Parva.Adhyaya 5.58

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

यदब्रूतां महात्मानौ वासुदेवधनंजयौतन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ शुश्रूषे वचनं तव

yadabrūtāṃ mahātmānau vāsudevadhanaṃjayautanme brūhi mahāprājña śuśrūṣe vacanaṃ tava

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

शृणु राजन्यथा दृष्टौ मया कृष्णधनंजयौऊचतुश्चापि यद्वीरौ तत्ते वक्ष्यामि भारत

śṛṇu rājanyathā dṛṣṭau mayā kṛṣṇadhanaṃjayauūcatuścāpi yadvīrau tatte vakṣyāmi bhārata

पादाङ्गुलीरभिप्रेक्षन्प्रयतोऽहं कृताञ्जलिःशुद्धान्तं प्राविशं राजन्नाख्यातुं नरदेवयोः

pādāṅgulīrabhiprekṣanprayato'haṃ kṛtāñjaliḥśuddhāntaṃ prāviśaṃ rājannākhyātuṃ naradevayoḥ

नैवाभिमन्युर्न यमौ तं देशमभियान्ति वैयत्र कृष्णौ च कृष्णा च सत्यभामा च भामिनी

naivābhimanyurna yamau taṃ deśamabhiyānti vaiyatra kṛṣṇau ca kṛṣṇā ca satyabhāmā ca bhāminī

उभौ मध्वासवक्षीबावुभौ चन्दनरूषितौस्रग्विणौ वरवस्त्रौ तौ दिव्याभरणभूषितौ

ubhau madhvāsavakṣībāvubhau candanarūṣitausragviṇau varavastrau tau divyābharaṇabhūṣitau

नैकरत्नविचित्रं तु काञ्चनं महदासनम्विविधास्तरणास्तीर्णं यत्रासातामरिंदमौ

naikaratnavicitraṃ tu kāñcanaṃ mahadāsanamvividhāstaraṇāstīrṇaṃ yatrāsātāmariṃdamau

अर्जुनोत्सङ्गगौ पादौ केशवस्योपलक्षयेअर्जुनस्य च कृष्णायां सत्यायां च महात्मनः

arjunotsaṅgagau pādau keśavasyopalakṣayearjunasya ca kṛṣṇāyāṃ satyāyāṃ ca mahātmanaḥ

काञ्चनं पादपीठं तु पार्थो मे प्रादिशत्तदातदहं पाणिना स्पृष्ट्वा ततो भूमावुपाविशम्

kāñcanaṃ pādapīṭhaṃ tu pārtho me prādiśattadātadahaṃ pāṇinā spṛṣṭvā tato bhūmāvupāviśam

ऊर्ध्वरेखतलौ पादौ पार्थस्य शुभलक्षणौपादपीठादपहृतौ तत्रापश्यमहं शुभौ

ūrdhvarekhatalau pādau pārthasya śubhalakṣaṇaupādapīṭhādapahṛtau tatrāpaśyamahaṃ śubhau

श्यामौ बृहन्तौ तरुणौ शालस्कन्धाविवोद्गतौएकासनगतौ दृष्ट्वा भयं मां महदाविशत्

śyāmau bṛhantau taruṇau śālaskandhāvivodgatauekāsanagatau dṛṣṭvā bhayaṃ māṃ mahadāviśat

इन्द्रविष्णुसमावेतौ मन्दात्मा नावबुध्यतेसंश्रयाद्द्रोणभीष्माभ्यां कर्णस्य च विकत्थनात्

indraviṣṇusamāvetau mandātmā nāvabudhyatesaṃśrayāddroṇabhīṣmābhyāṃ karṇasya ca vikatthanāt

निदेशस्थाविमौ यस्य मानसस्तस्य सेत्स्यतेसंकल्पो धर्मराजस्य निश्चयो मे तदाभवत्

nideśasthāvimau yasya mānasastasya setsyatesaṃkalpo dharmarājasya niścayo me tadābhavat

सत्कृतश्चान्नपानाभ्यामाच्छन्नो लब्धसत्क्रियःअञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय तौ संदेशमचोदयम्

satkṛtaścānnapānābhyāmācchanno labdhasatkriyaḥañjaliṃ mūrdhni saṃdhāya tau saṃdeśamacodayam

धनुर्बाणोचितेनैकपाणिना शुभलक्षणम्पादमानमयन्पार्थः केशवं समचोदयत्

dhanurbāṇocitenaikapāṇinā śubhalakṣaṇampādamānamayanpārthaḥ keśavaṃ samacodayat

इन्द्रकेतुरिवोत्थाय सर्वाभरणभूषितःइन्द्रवीर्योपमः कृष्णः संविष्टो माभ्यभाषत

indraketurivotthāya sarvābharaṇabhūṣitaḥindravīryopamaḥ kṛṣṇaḥ saṃviṣṭo mābhyabhāṣata

वाचं स वदतां श्रेष्ठो ह्लादिनीं वचनक्षमाम्त्रासनीं धार्तराष्ट्राणां मृदुपूर्वां सुदारुणाम्

vācaṃ sa vadatāṃ śreṣṭho hlādinīṃ vacanakṣamāmtrāsanīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ mṛdupūrvāṃ sudāruṇām

वाचं तां वचनार्हस्य शिक्षाक्षरसमन्विताम्अश्रौषमहमिष्टार्थां पश्चाद्धृदयशोषिणीम्

vācaṃ tāṃ vacanārhasya śikṣākṣarasamanvitāmaśrauṣamahamiṣṭārthāṃ paścāddhṛdayaśoṣiṇīm

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

संजयेदं वचो ब्रूया धृतराष्ट्रं मनीषिणम्शृण्वतः कुरुमुख्यस्य द्रोणस्यापि च शृण्वतः

saṃjayedaṃ vaco brūyā dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇamśṛṇvataḥ kurumukhyasya droṇasyāpi ca śṛṇvataḥ

यजध्वं विपुलैर्यज्ञैर्विप्रेभ्यो दत्त दक्षिणाःपुत्रैर्दारैश्च मोदध्वं महद्वो भयमागतम्

yajadhvaṃ vipulairyajñairviprebhyo datta dakṣiṇāḥputrairdāraiśca modadhvaṃ mahadvo bhayamāgatam

अर्थांस्त्यजत पात्रेभ्यः सुतान्प्राप्नुत कामजान्प्रियं प्रियेभ्यश्चरत राजा हि त्वरते जये

arthāṃstyajata pātrebhyaḥ sutānprāpnuta kāmajānpriyaṃ priyebhyaścarata rājā hi tvarate jaye

ऋणमेतत्प्रवृद्धं मे हृदयान्नापसर्पतियद्गोविन्देति चुक्रोश कृष्णा मां दूरवासिनम्

ṛṇametatpravṛddhaṃ me hṛdayānnāpasarpatiyadgovindeti cukrośa kṛṣṇā māṃ dūravāsinam

तेजोमयं दुराधर्षं गाण्डीवं यस्य कार्मुकम्मद्द्वितीयेन तेनेह वैरं वः सव्यसाचिना

tejomayaṃ durādharṣaṃ gāṇḍīvaṃ yasya kārmukammaddvitīyena teneha vairaṃ vaḥ savyasācinā

मद्द्वितीयं पुनः पार्थं कः प्रार्थयितुमिच्छतियो न कालपरीतो वाप्यपि साक्षात्पुरंदरः

maddvitīyaṃ punaḥ pārthaṃ kaḥ prārthayitumicchatiyo na kālaparīto vāpyapi sākṣātpuraṃdaraḥ

बाहुभ्यामुद्वहेद्भूमिं दहेत्क्रुद्ध इमाः प्रजाःपातयेत्त्रिदिवाद्देवान्योऽर्जुनं समरे जयेत्

bāhubhyāmudvahedbhūmiṃ dahetkruddha imāḥ prajāḥpātayettridivāddevānyo'rjunaṃ samare jayet

देवासुरमनुष्येषु यक्षगन्धर्वभोगिषुन तं पश्याम्यहं युद्धे पाण्डवं योऽभ्ययाद्रणे

devāsuramanuṣyeṣu yakṣagandharvabhogiṣuna taṃ paśyāmyahaṃ yuddhe pāṇḍavaṃ yo'bhyayādraṇe

यत्तद्विराटनगरे श्रूयते महदद्भुतम्एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

yattadvirāṭanagare śrūyate mahadadbhutamekasya ca bahūnāṃ ca paryāptaṃ tannidarśanam

एकेन पाण्डुपुत्रेण विराटनगरे यदाभग्नाः पलायन्त दिशः पर्याप्तं तन्निदर्शनम्

ekena pāṇḍuputreṇa virāṭanagare yadābhagnāḥ palāyanta diśaḥ paryāptaṃ tannidarśanam

बलं वीर्यं च तेजश्च शीघ्रता लघुहस्तताअविषादश्च धैर्यं च पार्थान्नान्यत्र विद्यते

balaṃ vīryaṃ ca tejaśca śīghratā laghuhastatāaviṣādaśca dhairyaṃ ca pārthānnānyatra vidyate

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

इत्यब्रवीद्धृषीकेशः पार्थमुद्धर्षयन्गिरागर्जन्समयवर्षीव गगने पाकशासनः

ityabravīddhṛṣīkeśaḥ pārthamuddharṣayangirāgarjansamayavarṣīva gagane pākaśāsanaḥ

केशवस्य वचः श्रुत्वा किरीटी श्वेतवाहनःअर्जुनस्तन्महद्वाक्यमब्रवील्लोमहर्षणम्

keśavasya vacaḥ śrutvā kirīṭī śvetavāhanaḥarjunastanmahadvākyamabravīllomaharṣaṇam