Parva.Adhyaya 5.7

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

गते द्वारवतीं कृष्णे बलदेवे च माधवेसह वृष्ण्यन्धकैः सर्वैर्भोजैश्च शतशस्तथा

gate dvāravatīṃ kṛṣṇe baladeve ca mādhavesaha vṛṣṇyandhakaiḥ sarvairbhojaiśca śataśastathā

सर्वमागमयामास पाण्डवानां विचेष्टितम्धृतराष्ट्रात्मजो राजा दूतैः प्रणिहितैश्चरैः

sarvamāgamayāmāsa pāṇḍavānāṃ viceṣṭitamdhṛtarāṣṭrātmajo rājā dūtaiḥ praṇihitaiścaraiḥ

स श्रुत्वा माधवं यातं सदश्वैरनिलोपमैःबलेन नातिमहता द्वारकामभ्ययात्पुरीम्

sa śrutvā mādhavaṃ yātaṃ sadaśvairanilopamaiḥbalena nātimahatā dvārakāmabhyayātpurīm

तमेव दिवसं चापि कौन्तेयः पाण्डुनन्दनःआनर्तनगरीं रम्यां जगामाशु धनंजयः

tameva divasaṃ cāpi kaunteyaḥ pāṇḍunandanaḥānartanagarīṃ ramyāṃ jagāmāśu dhanaṃjayaḥ

तौ यात्वा पुरुषव्याघ्रौ द्वारकां कुरुनन्दनौसुप्तं ददृशतुः कृष्णं शयानं चोपजग्मतुः

tau yātvā puruṣavyāghrau dvārakāṃ kurunandanausuptaṃ dadṛśatuḥ kṛṣṇaṃ śayānaṃ copajagmatuḥ

ततः शयाने गोविन्दे प्रविवेश सुयोधनःउच्छीर्षतश्च कृष्णस्य निषसाद वरासने

tataḥ śayāne govinde praviveśa suyodhanaḥucchīrṣataśca kṛṣṇasya niṣasāda varāsane

ततः किरीटी तस्यानु प्रविवेश महामनाःपश्चार्धे च स कृष्णस्य प्रह्वोऽतिष्ठत्कृताञ्जलिः

tataḥ kirīṭī tasyānu praviveśa mahāmanāḥpaścārdhe ca sa kṛṣṇasya prahvo'tiṣṭhatkṛtāñjaliḥ

प्रतिबुद्धः स वार्ष्णेयो ददर्शाग्रे किरीटिनम्स तयोः स्वागतं कृत्वा यथार्हं प्रतिपूज्य चतदागमनजं हेतुं पप्रच्छ मधुसूदनः

pratibuddhaḥ sa vārṣṇeyo dadarśāgre kirīṭinamsa tayoḥ svāgataṃ kṛtvā yathārhaṃ pratipūjya catadāgamanajaṃ hetuṃ papraccha madhusūdanaḥ

ततो दुर्योधनः कृष्णमुवाच प्रहसन्निवविग्रहेऽस्मिन्भवान्साह्यं मम दातुमिहार्हति

tato duryodhanaḥ kṛṣṇamuvāca prahasannivavigrahe'sminbhavānsāhyaṃ mama dātumihārhati

समं हि भवतः सख्यं मयि चैवार्जुनेऽपि चतथा संबन्धकं तुल्यमस्माकं त्वयि माधव

samaṃ hi bhavataḥ sakhyaṃ mayi caivārjune'pi catathā saṃbandhakaṃ tulyamasmākaṃ tvayi mādhava

अहं चाभिगतः पूर्वं त्वामद्य मधुसूदनपूर्वं चाभिगतं सन्तो भजन्ते पूर्वसारिणः

ahaṃ cābhigataḥ pūrvaṃ tvāmadya madhusūdanapūrvaṃ cābhigataṃ santo bhajante pūrvasāriṇaḥ

त्वं च श्रेष्ठतमो लोके सतामद्य जनार्दनसततं संमतश्चैव सद्वृत्तमनुपालय

tvaṃ ca śreṣṭhatamo loke satāmadya janārdanasatataṃ saṃmataścaiva sadvṛttamanupālaya

कृष्ण उवाच · kṛṣṇa uvāca

भवानभिगतः पूर्वमत्र मे नास्ति संशयःदृष्टस्तु प्रथमं राजन्मया पार्थो धनंजयः

bhavānabhigataḥ pūrvamatra me nāsti saṃśayaḥdṛṣṭastu prathamaṃ rājanmayā pārtho dhanaṃjayaḥ

तव पूर्वाभिगमनात्पूर्वं चाप्यस्य दर्शनात्साहाय्यमुभयोरेव करिष्यामि सुयोधन

tava pūrvābhigamanātpūrvaṃ cāpyasya darśanātsāhāyyamubhayoreva kariṣyāmi suyodhana

प्रवारणं तु बालानां पूर्वं कार्यमिति श्रुतिःतस्मात्प्रवारणं पूर्वमर्हः पार्थो धनंजयः

pravāraṇaṃ tu bālānāṃ pūrvaṃ kāryamiti śrutiḥtasmātpravāraṇaṃ pūrvamarhaḥ pārtho dhanaṃjayaḥ

मत्संहननतुल्यानां गोपानामर्बुदं महत्नारायणा इति ख्याताः सर्वे संग्रामयोधिनः

matsaṃhananatulyānāṃ gopānāmarbudaṃ mahatnārāyaṇā iti khyātāḥ sarve saṃgrāmayodhinaḥ

ते वा युधि दुराधर्षा भवन्त्वेकस्य सैनिकाःअयुध्यमानः संग्रामे न्यस्तशस्त्रोऽहमेकतः

te vā yudhi durādharṣā bhavantvekasya sainikāḥayudhyamānaḥ saṃgrāme nyastaśastro'hamekataḥ

आभ्यामन्यतरं पार्थ यत्ते हृद्यतरं मतम्तद्वृणीतां भवानग्रे प्रवार्यस्त्वं हि धर्मतः

ābhyāmanyataraṃ pārtha yatte hṛdyataraṃ matamtadvṛṇītāṃ bhavānagre pravāryastvaṃ hi dharmataḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तस्तु कृष्णेन कुन्तीपुत्रो धनंजयःअयुध्यमानं संग्रामे वरयामास केशवम्

evamuktastu kṛṣṇena kuntīputro dhanaṃjayaḥayudhyamānaṃ saṃgrāme varayāmāsa keśavam

सहस्राणां सहस्रं तु योधानां प्राप्य भारतकृष्णं चापहृतं ज्ञात्वा संप्राप परमां मुदम्

sahasrāṇāṃ sahasraṃ tu yodhānāṃ prāpya bhāratakṛṣṇaṃ cāpahṛtaṃ jñātvā saṃprāpa paramāṃ mudam

दुर्योधनस्तु तत्सैन्यं सर्वमादाय पार्थिवःततोऽभ्ययाद्भीमबलो रौहिणेयं महाबलम्

duryodhanastu tatsainyaṃ sarvamādāya pārthivaḥtato'bhyayādbhīmabalo rauhiṇeyaṃ mahābalam

सर्वं चागमने हेतुं स तस्मै संन्यवेदयत्प्रत्युवाच ततः शौरिर्धार्तराष्ट्रमिदं वचः

sarvaṃ cāgamane hetuṃ sa tasmai saṃnyavedayatpratyuvāca tataḥ śaurirdhārtarāṣṭramidaṃ vacaḥ

विदितं ते नरव्याघ्र सर्वं भवितुमर्हतियन्मयोक्तं विराटस्य पुरा वैवाहिके तदा

viditaṃ te naravyāghra sarvaṃ bhavitumarhatiyanmayoktaṃ virāṭasya purā vaivāhike tadā

निगृह्योक्तो हृषीकेशस्त्वदर्थं कुरुनन्दनमया संबन्धकं तुल्यमिति राजन्पुनः पुनः

nigṛhyokto hṛṣīkeśastvadarthaṃ kurunandanamayā saṃbandhakaṃ tulyamiti rājanpunaḥ punaḥ

न च तद्वाक्यमुक्तं वै केशवः प्रत्यपद्यतन चाहमुत्सहे कृष्णं विना स्थातुमपि क्षणम्

na ca tadvākyamuktaṃ vai keśavaḥ pratyapadyatana cāhamutsahe kṛṣṇaṃ vinā sthātumapi kṣaṇam

नाहं सहायः पार्थानां नापि दुर्योधनस्य वैइति मे निश्चिता बुद्दिर्वासुदेवमवेक्ष्य ह

nāhaṃ sahāyaḥ pārthānāṃ nāpi duryodhanasya vaiiti me niścitā buddirvāsudevamavekṣya ha

जातोऽसि भारते वंशे सर्वपार्थिवपूजितेगच्छ युध्यस्व धर्मेण क्षात्रेण भरतर्षभ

jāto'si bhārate vaṃśe sarvapārthivapūjitegaccha yudhyasva dharmeṇa kṣātreṇa bharatarṣabha

इत्येवमुक्तः स तदा परिष्वज्य हलायुधम्कृष्णं चापहृतं ज्ञात्वा युद्धान्मेने जितं जयम्

ityevamuktaḥ sa tadā pariṣvajya halāyudhamkṛṣṇaṃ cāpahṛtaṃ jñātvā yuddhānmene jitaṃ jayam

सोऽभ्ययात्कृतवर्माणं धृतराष्ट्रसुतो नृपःकृतवर्मा ददौ तस्य सेनामक्षौहिणीं तदा

so'bhyayātkṛtavarmāṇaṃ dhṛtarāṣṭrasuto nṛpaḥkṛtavarmā dadau tasya senāmakṣauhiṇīṃ tadā

स तेन सर्वसैन्येन भीमेन कुरुनन्दनःवृतः प्रतिययौ हृष्टः सुहृदः संप्रहर्षयन्

sa tena sarvasainyena bhīmena kurunandanaḥvṛtaḥ pratiyayau hṛṣṭaḥ suhṛdaḥ saṃpraharṣayan

गते दुर्योधने कृष्णः किरीटिनमथाब्रवीत्अयुध्यमानः कां बुद्धिमास्थायाहं त्वया वृतः

gate duryodhane kṛṣṇaḥ kirīṭinamathābravītayudhyamānaḥ kāṃ buddhimāsthāyāhaṃ tvayā vṛtaḥ

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

भवान्समर्थस्तान्सर्वान्निहन्तुं नात्र संशयःनिहन्तुमहमप्येकः समर्थः पुरुषोत्तम

bhavānsamarthastānsarvānnihantuṃ nātra saṃśayaḥnihantumahamapyekaḥ samarthaḥ puruṣottama

भवांस्तु कीर्तिमाँल्लोके तद्यशस्त्वां गमिष्यतियशसा चाहमप्यर्थी तस्मादसि मया वृतः

bhavāṃstu kīrtimām̐lloke tadyaśastvāṃ gamiṣyatiyaśasā cāhamapyarthī tasmādasi mayā vṛtaḥ

सारथ्यं तु त्वया कार्यमिति मे मानसं सदाचिररात्रेप्सितं कामं तद्भवान्कर्तुमर्हति

sārathyaṃ tu tvayā kāryamiti me mānasaṃ sadācirarātrepsitaṃ kāmaṃ tadbhavānkartumarhati

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

उपपन्नमिदं पार्थ यत्स्पर्धेथा मया सहसारथ्यं ते करिष्यामि कामः संपद्यतां तव

upapannamidaṃ pārtha yatspardhethā mayā sahasārathyaṃ te kariṣyāmi kāmaḥ saṃpadyatāṃ tava

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवं प्रमुदितः पार्थः कृष्णेन सहितस्तदावृतो दाशार्हप्रवरैः पुनरायाद्युधिष्ठिरम्

evaṃ pramuditaḥ pārthaḥ kṛṣṇena sahitastadāvṛto dāśārhapravaraiḥ punarāyādyudhiṣṭhiram