Parva.Adhyaya 5.57

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

क्षत्रतेजा ब्रह्मचारी कौमारादपि पाण्डवःतेन संयुगमेष्यन्ति मन्दा विलपतो मम

kṣatratejā brahmacārī kaumārādapi pāṇḍavaḥtena saṃyugameṣyanti mandā vilapato mama

दुर्योधन निवर्तस्व युद्धाद्भरतसत्तमन हि युद्धं प्रशंसन्ति सर्वावस्थमरिंदम

duryodhana nivartasva yuddhādbharatasattamana hi yuddhaṃ praśaṃsanti sarvāvasthamariṃdama

अलमर्धं पृथिव्यास्ते सहामात्यस्य जीवितुम्प्रयच्छ पाण्डुपुत्राणां यथोचितमरिंदम

alamardhaṃ pṛthivyāste sahāmātyasya jīvitumprayaccha pāṇḍuputrāṇāṃ yathocitamariṃdama

एतद्धि कुरवः सर्वे मन्यन्ते धर्मसंहितम्यत्त्वं प्रशान्तिमिच्छेथाः पाण्डुपुत्रैर्महात्मभिः

etaddhi kuravaḥ sarve manyante dharmasaṃhitamyattvaṃ praśāntimicchethāḥ pāṇḍuputrairmahātmabhiḥ

अङ्गेमां समवेक्षस्व पुत्र स्वामेव वाहिनीम्जात एव तव स्रावस्त्वं तु मोहान्न बुध्यसे

aṅgemāṃ samavekṣasva putra svāmeva vāhinīmjāta eva tava srāvastvaṃ tu mohānna budhyase

न ह्यहं युद्धमिच्छामि नैतदिच्छति बाह्लिकःन च भीष्मो न च द्रोणो नाश्वत्थामा न संजयः

na hyahaṃ yuddhamicchāmi naitadicchati bāhlikaḥna ca bhīṣmo na ca droṇo nāśvatthāmā na saṃjayaḥ

न सोमदत्तो न शल्यो न कृपो युद्धमिच्छतिसत्यव्रतः पुरुमित्रो जयो भूरिश्रवास्तथा

na somadatto na śalyo na kṛpo yuddhamicchatisatyavrataḥ purumitro jayo bhūriśravāstathā

येषु संप्रतितिष्ठेयुः कुरवः पीडिताः परैःते युद्धं नाभिनन्दन्ति तत्तुभ्यं तात रोचताम्

yeṣu saṃpratitiṣṭheyuḥ kuravaḥ pīḍitāḥ paraiḥte yuddhaṃ nābhinandanti tattubhyaṃ tāta rocatām

न त्वं करोषि कामेन कर्णः कारयिता तवदुःशासनश्च पापात्मा शकुनिश्चापि सौबलः

na tvaṃ karoṣi kāmena karṇaḥ kārayitā tavaduḥśāsanaśca pāpātmā śakuniścāpi saubalaḥ

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

नाहं भवति न द्रोणे नाश्वत्थाम्नि न संजयेन विकर्णे न काम्बोजे न कृपे न च बाह्लिके

nāhaṃ bhavati na droṇe nāśvatthāmni na saṃjayena vikarṇe na kāmboje na kṛpe na ca bāhlike

सत्यव्रते पुरुमित्रे भूरिश्रवसि वा पुनःअन्येषु वा तावकेषु भारं कृत्वा समाह्वये

satyavrate purumitre bhūriśravasi vā punaḥanyeṣu vā tāvakeṣu bhāraṃ kṛtvā samāhvaye

अहं च तात कर्णश्च रणयज्ञं वितत्य वैयुधिष्ठिरं पशुं कृत्वा दीक्षितौ भरतर्षभ

ahaṃ ca tāta karṇaśca raṇayajñaṃ vitatya vaiyudhiṣṭhiraṃ paśuṃ kṛtvā dīkṣitau bharatarṣabha

रथो वेदी स्रुवः खड्गो गदा स्रुक्कवचं सदःचातुर्होत्रं च धुर्या मे शरा दर्भा हविर्यशः

ratho vedī sruvaḥ khaḍgo gadā srukkavacaṃ sadaḥcāturhotraṃ ca dhuryā me śarā darbhā haviryaśaḥ

आत्मयज्ञेन नृपते इष्ट्वा वैवस्वतं रणेविजित्य स्वयमेष्यावो हतामित्रौ श्रिया वृतौ

ātmayajñena nṛpate iṣṭvā vaivasvataṃ raṇevijitya svayameṣyāvo hatāmitrau śriyā vṛtau

अहं च तात कर्णश्च भ्राता दुःशासनश्च मेएते वयं हनिष्यामः पाण्डवान्समरे त्रयः

ahaṃ ca tāta karṇaśca bhrātā duḥśāsanaśca meete vayaṃ haniṣyāmaḥ pāṇḍavānsamare trayaḥ

अहं हि पाण्डवान्हत्वा प्रशास्ता पृथिवीमिमाम्मां वा हत्वा पाण्डुपुत्रा भोक्तारः पृथिवीमिमाम्

ahaṃ hi pāṇḍavānhatvā praśāstā pṛthivīmimāmmāṃ vā hatvā pāṇḍuputrā bhoktāraḥ pṛthivīmimām

त्यक्तं मे जीवितं राजन्धनं राज्यं च पार्थिवन जातु पाण्डवैः सार्धं वसेयमहमच्युत

tyaktaṃ me jīvitaṃ rājandhanaṃ rājyaṃ ca pārthivana jātu pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ vaseyamahamacyuta

यावद्धि सूच्यास्तीक्ष्णाया विध्येदग्रेण मारिषतावदप्यपरित्याज्यं भूमेर्नः पाण्डवान्प्रति

yāvaddhi sūcyāstīkṣṇāyā vidhyedagreṇa māriṣatāvadapyaparityājyaṃ bhūmernaḥ pāṇḍavānprati

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

सर्वान्वस्तात शोचामि त्यक्तो दुर्योधनो मयाये मन्दमनुयास्यध्वं यान्तं वैवस्वतक्षयम्

sarvānvastāta śocāmi tyakto duryodhano mayāye mandamanuyāsyadhvaṃ yāntaṃ vaivasvatakṣayam

रुरूणामिव यूथेषु व्याघ्राः प्रहरतां वराःवरान्वरान्हनिष्यन्ति समेता युधि पाण्डवाः

rurūṇāmiva yūtheṣu vyāghrāḥ praharatāṃ varāḥvarānvarānhaniṣyanti sametā yudhi pāṇḍavāḥ

प्रतीपमिव मे भाति युयुधानेन भारतीव्यस्ता सीमन्तिनी त्रस्ता प्रमृष्टा दीर्घबाहुना

pratīpamiva me bhāti yuyudhānena bhāratīvyastā sīmantinī trastā pramṛṣṭā dīrghabāhunā

संपूर्णं पूरयन्भूयो बलं पार्थस्य माधवःशैनेयः समरे स्थाता बीजवत्प्रवपञ्शरान्

saṃpūrṇaṃ pūrayanbhūyo balaṃ pārthasya mādhavaḥśaineyaḥ samare sthātā bījavatpravapañśarān

सेनामुखे प्रयुद्धानां भीमसेनो भविष्यतितं सर्वे संश्रयिष्यन्ति प्राकारमकुतोभयम्

senāmukhe prayuddhānāṃ bhīmaseno bhaviṣyatitaṃ sarve saṃśrayiṣyanti prākāramakutobhayam

यदा द्रक्ष्यसि भीमेन कुञ्जरान्विनिपातितान्विशीर्णदन्तान्गिर्याभान्भिन्नकुम्भान्सशोणितान्

yadā drakṣyasi bhīmena kuñjarānvinipātitānviśīrṇadantāngiryābhānbhinnakumbhānsaśoṇitān

तानभिप्रेक्ष्य संग्रामे विशीर्णानिव पर्वतान्भीतो भीमस्य संस्पर्शात्स्मर्तासि वचनस्य मे

tānabhiprekṣya saṃgrāme viśīrṇāniva parvatānbhīto bhīmasya saṃsparśātsmartāsi vacanasya me

निर्दग्धं भीमसेनेन सैन्यं हतरथद्विपम्गतिमग्नेरिव प्रेक्ष्य स्मर्तासि वचनस्य मे

nirdagdhaṃ bhīmasenena sainyaṃ hatarathadvipamgatimagneriva prekṣya smartāsi vacanasya me

महद्वो भयमागामि न चेच्छाम्यथ पाण्डवैःगदया भीमसेनेन हताः शममुपैष्यथ

mahadvo bhayamāgāmi na cecchāmyatha pāṇḍavaiḥgadayā bhīmasenena hatāḥ śamamupaiṣyatha

महावनमिव छिन्नं यदा द्रक्ष्यसि पातितम्बलं कुरूणां संग्रामे तदा स्मर्तासि मे वचः

mahāvanamiva chinnaṃ yadā drakṣyasi pātitambalaṃ kurūṇāṃ saṃgrāme tadā smartāsi me vacaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एतावदुक्त्वा राजा तु स सर्वान्पृथिवीपतीन्अनुभाष्य महाराज पुनः पप्रच्छ संजयम्

etāvaduktvā rājā tu sa sarvānpṛthivīpatīnanubhāṣya mahārāja punaḥ papraccha saṃjayam