Parva.Adhyaya 5.96

कण्व उवाच · kaṇva uvāca

मातलिस्तु व्रजन्मार्गे नारदेन महर्षिणावरुणं गच्छता द्रष्टुं समागच्छद्यदृच्छया

mātalistu vrajanmārge nāradena maharṣiṇāvaruṇaṃ gacchatā draṣṭuṃ samāgacchadyadṛcchayā

नारदोऽथाब्रवीदेनं क्व भवान्गन्तुमुद्यतःस्वेन वा सूत कार्येण शासनाद्वा शतक्रतोः

nārado'thābravīdenaṃ kva bhavāngantumudyataḥsvena vā sūta kāryeṇa śāsanādvā śatakratoḥ

मातलिर्नारदेनैवं संपृष्टः पथि गच्छतायथावत्सर्वमाचष्ट स्वकार्यं वरुणं प्रति

mātalirnāradenaivaṃ saṃpṛṣṭaḥ pathi gacchatāyathāvatsarvamācaṣṭa svakāryaṃ varuṇaṃ prati

तमुवाचाथ स मुनिर्गच्छावः सहितावितिसलिलेशदिदृक्षार्थमहमप्युद्यतो दिवः

tamuvācātha sa munirgacchāvaḥ sahitāvitisalileśadidṛkṣārthamahamapyudyato divaḥ

अहं ते सर्वमाख्यास्ये दर्शयन्वसुधातलम्दृष्ट्वा तत्र वरं कंचिद्रोचयिष्याव मातले

ahaṃ te sarvamākhyāsye darśayanvasudhātalamdṛṣṭvā tatra varaṃ kaṃcidrocayiṣyāva mātale

अवगाह्य ततो भूमिमुभौ मातलिनारदौददृशाते महात्मानौ लोकपालमपां पतिम्

avagāhya tato bhūmimubhau mātalināradaudadṛśāte mahātmānau lokapālamapāṃ patim

तत्र देवर्षिसदृशीं पूजां प्राप स नारदःमहेन्द्रसदृशीं चैव मातलिः प्रत्यपद्यत

tatra devarṣisadṛśīṃ pūjāṃ prāpa sa nāradaḥmahendrasadṛśīṃ caiva mātaliḥ pratyapadyata

तावुभौ प्रीतमनसौ कार्यवत्तां निवेद्य हवरुणेनाभ्यनुज्ञातौ नागलोकं विचेरतुः

tāvubhau prītamanasau kāryavattāṃ nivedya havaruṇenābhyanujñātau nāgalokaṃ viceratuḥ

नारदः सर्वभूतानामन्तर्भूमिनिवासिनाम्जानंश्चकार व्याख्यानं यन्तुः सर्वमशेषतः

nāradaḥ sarvabhūtānāmantarbhūminivāsināmjānaṃścakāra vyākhyānaṃ yantuḥ sarvamaśeṣataḥ

नारद उवाच · nārada uvāca

दृष्टस्ते वरुणस्तात पुत्रपौत्रसमावृतःपश्योदकपतेः स्थानं सर्वतोभद्रमृद्धिमत्

dṛṣṭaste varuṇastāta putrapautrasamāvṛtaḥpaśyodakapateḥ sthānaṃ sarvatobhadramṛddhimat

एष पुत्रो महाप्राज्ञो वरुणस्येह गोपतेःएष तं शीलवृत्तेन शौचेन च विशिष्यते

eṣa putro mahāprājño varuṇasyeha gopateḥeṣa taṃ śīlavṛttena śaucena ca viśiṣyate

एषोऽस्य पुत्रोऽभिमतः पुष्करः पुष्करेक्षणःरूपवान्दर्शनीयश्च सोमपुत्र्या वृतः पतिः

eṣo'sya putro'bhimataḥ puṣkaraḥ puṣkarekṣaṇaḥrūpavāndarśanīyaśca somaputryā vṛtaḥ patiḥ

ज्योत्स्नाकालीति यामाहुर्द्वितीयां रूपतः श्रियम्आदित्यस्यैव गोः पुत्रो ज्येष्ठः पुत्रः कृतः स्मृतः

jyotsnākālīti yāmāhurdvitīyāṃ rūpataḥ śriyamādityasyaiva goḥ putro jyeṣṭhaḥ putraḥ kṛtaḥ smṛtaḥ

भवनं पश्य वारुण्या यदेतत्सर्वकाञ्चनम्यां प्राप्य सुरतां प्राप्ताः सुराः सुरपतेः सखे

bhavanaṃ paśya vāruṇyā yadetatsarvakāñcanamyāṃ prāpya suratāṃ prāptāḥ surāḥ surapateḥ sakhe

एतानि हृतराज्यानां दैतेयानां स्म मातलेदीप्यमानानि दृश्यन्ते सर्वप्रहरणान्युत

etāni hṛtarājyānāṃ daiteyānāṃ sma mātaledīpyamānāni dṛśyante sarvapraharaṇānyuta

अक्षयाणि किलैतानि विवर्तन्ते स्म मातलेअनुभावप्रयुक्तानि सुरैरवजितानि ह

akṣayāṇi kilaitāni vivartante sma mātaleanubhāvaprayuktāni surairavajitāni ha

अत्र राक्षसजात्यश्च भूतजात्यश्च मातलेदिव्यप्रहरणाश्चासन्पूर्वदैवतनिर्मिताः

atra rākṣasajātyaśca bhūtajātyaśca mātaledivyapraharaṇāścāsanpūrvadaivatanirmitāḥ

अग्निरेष महार्चिष्माञ्जागर्ति वरुणह्रदेवैष्णवं चक्रमाविद्धं विधूमेन हविष्मता

agnireṣa mahārciṣmāñjāgarti varuṇahradevaiṣṇavaṃ cakramāviddhaṃ vidhūmena haviṣmatā

एष गाण्डीमयश्चापो लोकसंहारसंभृतःरक्ष्यते दैवतैर्नित्यं यतस्तद्गाण्डिवं धनुः

eṣa gāṇḍīmayaścāpo lokasaṃhārasaṃbhṛtaḥrakṣyate daivatairnityaṃ yatastadgāṇḍivaṃ dhanuḥ

एष कृत्ये समुत्पन्ने तत्तद्धारयते बलम्सहस्रशतसंख्येन प्राणेन सततं ध्रुवम्

eṣa kṛtye samutpanne tattaddhārayate balamsahasraśatasaṃkhyena prāṇena satataṃ dhruvam

अशास्यानपि शास्त्येष रक्षोबन्धुषु राजसुसृष्टः प्रथमजो दण्डो ब्रह्मणा ब्रह्मवादिना

aśāsyānapi śāstyeṣa rakṣobandhuṣu rājasusṛṣṭaḥ prathamajo daṇḍo brahmaṇā brahmavādinā

एतच्छत्रं नरेन्द्राणां महच्छक्रेण भाषितम्पुत्राः सलिलराजस्य धारयन्ति महोदयम्

etacchatraṃ narendrāṇāṃ mahacchakreṇa bhāṣitamputrāḥ salilarājasya dhārayanti mahodayam

एतत्सलिलराजस्य छत्रं छत्रगृहे स्थितम्सर्वतः सलिलं शीतं जीमूत इव वर्षति

etatsalilarājasya chatraṃ chatragṛhe sthitamsarvataḥ salilaṃ śītaṃ jīmūta iva varṣati

एतच्छत्रात्परिभ्रष्टं सलिलं सोमनिर्मलम्तमसा मूर्छितं याति येन नार्छति दर्शनम्

etacchatrātparibhraṣṭaṃ salilaṃ somanirmalamtamasā mūrchitaṃ yāti yena nārchati darśanam

बहून्यद्भुतरूपाणि द्रष्टव्यानीह मातलेतव कार्योपरोधस्तु तस्माद्गच्छाव माचिरम्

bahūnyadbhutarūpāṇi draṣṭavyānīha mātaletava kāryoparodhastu tasmādgacchāva māciram