Parva.Adhyaya 5.91

भगवानुवाचयथा ब्रूयान्महाप्राज्ञो यथा ब्रूयाद्विचक्षणःयथा वाच्यस्त्वद्विधेन सुहृदा मद्विधः सुहृत्

bhagavānuvācayathā brūyānmahāprājño yathā brūyādvicakṣaṇaḥyathā vācyastvadvidhena suhṛdā madvidhaḥ suhṛt

धर्मार्थयुक्तं तथ्यं च यथा त्वय्युपपद्यतेतथा वचनमुक्तोऽस्मि त्वयैतत्पितृमातृवत्

dharmārthayuktaṃ tathyaṃ ca yathā tvayyupapadyatetathā vacanamukto'smi tvayaitatpitṛmātṛvat

सत्यं प्राप्तं च युक्तं चाप्येवमेव यथात्थ माम्शृणुष्वागमने हेतुं विदुरावहितो भव

satyaṃ prāptaṃ ca yuktaṃ cāpyevameva yathāttha māmśṛṇuṣvāgamane hetuṃ vidurāvahito bhava

दौरात्म्यं धार्तराष्ट्रस्य क्षत्रियाणां च वैरिताम्सर्वमेतदहं जानन्क्षत्तः प्राप्तोऽद्य कौरवान्

daurātmyaṃ dhārtarāṣṭrasya kṣatriyāṇāṃ ca vairitāmsarvametadahaṃ jānankṣattaḥ prāpto'dya kauravān

पर्यस्तां पृथिवीं सर्वां साश्वां सरथकुञ्जराम्यो मोचयेन्मृत्युपाशात्प्राप्नुयाद्धर्ममुत्तमम्

paryastāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ sāśvāṃ sarathakuñjarāmyo mocayenmṛtyupāśātprāpnuyāddharmamuttamam

धर्मकार्यं यतञ्शक्त्या न चेच्छक्नोति मानवःप्राप्तो भवति तत्पुण्यमत्र मे नास्ति संशयः

dharmakāryaṃ yatañśaktyā na cecchaknoti mānavaḥprāpto bhavati tatpuṇyamatra me nāsti saṃśayaḥ

मनसा चिन्तयन्पापं कर्मणा नाभिरोचयन्न प्राप्नोति फलं तस्य एवं धर्मविदो विदुः

manasā cintayanpāpaṃ karmaṇā nābhirocayanna prāpnoti phalaṃ tasya evaṃ dharmavido viduḥ

सोऽहं यतिष्ये प्रशमं क्षत्तः कर्तुममाययाकुरूणां सृञ्जयानां च संग्रामे विनशिष्यताम्

so'haṃ yatiṣye praśamaṃ kṣattaḥ kartumamāyayākurūṇāṃ sṛñjayānāṃ ca saṃgrāme vinaśiṣyatām

सेयमापन्महाघोरा कुरुष्वेव समुत्थिताकर्णदुर्योधनकृता सर्वे ह्येते तदन्वयाः

seyamāpanmahāghorā kuruṣveva samutthitākarṇaduryodhanakṛtā sarve hyete tadanvayāḥ

व्यसनैः क्लिश्यमानं हि यो मित्रं नाभिपद्यतेअनुनीय यथाशक्ति तं नृशंसं विदुर्बुधाः

vyasanaiḥ kliśyamānaṃ hi yo mitraṃ nābhipadyateanunīya yathāśakti taṃ nṛśaṃsaṃ vidurbudhāḥ

आ केशग्रहणान्मित्रमकार्यात्संनिवर्तयन्अवाच्यः कस्यचिद्भवति कृतयत्नो यथाबलम्

ā keśagrahaṇānmitramakāryātsaṃnivartayanavācyaḥ kasyacidbhavati kṛtayatno yathābalam

तत्समर्थं शुभं वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम्धार्तराष्ट्रः सहामात्यो ग्रहीतुं विदुरार्हति

tatsamarthaṃ śubhaṃ vākyaṃ dharmārthasahitaṃ hitamdhārtarāṣṭraḥ sahāmātyo grahītuṃ vidurārhati

हितं हि धार्तराष्ट्राणां पाण्डवानां तथैव चपृथिव्यां क्षत्रियाणां च यतिष्येऽहममायया

hitaṃ hi dhārtarāṣṭrāṇāṃ pāṇḍavānāṃ tathaiva capṛthivyāṃ kṣatriyāṇāṃ ca yatiṣye'hamamāyayā

हिते प्रयतमानं मां शङ्केद्दुर्योधनो यदिहृदयस्य च मे प्रीतिरानृण्यं च भविष्यति

hite prayatamānaṃ māṃ śaṅkedduryodhano yadihṛdayasya ca me prītirānṛṇyaṃ ca bhaviṣyati

ज्ञातीनां हि मिथो भेदे यन्मित्रं नाभिपद्यतेसर्वयत्नेन मध्यस्थं न तन्मित्रं विदुर्बुधाः

jñātīnāṃ hi mitho bhede yanmitraṃ nābhipadyatesarvayatnena madhyasthaṃ na tanmitraṃ vidurbudhāḥ

न मां ब्रूयुरधर्मज्ञा मूढा असुहृदस्तथाशक्तो नावारयत्कृष्णः संरब्धान्कुरुपाण्डवान्

na māṃ brūyuradharmajñā mūḍhā asuhṛdastathāśakto nāvārayatkṛṣṇaḥ saṃrabdhānkurupāṇḍavān

उभयोः साधयन्नर्थमहमागत इत्युततत्र यत्नमहं कृत्वा गच्छेयं नृष्ववाच्यताम्

ubhayoḥ sādhayannarthamahamāgata ityutatatra yatnamahaṃ kṛtvā gaccheyaṃ nṛṣvavācyatām

मम धर्मार्थयुक्तं हि श्रुत्वा वाक्यमनामयम्न चेदादास्यते बालो दिष्टस्य वशमेष्यति

mama dharmārthayuktaṃ hi śrutvā vākyamanāmayamna cedādāsyate bālo diṣṭasya vaśameṣyati

अहापयन्पाण्डवार्थं यथाव;च्छमं कुरूणां यदि चाचरेयम्पुण्यं च मे स्याच्चरितं महार्थं; मुच्येरंश्च कुरवो मृत्युपाशात्

ahāpayanpāṇḍavārthaṃ yathāva;cchamaṃ kurūṇāṃ yadi cācareyampuṇyaṃ ca me syāccaritaṃ mahārthaṃ; mucyeraṃśca kuravo mṛtyupāśāt

अपि वाचं भाषमाणस्य काव्यां; धर्मारामामर्थवतीमहिंस्राम्अवेक्षेरन्धार्तराष्ट्राः समर्थां; मां च प्राप्तं कुरवः पूजयेयुः

api vācaṃ bhāṣamāṇasya kāvyāṃ; dharmārāmāmarthavatīmahiṃsrāmavekṣerandhārtarāṣṭrāḥ samarthāṃ; māṃ ca prāptaṃ kuravaḥ pūjayeyuḥ

न चापि मम पर्याप्ताः सहिताः सर्वपार्थिवाःक्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं सिंहस्येवेतरे मृगाः

na cāpi mama paryāptāḥ sahitāḥ sarvapārthivāḥkruddhasya pramukhe sthātuṃ siṃhasyevetare mṛgāḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्येवमुक्त्वा वचनं वृष्णीनामृषभस्तदाशयने सुखसंस्पर्शे शिश्ये यदुसुखावहः

ityevamuktvā vacanaṃ vṛṣṇīnāmṛṣabhastadāśayane sukhasaṃsparśe śiśye yadusukhāvahaḥ