यन्न कल्याणं सर्वं तस्मिन्प्रतिष्ठितम्

na pārthiveṣu sarveṣu ya ime tava sainikāḥyatpāpaṃ yanna kalyāṇaṃ sarvaṃ tasminpratiṣṭhitam

न चापि वयमत्यर्थं परित्यागेन कर्हिचित्कौरवैः शममिच्छामस्तत्र युद्धमनन्तरम्

na cāpi vayamatyarthaṃ parityāgena karhicitkauravaiḥ śamamicchāmastatra yuddhamanantaram

तच्छ्रुत्वा पार्थिवाः सर्वे वासुदेवस्य भाषितम्अब्रुवन्तो मुखं राज्ञः समुदैक्षन्त भारत

tacchrutvā pārthivāḥ sarve vāsudevasya bhāṣitamabruvanto mukhaṃ rājñaḥ samudaikṣanta bhārata

युधिष्ठिरस्त्वभिप्रायमुपलभ्य महीक्षिताम्योगमाज्ञापयामास भीमार्जुनयमैः सह

yudhiṣṭhirastvabhiprāyamupalabhya mahīkṣitāmyogamājñāpayāmāsa bhīmārjunayamaiḥ saha

ततः किलकिलाभूतमनीकं पाण्डवस्य हआज्ञापिते तदा योगे समहृष्यन्त सैनिकाः

tataḥ kilakilābhūtamanīkaṃ pāṇḍavasya haājñāpite tadā yoge samahṛṣyanta sainikāḥ

अवध्यानां वधं पश्यन्धर्मराजो युधिष्ठिरःनिष्टनन्भीमसेनं च विजयं चेदमब्रवीत्

avadhyānāṃ vadhaṃ paśyandharmarājo yudhiṣṭhiraḥniṣṭananbhīmasenaṃ ca vijayaṃ cedamabravīt

यदर्थं वनवासश्च प्राप्तं दुःखं च यन्मयासोऽयमस्मानुपैत्येव परोऽनर्थः प्रयत्नतः

yadarthaṃ vanavāsaśca prāptaṃ duḥkhaṃ ca yanmayāso'yamasmānupaityeva paro'narthaḥ prayatnataḥ

यस्मिन्यत्नः कृतोऽस्माभिः स नो हीनः प्रयत्नतःअकृते तु प्रयत्नेऽस्मानुपावृत्तः कलिर्महान्

yasminyatnaḥ kṛto'smābhiḥ sa no hīnaḥ prayatnataḥakṛte tu prayatne'smānupāvṛttaḥ kalirmahān

कथं ह्यवध्यैः संग्रामः कार्यः सह भविष्यतिकथं हत्वा गुरून्वृद्धान्विजयो नो भविष्यति

kathaṃ hyavadhyaiḥ saṃgrāmaḥ kāryaḥ saha bhaviṣyatikathaṃ hatvā gurūnvṛddhānvijayo no bhaviṣyati

तच्छ्रुत्वा धर्मराजस्य सव्यसाची परंतपःयदुक्तं वासुदेवेन श्रावयामास तद्वचः

tacchrutvā dharmarājasya savyasācī paraṃtapaḥyaduktaṃ vāsudevena śrāvayāmāsa tadvacaḥ

उक्तवान्देवकीपुत्रः कुन्त्याश्च विदुरस्य चवचनं तत्त्वया राजन्निखिलेनावधारितम्

uktavāndevakīputraḥ kuntyāśca vidurasya cavacanaṃ tattvayā rājannikhilenāvadhāritam

न च तौ वक्ष्यतोऽधर्ममिति मे नैष्ठिकी मतिःन चापि युक्तं कौन्तेय निवर्तितुमयुध्यतः

na ca tau vakṣyato'dharmamiti me naiṣṭhikī matiḥna cāpi yuktaṃ kaunteya nivartitumayudhyataḥ

तच्छ्रुत्वा वासुदेवोऽपि सव्यसाचिवचस्तदास्मयमानोऽब्रवीत्पार्थमेवमेतदिति ब्रुवन्

tacchrutvā vāsudevo'pi savyasācivacastadāsmayamāno'bravītpārthamevametaditi bruvan

ततस्ते धृतसंकल्पा युद्धाय सहसैनिकाःपाण्डवेया महाराज तां रात्रिं सुखमावसन्

tataste dhṛtasaṃkalpā yuddhāya sahasainikāḥpāṇḍaveyā mahārāja tāṃ rātriṃ sukhamāvasan