पर्व.अध्याय 5.189

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

कथं शिखण्डी गाङ्गेय कन्या भूत्वा सती तदापुरुषोऽभवद्युधि श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह

kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeya kanyā bhūtvā satī tadāpuruṣo'bhavadyudhi śreṣṭha tanme brūhi pitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

भार्या तु तस्य राजेन्द्र द्रुपदस्य महीपतेःमहिषी दयिता ह्यासीदपुत्रा च विशां पते

bhāryā tu tasya rājendra drupadasya mahīpateḥmahiṣī dayitā hyāsīdaputrā ca viśāṃ pate

एतस्मिन्नेव काले तु द्रुपदो वै महीपतिःअपत्यार्थं महाराज तोषयामास शंकरम्

etasminneva kāle tu drupado vai mahīpatiḥapatyārthaṃ mahārāja toṣayāmāsa śaṃkaram

अस्मद्वधार्थं निश्चित्य तपो घोरं समास्थितःलेभे कन्यां महादेवात्पुत्रो मे स्यादिति ब्रुवन्

asmadvadhārthaṃ niścitya tapo ghoraṃ samāsthitaḥlebhe kanyāṃ mahādevātputro me syāditi bruvan

भगवन्पुत्रमिच्छामि भीष्मं प्रतिचिकीर्षयाइत्युक्तो देवदेवेन स्त्रीपुमांस्ते भविष्यति

bhagavanputramicchāmi bhīṣmaṃ praticikīrṣayāityukto devadevena strīpumāṃste bhaviṣyati

निवर्तस्व महीपाल नैतज्जात्वन्यथा भवेत्स तु गत्वा च नगरं भार्यामिदमुवाच ह

nivartasva mahīpāla naitajjātvanyathā bhavetsa tu gatvā ca nagaraṃ bhāryāmidamuvāca ha

कृतो यत्नो मया देवि पुत्रार्थे तपसा महान्कन्या भूत्वा पुमान्भावी इति चोक्तोऽस्मि शंभुना

kṛto yatno mayā devi putrārthe tapasā mahānkanyā bhūtvā pumānbhāvī iti cokto'smi śaṃbhunā

पुनः पुनर्याच्यमानो दिष्टमित्यब्रवीच्छिवःन तदन्यद्धि भविता भवितव्यं हि तत्तथा

punaḥ punaryācyamāno diṣṭamityabravīcchivaḥna tadanyaddhi bhavitā bhavitavyaṃ hi tattathā

ततः सा नियता भूत्वा ऋतुकाले मनस्विनीपत्नी द्रुपदराजस्य द्रुपदं संविवेश ह

tataḥ sā niyatā bhūtvā ṛtukāle manasvinīpatnī drupadarājasya drupadaṃ saṃviveśa ha

लेभे गर्भं यथाकालं विधिदृष्टेन हेतुनापार्षतात्सा महीपाल यथा मां नारदोऽब्रवीत्

lebhe garbhaṃ yathākālaṃ vidhidṛṣṭena hetunāpārṣatātsā mahīpāla yathā māṃ nārado'bravīt

ततो दधार तं गर्भं देवी राजीवलोचनातां स राजा प्रियां भार्यां द्रुपदः कुरुनन्दनपुत्रस्नेहान्महाबाहुः सुखं पर्यचरत्तदा

tato dadhāra taṃ garbhaṃ devī rājīvalocanātāṃ sa rājā priyāṃ bhāryāṃ drupadaḥ kurunandanaputrasnehānmahābāhuḥ sukhaṃ paryacarattadā

अपुत्रस्य ततो राज्ञो द्रुपदस्य महीपतेःकन्यां प्रवररूपां तां प्राजायत नराधिप

aputrasya tato rājño drupadasya mahīpateḥkanyāṃ pravararūpāṃ tāṃ prājāyata narādhipa

अपुत्रस्य तु राज्ञः सा द्रुपदस्य यशस्विनीख्यापयामास राजेन्द्र पुत्रो जातो ममेति वै

aputrasya tu rājñaḥ sā drupadasya yaśasvinīkhyāpayāmāsa rājendra putro jāto mameti vai

ततः स राजा द्रुपदः प्रच्छन्नाया नराधिपपुत्रवत्पुत्रकार्याणि सर्वाणि समकारयत्

tataḥ sa rājā drupadaḥ pracchannāyā narādhipaputravatputrakāryāṇi sarvāṇi samakārayat

रक्षणं चैव मन्त्रस्य महिषी द्रुपदस्य साचकार सर्वयत्नेन ब्रुवाणा पुत्र इत्युतन हि तां वेद नगरे कश्चिदन्यत्र पार्षतात्

rakṣaṇaṃ caiva mantrasya mahiṣī drupadasya sācakāra sarvayatnena bruvāṇā putra ityutana hi tāṃ veda nagare kaścidanyatra pārṣatāt

श्रद्दधानो हि तद्वाक्यं देवस्याद्भुततेजसःछादयामास तां कन्यां पुमानिति च सोऽब्रवीत्

śraddadhāno hi tadvākyaṃ devasyādbhutatejasaḥchādayāmāsa tāṃ kanyāṃ pumāniti ca so'bravīt

जातकर्माणि सर्वाणि कारयामास पार्थिवःपुंवद्विधानयुक्तानि शिखण्डीति च तां विदुः

jātakarmāṇi sarvāṇi kārayāmāsa pārthivaḥpuṃvadvidhānayuktāni śikhaṇḍīti ca tāṃ viduḥ

अहमेकस्तु चारेण वचनान्नारदस्य चज्ञातवान्देववाक्येन अम्बायास्तपसा तथा

ahamekastu cāreṇa vacanānnāradasya cajñātavāndevavākyena ambāyāstapasā tathā