Parva.Adhyaya 6.117

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततस्ते पार्थिवाः सर्वे जग्मुः स्वानालयान्पुनःतूष्णींभूते महाराज भीष्मे शंतनुनन्दने

tataste pārthivāḥ sarve jagmuḥ svānālayānpunaḥtūṣṇīṃbhūte mahārāja bhīṣme śaṃtanunandane

श्रुत्वा तु निहतं भीष्मं राधेयः पुरुषर्षभःईषदागतसंत्रासः त्वरयोपजगाम ह

śrutvā tu nihataṃ bhīṣmaṃ rādheyaḥ puruṣarṣabhaḥīṣadāgatasaṃtrāsaḥ tvarayopajagāma ha

स ददर्श महात्मानं शरतल्पगतं तदाजन्मशय्यागतं देवं कार्त्तिकेयमिव प्रभुम्

sa dadarśa mahātmānaṃ śaratalpagataṃ tadājanmaśayyāgataṃ devaṃ kārttikeyamiva prabhum

निमीलिताक्षं तं वीरं साश्रुकण्ठस्तदा वृषःअभ्येत्य पादयोस्तस्य निपपात महाद्युतिः

nimīlitākṣaṃ taṃ vīraṃ sāśrukaṇṭhastadā vṛṣaḥabhyetya pādayostasya nipapāta mahādyutiḥ

राधेयोऽहं कुरुश्रेष्ठ नित्यं चाक्षिगतस्तवद्वेष्योऽत्यन्तमनागाः सन्निति चैनमुवाच ह

rādheyo'haṃ kuruśreṣṭha nityaṃ cākṣigatastavadveṣyo'tyantamanāgāḥ sanniti cainamuvāca ha

तच्छ्रुत्वा कुरुवृद्धः स बलात्संवृत्तलोचनःशनैरुद्वीक्ष्य सस्नेहमिदं वचनमब्रवीत्

tacchrutvā kuruvṛddhaḥ sa balātsaṃvṛttalocanaḥśanairudvīkṣya sasnehamidaṃ vacanamabravīt

रहितं धिष्ण्यमालोक्य समुत्सार्य च रक्षिणःपितेव पुत्रं गाङ्गेयः परिष्वज्यैकबाहुना

rahitaṃ dhiṣṇyamālokya samutsārya ca rakṣiṇaḥpiteva putraṃ gāṅgeyaḥ pariṣvajyaikabāhunā

एह्येहि मे विप्रतीप स्पर्धसे त्वं मया सहयदि मां नाभिगच्छेथा न ते श्रेयो भवेद्ध्रुवम्

ehyehi me vipratīpa spardhase tvaṃ mayā sahayadi māṃ nābhigacchethā na te śreyo bhaveddhruvam

कौन्तेयस्त्वं न राधेयो विदितो नारदान्ममकृष्णद्वैपायनाच्चैव केशवाच्च न संशयः

kaunteyastvaṃ na rādheyo vidito nāradānmamakṛṣṇadvaipāyanāccaiva keśavācca na saṃśayaḥ

न च द्वेषोऽस्ति मे तात त्वयि सत्यं ब्रवीमि तेतेजोवधनिमित्तं तु परुषाण्यहमुक्तवान्

na ca dveṣo'sti me tāta tvayi satyaṃ bravīmi tetejovadhanimittaṃ tu paruṣāṇyahamuktavān

अकस्मात्पाण्डवान्हि त्वं द्विषसीति मतिर्ममयेनासि बहुशो रूक्षं चोदितः सूर्यनन्दन

akasmātpāṇḍavānhi tvaṃ dviṣasīti matirmamayenāsi bahuśo rūkṣaṃ coditaḥ sūryanandana

जानामि समरे वीर्यं शत्रुभिर्दुःसहं तवब्रह्मण्यतां च शौर्यं च दाने च परमां गतिम्

jānāmi samare vīryaṃ śatrubhirduḥsahaṃ tavabrahmaṇyatāṃ ca śauryaṃ ca dāne ca paramāṃ gatim

न त्वया सदृशः कश्चित्पुरुषेष्वमरोपमकुलभेदं च मत्वाहं सदा परुषमुक्तवान्

na tvayā sadṛśaḥ kaścitpuruṣeṣvamaropamakulabhedaṃ ca matvāhaṃ sadā paruṣamuktavān

इष्वस्त्रे भारसंधाने लाघवेऽस्त्रबले तथासदृशः फल्गुनेनासि कृष्णेन च महात्मना

iṣvastre bhārasaṃdhāne lāghave'strabale tathāsadṛśaḥ phalgunenāsi kṛṣṇena ca mahātmanā

कर्ण राजपुरं गत्वा त्वयैकेन धनुष्मतातस्यार्थे कुरुराजस्य राजानो मृदिता युधि

karṇa rājapuraṃ gatvā tvayaikena dhanuṣmatātasyārthe kururājasya rājāno mṛditā yudhi

तथा च बलवान्राजा जरासंधो दुरासदःसमरे समरश्लाघी त्वया न सदृशोऽभवत्

tathā ca balavānrājā jarāsaṃdho durāsadaḥsamare samaraślāghī tvayā na sadṛśo'bhavat

ब्रह्मण्यः सत्यवादी च तेजसार्क इवापरःदेवगर्भोऽजितः संख्ये मनुष्यैरधिको भुवि

brahmaṇyaḥ satyavādī ca tejasārka ivāparaḥdevagarbho'jitaḥ saṃkhye manuṣyairadhiko bhuvi

व्यपनीतोऽद्य मन्युर्मे यस्त्वां प्रति पुरा कृतःदैवं पुरुषकारेण न शक्यमतिवर्तितुम्

vyapanīto'dya manyurme yastvāṃ prati purā kṛtaḥdaivaṃ puruṣakāreṇa na śakyamativartitum

सोदर्याः पाण्डवा वीरा भ्रातरस्तेऽरिसूदनसंगच्छ तैर्महाबाहो मम चेदिच्छसि प्रियम्

sodaryāḥ pāṇḍavā vīrā bhrātaraste'risūdanasaṃgaccha tairmahābāho mama cedicchasi priyam

मया भवतु निर्वृत्तं वैरमादित्यनन्दनपृथिव्यां सर्वराजानो भवन्त्वद्य निरामयाः

mayā bhavatu nirvṛttaṃ vairamādityanandanapṛthivyāṃ sarvarājāno bhavantvadya nirāmayāḥ

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

जानाम्यहं महाप्राज्ञ सर्वमेतन्न संशयःयथा वदसि दुर्धर्ष कौन्तेयोऽहं न सूतजः

jānāmyahaṃ mahāprājña sarvametanna saṃśayaḥyathā vadasi durdharṣa kaunteyo'haṃ na sūtajaḥ

अवकीर्णस्त्वहं कुन्त्या सूतेन च विवर्धितःभुक्त्वा दुर्योधनैश्वर्यं न मिथ्या कर्तुमुत्सहे

avakīrṇastvahaṃ kuntyā sūtena ca vivardhitaḥbhuktvā duryodhanaiśvaryaṃ na mithyā kartumutsahe

वसु चैव शरीरं च यदुदारं तथा यशःसर्वं दुर्योधनस्यार्थे त्यक्तं मे भूरिदक्षिणकोपिताः पाण्डवा नित्यं मयाश्रित्य सुयोधनम्

vasu caiva śarīraṃ ca yadudāraṃ tathā yaśaḥsarvaṃ duryodhanasyārthe tyaktaṃ me bhūridakṣiṇakopitāḥ pāṇḍavā nityaṃ mayāśritya suyodhanam

अवश्यभावी वै योऽर्थो न स शक्यो निवर्तितुम्दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुमुत्सहेत्

avaśyabhāvī vai yo'rtho na sa śakyo nivartitumdaivaṃ puruṣakāreṇa ko nivartitumutsahet

पृथिवीक्षयशंसीनि निमित्तानि पितामहभवद्भिरुपलब्धानि कथितानि च संसदि

pṛthivīkṣayaśaṃsīni nimittāni pitāmahabhavadbhirupalabdhāni kathitāni ca saṃsadi

पाण्डवा वासुदेवश्च विदिता मम सर्वशःअजेयाः पुरुषैरन्यैरिति तांश्चोत्सहामहे

pāṇḍavā vāsudevaśca viditā mama sarvaśaḥajeyāḥ puruṣairanyairiti tāṃścotsahāmahe

अनुजानीष्व मां तात युद्धे प्रीतमनाः सदाअनुज्ञातस्त्वया वीर युध्येयमिति मे मतिः

anujānīṣva māṃ tāta yuddhe prītamanāḥ sadāanujñātastvayā vīra yudhyeyamiti me matiḥ

दुरुक्तं विप्रतीपं वा संरम्भाच्चापलात्तथायन्मयापकृतं किंचित्तदनुक्षन्तुमर्हसि

duruktaṃ vipratīpaṃ vā saṃrambhāccāpalāttathāyanmayāpakṛtaṃ kiṃcittadanukṣantumarhasi

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

न चेच्छक्यमथोत्स्रष्टुं वैरमेतत्सुदारुणम्अनुजानामि कर्ण त्वां युध्यस्व स्वर्गकाम्यया

na cecchakyamathotsraṣṭuṃ vairametatsudāruṇamanujānāmi karṇa tvāṃ yudhyasva svargakāmyayā

विमन्युर्गतसंरम्भः कुरु कर्म नृपस्य हियथाशक्ति यथोत्साहं सतां वृत्तेषु वृत्तवान्

vimanyurgatasaṃrambhaḥ kuru karma nṛpasya hiyathāśakti yathotsāhaṃ satāṃ vṛtteṣu vṛttavān

अहं त्वामनुजानामि यदिच्छसि तदाप्नुहिक्षत्रधर्मजिताँल्लोकान्संप्राप्स्यसि न संशयः

ahaṃ tvāmanujānāmi yadicchasi tadāpnuhikṣatradharmajitām̐llokānsaṃprāpsyasi na saṃśayaḥ

युध्यस्व निरहंकारो बलवीर्यव्यपाश्रयःधर्मो हि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते

yudhyasva nirahaṃkāro balavīryavyapāśrayaḥdharmo hi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na vidyate

प्रशमे हि कृतो यत्नः सुचिरात्सुचिरं मयान चैव शकितः कर्तुं यतो धर्मस्ततो जयः

praśame hi kṛto yatnaḥ sucirātsuciraṃ mayāna caiva śakitaḥ kartuṃ yato dharmastato jayaḥ

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

एवं ब्रुवन्तं गाङ्गेयमभिवाद्य प्रसाद्य चराधेयो रथमारुह्य प्रायात्तव सुतं प्रति

evaṃ bruvantaṃ gāṅgeyamabhivādya prasādya carādheyo rathamāruhya prāyāttava sutaṃ prati