Parva.Adhyaya 5.90

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तं भुक्तवन्तमाश्वस्तं निशायां विदुरोऽब्रवीत्नेदं सम्यग्व्यवसितं केशवागमनं तव

taṃ bhuktavantamāśvastaṃ niśāyāṃ viduro'bravītnedaṃ samyagvyavasitaṃ keśavāgamanaṃ tava

अर्थधर्मातिगो मूढः संरम्भी च जनार्दनमानघ्नो मानकामश्च वृद्धानां शासनातिगः

arthadharmātigo mūḍhaḥ saṃrambhī ca janārdanamānaghno mānakāmaśca vṛddhānāṃ śāsanātigaḥ

धर्मशास्त्रातिगो मन्दो दुरात्मा प्रग्रहं गतःअनेयः श्रेयसां पापो धार्तराष्ट्रो जनार्दन

dharmaśāstrātigo mando durātmā pragrahaṃ gataḥaneyaḥ śreyasāṃ pāpo dhārtarāṣṭro janārdana

कामात्मा प्राज्ञमानी च मित्रध्रुक्सर्वशङ्कितःअकर्ता चाकृतज्ञश्च त्यक्तधर्मः प्रियानृतः

kāmātmā prājñamānī ca mitradhruksarvaśaṅkitaḥakartā cākṛtajñaśca tyaktadharmaḥ priyānṛtaḥ

एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्दोषैरेष समन्वितःत्वयोच्यमानः श्रेयोऽपि संरम्भान्न ग्रहीष्यति

etaiścānyaiśca bahubhirdoṣaireṣa samanvitaḥtvayocyamānaḥ śreyo'pi saṃrambhānna grahīṣyati

सेनासमुदयं दृष्ट्वा पार्थिवं मधुसूदनकृतार्थं मन्यते बाल आत्मानमविचक्षणः

senāsamudayaṃ dṛṣṭvā pārthivaṃ madhusūdanakṛtārthaṃ manyate bāla ātmānamavicakṣaṇaḥ

एकः कर्णः पराञ्जेतुं समर्थ इति निश्चितम्धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेः स शमं नोपयास्यति

ekaḥ karṇaḥ parāñjetuṃ samartha iti niścitamdhārtarāṣṭrasya durbuddheḥ sa śamaṃ nopayāsyati

भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे जयद्रथेभूयसीं वर्तते वृत्तिं न शमे कुरुते मनः

bhīṣme droṇe kṛpe karṇe droṇaputre jayadrathebhūyasīṃ vartate vṛttiṃ na śame kurute manaḥ

निश्चितं धार्तराष्ट्राणां सकर्णानां जनार्दनभीष्मद्रोणकृपान्पार्था न शक्ताः प्रतिवीक्षितुम्

niścitaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sakarṇānāṃ janārdanabhīṣmadroṇakṛpānpārthā na śaktāḥ prativīkṣitum

संविच्च धार्तराष्ट्राणां सर्वेषामेव केशवशमे प्रयतमानस्य तव सौभ्रात्रकाङ्क्षिणः

saṃvicca dhārtarāṣṭrāṇāṃ sarveṣāmeva keśavaśame prayatamānasya tava saubhrātrakāṅkṣiṇaḥ

न पाण्डवानामस्माभिः प्रतिदेयं यथोचितम्इति व्यवसितास्तेषु वचनं स्यान्निरर्थकम्

na pāṇḍavānāmasmābhiḥ pratideyaṃ yathocitamiti vyavasitāsteṣu vacanaṃ syānnirarthakam

यत्र सूक्तं दुरुक्तं च समं स्यान्मधुसूदनन तत्र प्रलपेत्प्राज्ञो बधिरेष्विव गायनः

yatra sūktaṃ duruktaṃ ca samaṃ syānmadhusūdanana tatra pralapetprājño badhireṣviva gāyanaḥ

अविजानत्सु मूढेषु निर्मर्यादेषु माधवन त्वं वाक्यं ब्रुवन्युक्तश्चाण्डालेषु द्विजो यथा

avijānatsu mūḍheṣu nirmaryādeṣu mādhavana tvaṃ vākyaṃ bruvanyuktaścāṇḍāleṣu dvijo yathā

सोऽयं बलस्थो मूढश्च न करिष्यति ते वचःतस्मिन्निरर्थकं वाक्यमुक्तं संपत्स्यते तव

so'yaṃ balastho mūḍhaśca na kariṣyati te vacaḥtasminnirarthakaṃ vākyamuktaṃ saṃpatsyate tava

तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां पापचेतसाम्तव मध्यावतरणं मम कृष्ण न रोचते

teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ sarveṣāṃ pāpacetasāmtava madhyāvataraṇaṃ mama kṛṣṇa na rocate

दुर्बुद्धीनामशिष्टानां बहूनां पापचेतसाम्प्रतीपं वचनं मध्ये तव कृष्ण न रोचते

durbuddhīnāmaśiṣṭānāṃ bahūnāṃ pāpacetasāmpratīpaṃ vacanaṃ madhye tava kṛṣṇa na rocate

अनुपासितवृद्धत्वाच्छ्रिया मोहाच्च दर्पितःवयोदर्पादमर्षाच्च न ते श्रेयो ग्रहीष्यति

anupāsitavṛddhatvācchriyā mohācca darpitaḥvayodarpādamarṣācca na te śreyo grahīṣyati

बलं बलवदप्यस्य यदि वक्ष्यसि माधवत्वय्यस्य महती शङ्का न करिष्यति ते वचः

balaṃ balavadapyasya yadi vakṣyasi mādhavatvayyasya mahatī śaṅkā na kariṣyati te vacaḥ

नेदमद्य युधा शक्यमिन्द्रेणापि सहामरैःइति व्यवसिताः सर्वे धार्तराष्ट्रा जनार्दन

nedamadya yudhā śakyamindreṇāpi sahāmaraiḥiti vyavasitāḥ sarve dhārtarāṣṭrā janārdana

तेष्वेवमुपपन्नेषु कामक्रोधानुवर्तिषुसमर्थमपि ते वाक्यमसमर्थं भविष्यति

teṣvevamupapanneṣu kāmakrodhānuvartiṣusamarthamapi te vākyamasamarthaṃ bhaviṣyati

मध्ये तिष्ठन्हस्त्यनीकस्य मन्दो; रथाश्वयुक्तस्य बलस्य मूढःदुर्योधनो मन्यते वीतमन्युः; कृत्स्ना मयेयं पृथिवी जितेति

madhye tiṣṭhanhastyanīkasya mando; rathāśvayuktasya balasya mūḍhaḥduryodhano manyate vītamanyuḥ; kṛtsnā mayeyaṃ pṛthivī jiteti

आशंसते धृतराष्ट्रस्य पुत्रो; महाराज्यमसपत्नं पृथिव्याम्तस्मिञ्शमः केवलो नोपलभ्यो; बद्धं सन्तमागतं मन्यतेऽर्थम्

āśaṃsate dhṛtarāṣṭrasya putro; mahārājyamasapatnaṃ pṛthivyāmtasmiñśamaḥ kevalo nopalabhyo; baddhaṃ santamāgataṃ manyate'rtham

पर्यस्तेयं पृथिवी कालपक्वा; दुर्योधनार्थे पाण्डवान्योद्धुकामाःसमागताः सर्वयोधाः पृथिव्यां; राजानश्च क्षितिपालैः समेताः

paryasteyaṃ pṛthivī kālapakvā; duryodhanārthe pāṇḍavānyoddhukāmāḥsamāgatāḥ sarvayodhāḥ pṛthivyāṃ; rājānaśca kṣitipālaiḥ sametāḥ

सर्वे चैते कृतवैराः पुरस्ता;त्त्वया राजानो हृतसाराश्च कृष्णतवोद्वेगात्संश्रिता धार्तराष्ट्रा;न्सुसंहताः सह कर्णेन वीराः

sarve caite kṛtavairāḥ purastā;ttvayā rājāno hṛtasārāśca kṛṣṇatavodvegātsaṃśritā dhārtarāṣṭrā;nsusaṃhatāḥ saha karṇena vīrāḥ

त्यक्तात्मानः सह दुर्योधनेन; सृष्टा योद्धुं पाण्डवान्सर्वयोधाःतेषां मध्ये प्रविशेथा यदि त्वं; न तन्मतं मम दाशार्ह वीर

tyaktātmānaḥ saha duryodhanena; sṛṣṭā yoddhuṃ pāṇḍavānsarvayodhāḥteṣāṃ madhye praviśethā yadi tvaṃ; na tanmataṃ mama dāśārha vīra

तेषां समुपविष्टानां बहूनां दुष्टचेतसाम्कथं मध्यं प्रपद्येथाः शत्रूणां शत्रुकर्शन

teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ bahūnāṃ duṣṭacetasāmkathaṃ madhyaṃ prapadyethāḥ śatrūṇāṃ śatrukarśana

सर्वथा त्वं महाबाहो देवैरपि दुरुत्सहःप्रभावं पौरुषं बुद्धिं जानामि तव शत्रुहन्

sarvathā tvaṃ mahābāho devairapi durutsahaḥprabhāvaṃ pauruṣaṃ buddhiṃ jānāmi tava śatruhan

या मे प्रीतिः पाण्डवेषु भूयः सा त्वयि माधवप्रेम्णा च बहुमानाच्च सौहृदाच्च ब्रवीम्यहम्

yā me prītiḥ pāṇḍaveṣu bhūyaḥ sā tvayi mādhavapremṇā ca bahumānācca sauhṛdācca bravīmyaham