Parva.Adhyaya 5.87

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्रातरुत्थाय कृष्णस्तु कृतवान्सर्वमाह्निकम्ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञातः प्रययौ नगरं प्रति

prātarutthāya kṛṣṇastu kṛtavānsarvamāhnikambrāhmaṇairabhyanujñātaḥ prayayau nagaraṃ prati

तं प्रयान्तं महाबाहुमनुज्ञाप्य ततो नृपपर्यवर्तन्त ते सर्वे वृकस्थलनिवासिनः

taṃ prayāntaṃ mahābāhumanujñāpya tato nṛpaparyavartanta te sarve vṛkasthalanivāsinaḥ

धार्तराष्ट्रास्तमायान्तं प्रत्युज्जग्मुः स्वलंकृताःदुर्योधनमृते सर्वे भीष्मद्रोणकृपादयः

dhārtarāṣṭrāstamāyāntaṃ pratyujjagmuḥ svalaṃkṛtāḥduryodhanamṛte sarve bhīṣmadroṇakṛpādayaḥ

पौराश्च बहुला राजन्हृषीकेशं दिदृक्षवःयानैर्बहुविधैरन्ये पद्भिरेव तथापरे

paurāśca bahulā rājanhṛṣīkeśaṃ didṛkṣavaḥyānairbahuvidhairanye padbhireva tathāpare

स वै पथि समागम्य भीष्मेणाक्लिष्टकर्मणाद्रोणेन धार्तराष्ट्रैश्च तैर्वृतो नगरं ययौ

sa vai pathi samāgamya bhīṣmeṇākliṣṭakarmaṇādroṇena dhārtarāṣṭraiśca tairvṛto nagaraṃ yayau

कृष्णसंमाननार्थं च नगरं समलंकृतम्बभूवू राजमार्गाश्च बहुरत्नसमाचिताः

kṛṣṇasaṃmānanārthaṃ ca nagaraṃ samalaṃkṛtambabhūvū rājamārgāśca bahuratnasamācitāḥ

न स्म कश्चिद्गृहे राजंस्तदासीद्भरतर्षभन स्त्री न वृद्धो न शिशुर्वासुदेवदिदृक्षया

na sma kaścidgṛhe rājaṃstadāsīdbharatarṣabhana strī na vṛddho na śiśurvāsudevadidṛkṣayā

राजमार्गे नरा न स्म संभवन्त्यवनिं गताःतथा हि सुमहद्राजन्हृषीकेशप्रवेशने

rājamārge narā na sma saṃbhavantyavaniṃ gatāḥtathā hi sumahadrājanhṛṣīkeśapraveśane

आवृतानि वरस्त्रीभिर्गृहाणि सुमहान्त्यपिप्रचलन्तीव भारेण दृश्यन्ते स्म महीतले

āvṛtāni varastrībhirgṛhāṇi sumahāntyapipracalantīva bhāreṇa dṛśyante sma mahītale

तथा च गतिमन्तस्ते वासुदेवस्य वाजिनःप्रनष्टगतयोऽभूवन्राजमार्गे नरैर्वृते

tathā ca gatimantaste vāsudevasya vājinaḥpranaṣṭagatayo'bhūvanrājamārge narairvṛte

स गृहं धृतराष्ट्रस्य प्राविशच्छत्रुकर्शनःपाण्डुरं पुण्डरीकाक्षः प्रासादैरुपशोभितम्

sa gṛhaṃ dhṛtarāṣṭrasya prāviśacchatrukarśanaḥpāṇḍuraṃ puṇḍarīkākṣaḥ prāsādairupaśobhitam

तिस्रः कक्ष्या व्यतिक्रम्य केशवो राजवेश्मनःवैचित्रवीर्यं राजानमभ्यगच्छदरिंदमः

tisraḥ kakṣyā vyatikramya keśavo rājaveśmanaḥvaicitravīryaṃ rājānamabhyagacchadariṃdamaḥ

अभ्यागच्छति दाशार्हे प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वरःसहैव द्रोणभीष्माभ्यामुदतिष्ठन्महायशाः

abhyāgacchati dāśārhe prajñācakṣurnareśvaraḥsahaiva droṇabhīṣmābhyāmudatiṣṭhanmahāyaśāḥ

कृपश्च सोमदत्तश्च महाराजश्च बाह्लिकःआसनेभ्योऽचलन्सर्वे पूजयन्तो जनार्दनम्

kṛpaśca somadattaśca mahārājaśca bāhlikaḥāsanebhyo'calansarve pūjayanto janārdanam

ततो राजानमासाद्य धृतराष्ट्रं यशस्विनम्स भीष्मं पूजयामास वार्ष्णेयो वाग्भिरञ्जसा

tato rājānamāsādya dhṛtarāṣṭraṃ yaśasvinamsa bhīṣmaṃ pūjayāmāsa vārṣṇeyo vāgbhirañjasā

तेषु धर्मानुपूर्वीं तां प्रयुज्य मधुसूदनःयथावयः समीयाय राजभिस्तत्र माधवः

teṣu dharmānupūrvīṃ tāṃ prayujya madhusūdanaḥyathāvayaḥ samīyāya rājabhistatra mādhavaḥ

अथ द्रोणं सपुत्रं स बाह्लीकं च यशस्विनम्कृपं च सोमदत्तं च समीयाय जनार्दनः

atha droṇaṃ saputraṃ sa bāhlīkaṃ ca yaśasvinamkṛpaṃ ca somadattaṃ ca samīyāya janārdanaḥ

तत्रासीदूर्जितं मृष्टं काञ्चनं महदासनम्शासनाद्धृतराष्ट्रस्य तत्रोपाविशदच्युतः

tatrāsīdūrjitaṃ mṛṣṭaṃ kāñcanaṃ mahadāsanamśāsanāddhṛtarāṣṭrasya tatropāviśadacyutaḥ

अथ गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दनेउपजह्रुर्यथान्यायं धृतराष्ट्रपुरोहिताः

atha gāṃ madhuparkaṃ cāpyudakaṃ ca janārdaneupajahruryathānyāyaṃ dhṛtarāṣṭrapurohitāḥ

कृतातिथ्यस्तु गोविन्दः सर्वान्परिहसन्कुरून्आस्ते संबन्धकं कुर्वन्कुरुभिः परिवारितः

kṛtātithyastu govindaḥ sarvānparihasankurūnāste saṃbandhakaṃ kurvankurubhiḥ parivāritaḥ

सोऽर्चितो धृतराष्ट्रेण पूजितश्च महायशाःराजानं समनुज्ञाप्य निराक्रामदरिंदमः

so'rcito dhṛtarāṣṭreṇa pūjitaśca mahāyaśāḥrājānaṃ samanujñāpya nirākrāmadariṃdamaḥ

तैः समेत्य यथान्यायं कुरुभिः कुरुसंसदिविदुरावसथं रम्यमुपातिष्ठत माधवः

taiḥ sametya yathānyāyaṃ kurubhiḥ kurusaṃsadividurāvasathaṃ ramyamupātiṣṭhata mādhavaḥ

विदुरः सर्वकल्याणैरभिगम्य जनार्दनम्अर्चयामास दाशार्हं सर्वकामैरुपस्थितम्

viduraḥ sarvakalyāṇairabhigamya janārdanamarcayāmāsa dāśārhaṃ sarvakāmairupasthitam

कृतातिथ्यं तु गोविन्दं विदुरः सर्वधर्मवित्कुशलं पाण्डुपुत्राणामपृच्छन्मधुसूदनम्

kṛtātithyaṃ tu govindaṃ viduraḥ sarvadharmavitkuśalaṃ pāṇḍuputrāṇāmapṛcchanmadhusūdanam

प्रीयमाणस्य सुहृदो विदुषो बुद्धिसत्तमःधर्मनित्यस्य च तदा गतदोषस्य धीमतः

prīyamāṇasya suhṛdo viduṣo buddhisattamaḥdharmanityasya ca tadā gatadoṣasya dhīmataḥ

तस्य सर्वं सविस्तारं पाण्डवानां विचेष्टितम्क्षत्तुराचष्ट दाशार्हः सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान्

tasya sarvaṃ savistāraṃ pāṇḍavānāṃ viceṣṭitamkṣatturācaṣṭa dāśārhaḥ sarvapratyakṣadarśivān