Parva.Adhyaya 5.194

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

प्रभातायां तु शर्वर्यां पुनरेव सुतस्तवमध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पितामहमपृच्छत

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ punareva sutastavamadhye sarvasya sainyasya pitāmahamapṛcchata

पाण्डवेयस्य गाङ्गेय यदेतत्सैन्यमुत्तमम्प्रभूतनरनागाश्वं महारथसमाकुलम्

pāṇḍaveyasya gāṅgeya yadetatsainyamuttamamprabhūtanaranāgāśvaṃ mahārathasamākulam

भीमार्जुनप्रभृतिभिर्महेष्वासैर्महाबलैःलोकपालोपमैर्गुप्तं धृष्टद्युम्नपुरोगमैः

bhīmārjunaprabhṛtibhirmaheṣvāsairmahābalaiḥlokapālopamairguptaṃ dhṛṣṭadyumnapurogamaiḥ

अप्रधृष्यमनावार्यमुद्वृत्तमिव सागरम्सेनासागरमक्षोभ्यमपि देवैर्महाहवे

apradhṛṣyamanāvāryamudvṛttamiva sāgaramsenāsāgaramakṣobhyamapi devairmahāhave

केन कालेन गाङ्गेय क्षपयेथा महाद्युतेआचार्यो वा महेष्वासः कृपो वा सुमहाबलः

kena kālena gāṅgeya kṣapayethā mahādyuteācāryo vā maheṣvāsaḥ kṛpo vā sumahābalaḥ

कर्णो वा समरश्लाघी द्रौणिर्वा द्विजसत्तमःदिव्यास्त्रविदुषः सर्वे भवन्तो हि बले मम

karṇo vā samaraślāghī drauṇirvā dvijasattamaḥdivyāstraviduṣaḥ sarve bhavanto hi bale mama

एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं परं कौतूहलं हि मेहृदि नित्यं महाबाहो वक्तुमर्हसि तन्मम

etadicchāmyahaṃ jñātuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi mehṛdi nityaṃ mahābāho vaktumarhasi tanmama

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अनुरूपं कुरुश्रेष्ठ त्वय्येतत्पृथिवीपतेबलाबलममित्राणां स्वेषां च यदि पृच्छसि

anurūpaṃ kuruśreṣṭha tvayyetatpṛthivīpatebalābalamamitrāṇāṃ sveṣāṃ ca yadi pṛcchasi

शृणु राजन्मम रणे या शक्तिः परमा भवेत्अस्त्रवीर्यं रणे यच्च भुजयोश्च महाभुज

śṛṇu rājanmama raṇe yā śaktiḥ paramā bhavetastravīryaṃ raṇe yacca bhujayośca mahābhuja

आर्जवेनैव युद्धेन योद्धव्य इतरो जनःमायायुद्धेन मायावी इत्येतद्धर्मनिश्चयः

ārjavenaiva yuddhena yoddhavya itaro janaḥmāyāyuddhena māyāvī ityetaddharmaniścayaḥ

हन्यामहं महाबाहो पाण्डवानामनीकिनीम्दिवसे दिवसे कृत्वा भागं प्रागाह्निकं मम

hanyāmahaṃ mahābāho pāṇḍavānāmanīkinīmdivase divase kṛtvā bhāgaṃ prāgāhnikaṃ mama

योधानां दशसाहस्रं कृत्वा भागं महाद्युतेसहस्रं रथिनामेकमेष भागो मतो मम

yodhānāṃ daśasāhasraṃ kṛtvā bhāgaṃ mahādyutesahasraṃ rathināmekameṣa bhāgo mato mama

अनेनाहं विधानेन संनद्धः सततोत्थितःक्षपयेयं महत्सैन्यं कालेनानेन भारत

anenāhaṃ vidhānena saṃnaddhaḥ satatotthitaḥkṣapayeyaṃ mahatsainyaṃ kālenānena bhārata

यदि त्वस्त्राणि मुञ्चेयं महान्ति समरे स्थितःशतसाहस्रघातीनि हन्यां मासेन भारत

yadi tvastrāṇi muñceyaṃ mahānti samare sthitaḥśatasāhasraghātīni hanyāṃ māsena bhārata

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

श्रुत्वा भीष्मस्य तद्वाक्यं राजा दुर्योधनस्तदापर्यपृच्छत राजेन्द्र द्रोणमङ्गिरसां वरम्

śrutvā bhīṣmasya tadvākyaṃ rājā duryodhanastadāparyapṛcchata rājendra droṇamaṅgirasāṃ varam

आचार्य केन कालेन पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान्निहन्या इति तं द्रोणः प्रत्युवाच हसन्निव

ācārya kena kālena pāṇḍuputrasya sainikānnihanyā iti taṃ droṇaḥ pratyuvāca hasanniva

स्थविरोऽस्मि कुरुश्रेष्ठ मन्दप्राणविचेष्टितःअस्त्राग्निना निर्दहेयं पाण्डवानामनीकिनीम्

sthaviro'smi kuruśreṣṭha mandaprāṇaviceṣṭitaḥastrāgninā nirdaheyaṃ pāṇḍavānāmanīkinīm

यथा भीष्मः शांतनवो मासेनेति मतिर्ममएषा मे परमा शक्तिरेतन्मे परमं बलम्

yathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo māseneti matirmamaeṣā me paramā śaktiretanme paramaṃ balam

द्वाभ्यामेव तु मासाभ्यां कृपः शारद्वतोऽब्रवीत्द्रौणिस्तु दशरात्रेण प्रतिजज्ञे बलक्षयम्कर्णस्तु पञ्चरात्रेण प्रतिजज्ञे महास्त्रवित्

dvābhyāmeva tu māsābhyāṃ kṛpaḥ śāradvato'bravītdrauṇistu daśarātreṇa pratijajñe balakṣayamkarṇastu pañcarātreṇa pratijajñe mahāstravit

तच्छ्रुत्वा सूतपुत्रस्य वाक्यं सागरगासुतःजहास सस्वनं हासं वाक्यं चेदमुवाच ह

tacchrutvā sūtaputrasya vākyaṃ sāgaragāsutaḥjahāsa sasvanaṃ hāsaṃ vākyaṃ cedamuvāca ha

न हि तावद्रणे पार्थं बाणखड्गधनुर्धरम्वासुदेवसमायुक्तं रथेनोद्यन्तमच्युतम्

na hi tāvadraṇe pārthaṃ bāṇakhaḍgadhanurdharamvāsudevasamāyuktaṃ rathenodyantamacyutam

समागच्छसि राधेय तेनैवमभिमन्यसेशक्यमेवं च भूयश्च त्वया वक्तुं यथेष्टतः

samāgacchasi rādheya tenaivamabhimanyaseśakyamevaṃ ca bhūyaśca tvayā vaktuṃ yatheṣṭataḥ