पर्व.अध्याय 6.2

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः पूर्वापरे संध्ये समीक्ष्य भगवानृषिःसर्ववेदविदां श्रेष्ठो व्यासः सत्यवतीसुतः

tataḥ pūrvāpare saṃdhye samīkṣya bhagavānṛṣiḥsarvavedavidāṃ śreṣṭho vyāsaḥ satyavatīsutaḥ

भविष्यति रणे घोरे भरतानां पितामहःप्रत्यक्षदर्शी भगवान्भूतभव्यभविष्यवित्

bhaviṣyati raṇe ghore bharatānāṃ pitāmahaḥpratyakṣadarśī bhagavānbhūtabhavyabhaviṣyavit

वैचित्रवीर्यं राजानं स रहस्यं ब्रवीदिदम्शोचन्तमार्तं ध्यायन्तं पुत्राणामनयं तदा

vaicitravīryaṃ rājānaṃ sa rahasyaṃ bravīdidamśocantamārtaṃ dhyāyantaṃ putrāṇāmanayaṃ tadā

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

राजन्परीतकालास्ते पुत्राश्चान्ये च भूमिपाःते हनिष्यन्ति संग्रामे समासाद्येतरेतरम्

rājanparītakālāste putrāścānye ca bhūmipāḥte haniṣyanti saṃgrāme samāsādyetaretaram

तेषु कालपरीतेषु विनश्यत्सु च भारतकालपर्यायमाज्ञाय मा स्म शोके मनः कृथाः

teṣu kālaparīteṣu vinaśyatsu ca bhāratakālaparyāyamājñāya mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ

यदि त्विच्छसि संग्रामे द्रष्टुमेनं विशां पतेचक्षुर्ददानि ते हन्त युद्धमेतन्निशामय

yadi tvicchasi saṃgrāme draṣṭumenaṃ viśāṃ patecakṣurdadāni te hanta yuddhametanniśāmaya

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

न रोचये ज्ञातिवधं द्रष्टुं ब्रह्मर्षिसत्तमयुद्धमेतत्त्वशेषेण शृणुयां तव तेजसा

na rocaye jñātivadhaṃ draṣṭuṃ brahmarṣisattamayuddhametattvaśeṣeṇa śṛṇuyāṃ tava tejasā

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्मिन्ननिच्छति द्रष्टुं संग्रामं श्रोतुमिच्छतिवराणामीश्वरो दाता संजयाय वरं ददौ

tasminnanicchati draṣṭuṃ saṃgrāmaṃ śrotumicchativarāṇāmīśvaro dātā saṃjayāya varaṃ dadau

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

एष ते संजयो राजन्युद्धमेतद्वदिष्यतिएतस्य सर्वं संग्रामे नपरोक्षं भविष्यति

eṣa te saṃjayo rājanyuddhametadvadiṣyatietasya sarvaṃ saṃgrāme naparokṣaṃ bhaviṣyati

चक्षुषा संजयो राजन्दिव्येनैष समन्वितःकथयिष्यति ते युद्धं सर्वज्ञश्च भविष्यति

cakṣuṣā saṃjayo rājandivyenaiṣa samanvitaḥkathayiṣyati te yuddhaṃ sarvajñaśca bhaviṣyati

प्रकाशं वा रहस्यं वा रात्रौ वा यदि वा दिवामनसा चिन्तितमपि सर्वं वेत्स्यति संजयः

prakāśaṃ vā rahasyaṃ vā rātrau vā yadi vā divāmanasā cintitamapi sarvaṃ vetsyati saṃjayaḥ

नैनं शस्त्राणि भेत्स्यन्ति नैनं बाधिष्यते श्रमःगावल्गणिरयं जीवन्युद्धादस्माद्विमोक्ष्यते

nainaṃ śastrāṇi bhetsyanti nainaṃ bādhiṣyate śramaḥgāvalgaṇirayaṃ jīvanyuddhādasmādvimokṣyate

अहं च कीर्तिमेतेषां कुरूणां भरतर्षभपाण्डवानां च सर्वेषां प्रथयिष्यामि मा शुचः

ahaṃ ca kīrtimeteṣāṃ kurūṇāṃ bharatarṣabhapāṇḍavānāṃ ca sarveṣāṃ prathayiṣyāmi mā śucaḥ

दिष्टमेतत्पुरा चैव नात्र शोचितुमर्हसिन चैव शक्यं संयन्तुं यतो धर्मस्ततो जयः

diṣṭametatpurā caiva nātra śocitumarhasina caiva śakyaṃ saṃyantuṃ yato dharmastato jayaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्त्वा स भगवान्कुरूणां प्रपितामहःपुनरेव महाबाहुं धृतराष्ट्रमुवाच ह

evamuktvā sa bhagavānkurūṇāṃ prapitāmahaḥpunareva mahābāhuṃ dhṛtarāṣṭramuvāca ha

इह युद्धे महाराज भविष्यति महान्क्षयःयथेमानि निमित्तानि भयायाद्योपलक्षये

iha yuddhe mahārāja bhaviṣyati mahānkṣayaḥyathemāni nimittāni bhayāyādyopalakṣaye

श्येना गृध्राश्च काकाश्च कङ्काश्च सहिता बलैःसंपतन्ति वनान्तेषु समवायांश्च कुर्वते

śyenā gṛdhrāśca kākāśca kaṅkāśca sahitā balaiḥsaṃpatanti vanānteṣu samavāyāṃśca kurvate

अत्युग्रं च प्रपश्यन्ति युद्धमानन्दिनो द्विजाःक्रव्यादा भक्षयिष्यन्ति मांसानि गजवाजिनाम्

atyugraṃ ca prapaśyanti yuddhamānandino dvijāḥkravyādā bhakṣayiṣyanti māṃsāni gajavājinām

खटाखटेति वाशन्तो भैरवं भयवेदिनःकह्वाः प्रयान्ति मध्येन दक्षिणामभितो दिशम्

khaṭākhaṭeti vāśanto bhairavaṃ bhayavedinaḥkahvāḥ prayānti madhyena dakṣiṇāmabhito diśam

उभे पूर्वापरे संध्ये नित्यं पश्यामि भारतउदयास्तमने सूर्यं कबन्धैः परिवारितम्

ubhe pūrvāpare saṃdhye nityaṃ paśyāmi bhārataudayāstamane sūryaṃ kabandhaiḥ parivāritam

श्वेतलोहितपर्यन्ताः कृष्णग्रीवाः सविद्युतःत्रिवर्णाः परिघाः संधौ भानुमावारयन्त्युत

śvetalohitaparyantāḥ kṛṣṇagrīvāḥ savidyutaḥtrivarṇāḥ parighāḥ saṃdhau bhānumāvārayantyuta

ज्वलितार्केन्दुनक्षत्रं निर्विशेषदिनक्षपम्अहोरात्रं मया दृष्टं तत्क्षयाय भविष्यति

jvalitārkendunakṣatraṃ nirviśeṣadinakṣapamahorātraṃ mayā dṛṣṭaṃ tatkṣayāya bhaviṣyati

अलक्ष्यः प्रभया हीनः पौर्णमासीं च कार्त्तिकीम्चन्द्रोऽभूदग्निवर्णश्च समवर्णे नभस्तले

alakṣyaḥ prabhayā hīnaḥ paurṇamāsīṃ ca kārttikīmcandro'bhūdagnivarṇaśca samavarṇe nabhastale

स्वप्स्यन्ति निहता वीरा भूमिमावृत्य पार्थिवाःराजानो राजपुत्राश्च शूराः परिघबाहवः

svapsyanti nihatā vīrā bhūmimāvṛtya pārthivāḥrājāno rājaputrāśca śūrāḥ parighabāhavaḥ

अन्तरिक्षे वराहस्य वृषदंशस्य चोभयोःप्रणादं युध्यतो रात्रौ रौद्रं नित्यं प्रलक्षये

antarikṣe varāhasya vṛṣadaṃśasya cobhayoḥpraṇādaṃ yudhyato rātrau raudraṃ nityaṃ pralakṣaye

देवताप्रतिमाश्चापि कम्पन्ति च हसन्ति चवमन्ति रुधिरं चास्यैः स्विद्यन्ति प्रपतन्ति च

devatāpratimāścāpi kampanti ca hasanti cavamanti rudhiraṃ cāsyaiḥ svidyanti prapatanti ca

अनाहता दुन्दुभयः प्रणदन्ति विशां पतेअयुक्ताश्च प्रवर्तन्ते क्षत्रियाणां महारथाः

anāhatā dundubhayaḥ praṇadanti viśāṃ pateayuktāśca pravartante kṣatriyāṇāṃ mahārathāḥ

कोकिलाः शतपत्राश्च चाषा भासाः शुकास्तथासारसाश्च मयूराश्च वाचो मुञ्चन्ति दारुणाः

kokilāḥ śatapatrāśca cāṣā bhāsāḥ śukāstathāsārasāśca mayūrāśca vāco muñcanti dāruṇāḥ

गृहीतशस्त्राभरणा वर्मिणो वाजिपृष्ठगाःअरुणोदयेषु दृश्यन्ते शतशः शलभव्रजाः

gṛhītaśastrābharaṇā varmiṇo vājipṛṣṭhagāḥaruṇodayeṣu dṛśyante śataśaḥ śalabhavrajāḥ

उभे संध्ये प्रकाशेते दिशां दाहसमन्वितेआसीद्रुधिरवर्षं च अस्थिवर्षं च भारत

ubhe saṃdhye prakāśete diśāṃ dāhasamanviteāsīdrudhiravarṣaṃ ca asthivarṣaṃ ca bhārata

या चैषा विश्रुता राजंस्त्रैलोक्ये साधुसंमताअरुन्धती तयाप्येष वसिष्ठः पृष्ठतः कृतः

yā caiṣā viśrutā rājaṃstrailokye sādhusaṃmatāarundhatī tayāpyeṣa vasiṣṭhaḥ pṛṣṭhataḥ kṛtaḥ

रोहिणीं पीडयन्नेष स्थितो राजञ्शनैश्चरःव्यावृत्तं लक्ष्म सोमस्य भविष्यति महद्भयम्

rohiṇīṃ pīḍayanneṣa sthito rājañśanaiścaraḥvyāvṛttaṃ lakṣma somasya bhaviṣyati mahadbhayam

अनभ्रे च महाघोरं स्तनितं श्रूयतेऽनिशम्वाहनानां च रुदतां प्रपतन्त्यश्रुबिन्दवः

anabhre ca mahāghoraṃ stanitaṃ śrūyate'niśamvāhanānāṃ ca rudatāṃ prapatantyaśrubindavaḥ