Parva.Adhyaya 5.53

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

एवमेतन्महाराज यथा वदसि भारतयुद्धे विनाशः क्षत्रस्य गाण्डीवेन प्रदृश्यते

evametanmahārāja yathā vadasi bhāratayuddhe vināśaḥ kṣatrasya gāṇḍīvena pradṛśyate

इदं तु नाभिजानामि तव धीरस्य नित्यशःयत्पुत्रवशमागच्छेः सत्त्वज्ञः सव्यसाचिनः

idaṃ tu nābhijānāmi tava dhīrasya nityaśaḥyatputravaśamāgaccheḥ sattvajñaḥ savyasācinaḥ

नैष कालो महाराज तव शश्वत्कृतागसःत्वया ह्येवादितः पार्था निकृता भरतर्षभ

naiṣa kālo mahārāja tava śaśvatkṛtāgasaḥtvayā hyevāditaḥ pārthā nikṛtā bharatarṣabha

पिता श्रेष्ठः सुहृद्यश्च सम्यक्प्रणिहितात्मवान्आस्थेयं हि हितं तेन न द्रोग्धा गुरुरुच्यते

pitā śreṣṭhaḥ suhṛdyaśca samyakpraṇihitātmavānāstheyaṃ hi hitaṃ tena na drogdhā gururucyate

इदं जितमिदं लब्धमिति श्रुत्वा पराजितान्द्यूतकाले महाराज स्मयसे स्म कुमारवत्

idaṃ jitamidaṃ labdhamiti śrutvā parājitāndyūtakāle mahārāja smayase sma kumāravat

परुषाण्युच्यमानान्स्म पुरा पार्थानुपेक्षसेकृत्स्नं राज्यं जयन्तीति प्रपातं नानुपश्यसि

paruṣāṇyucyamānānsma purā pārthānupekṣasekṛtsnaṃ rājyaṃ jayantīti prapātaṃ nānupaśyasi

पित्र्यं राज्यं महाराज कुरवस्ते सजाङ्गलाःअथ वीरैर्जितां भूमिमखिलां प्रत्यपद्यथाः

pitryaṃ rājyaṃ mahārāja kuravaste sajāṅgalāḥatha vīrairjitāṃ bhūmimakhilāṃ pratyapadyathāḥ

बाहुवीर्यार्जिता भूमिस्तव पार्थैर्निवेदितामयेदं कृतमित्येव मन्यसे राजसत्तम

bāhuvīryārjitā bhūmistava pārthairniveditāmayedaṃ kṛtamityeva manyase rājasattama

ग्रस्तान्गन्धर्वराजेन मज्जतो ह्यप्लवेऽम्भसिआनिनाय पुनः पार्थः पुत्रांस्ते राजसत्तम

grastāngandharvarājena majjato hyaplave'mbhasiānināya punaḥ pārthaḥ putrāṃste rājasattama

कुमारवच्च स्मयसे द्यूते विनिकृतेषु यत्पाण्डवेषु वनं राजन्प्रव्रजत्सु पुनः पुनः

kumāravacca smayase dyūte vinikṛteṣu yatpāṇḍaveṣu vanaṃ rājanpravrajatsu punaḥ punaḥ

प्रवर्षतः शरव्रातानर्जुनस्य शितान्बहून्अप्यर्णवा विशुष्येयुः किं पुनर्मांसयोनयः

pravarṣataḥ śaravrātānarjunasya śitānbahūnapyarṇavā viśuṣyeyuḥ kiṃ punarmāṃsayonayaḥ

अस्यतां फल्गुनः श्रेष्ठो गाण्डीवं धनुषां वरम्केशवः सर्वभूतानां चक्राणां च सुदर्शनम्

asyatāṃ phalgunaḥ śreṣṭho gāṇḍīvaṃ dhanuṣāṃ varamkeśavaḥ sarvabhūtānāṃ cakrāṇāṃ ca sudarśanam

वानरो रोचमानश्च केतुः केतुमतां वरःएवमेतानि सरथो वहञ्श्वेतहयो रणेक्षपयिष्यति नो राजन्कालचक्रमिवोद्यतम्

vānaro rocamānaśca ketuḥ ketumatāṃ varaḥevametāni saratho vahañśvetahayo raṇekṣapayiṣyati no rājankālacakramivodyatam

तस्याद्य वसुधा राजन्निखिला भरतर्षभयस्य भीमार्जुनौ योधौ स राजा राजसत्तम

tasyādya vasudhā rājannikhilā bharatarṣabhayasya bhīmārjunau yodhau sa rājā rājasattama

तथा भीमहतप्रायां मज्जन्तीं तव वाहिनीम्दुर्योधनमुखा दृष्ट्वा क्षयं यास्यन्ति कौरवाः

tathā bhīmahataprāyāṃ majjantīṃ tava vāhinīmduryodhanamukhā dṛṣṭvā kṣayaṃ yāsyanti kauravāḥ

न हि भीमभयाद्भीता लप्स्यन्ते विजयं विभोतव पुत्रा महाराज राजानश्चानुसारिणः

na hi bhīmabhayādbhītā lapsyante vijayaṃ vibhotava putrā mahārāja rājānaścānusāriṇaḥ

मत्स्यास्त्वामद्य नार्चन्ति पाञ्चालाश्च सकेकयाःशाल्वेयाः शूरसेनाश्च सर्वे त्वामवजानतेपार्थं ह्येते गताः सर्वे वीर्यज्ञास्तस्य धीमतः

matsyāstvāmadya nārcanti pāñcālāśca sakekayāḥśālveyāḥ śūrasenāśca sarve tvāmavajānatepārthaṃ hyete gatāḥ sarve vīryajñāstasya dhīmataḥ

अनर्हानेव तु वधे धर्मयुक्तान्विकर्मणासर्वोपायैर्नियन्तव्यः सानुगः पापपूरुषःतव पुत्रो महाराज नात्र शोचितुमर्हसि

anarhāneva tu vadhe dharmayuktānvikarmaṇāsarvopāyairniyantavyaḥ sānugaḥ pāpapūruṣaḥtava putro mahārāja nātra śocitumarhasi

द्यूतकाले मया चोक्तं विदुरेण च धीमतायदिदं ते विलपितं पाण्डवान्प्रति भारतअनीशेनेव राजेन्द्र सर्वमेतन्निरर्थकम्

dyūtakāle mayā coktaṃ vidureṇa ca dhīmatāyadidaṃ te vilapitaṃ pāṇḍavānprati bhārataanīśeneva rājendra sarvametannirarthakam