Parva.Adhyaya 6.37

श्रीभगवानुवाचऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम्छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्

śrībhagavānuvācaūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayamchandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit

अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा; गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाःअधश्च मूलान्यनुसंततानि; कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके

adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā; guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥadhaśca mūlānyanusaṃtatāni; karmānubandhīni manuṣyaloke

न रूपमस्येह तथोपलभ्यते; नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठाअश्वत्थमेनं सुविरूढमूल;मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा

na rūpamasyeha tathopalabhyate; nānto na cādirna ca saṃpratiṣṭhāaśvatthamenaṃ suvirūḍhamūla;masaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā

ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं; यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयःतमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये; यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी

tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ; yasmingatā na nivartanti bhūyaḥtameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye; yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī

निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा; अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाःद्वंद्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै;र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्

nirmānamohā jitasaṅgadoṣā; adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥdvaṃdvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñai;rgacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat

न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकःयद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम

na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥyadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama

ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनःमनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति

mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥmanaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati

शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरःगृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्

śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥgṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt

श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव चअधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते

śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva caadhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate

उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम्विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः

utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitamvimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ

यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम्यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः

yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitamyatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ

यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम्यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्

yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilamyaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam

गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसापुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः

gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasāpuṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ

अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितःप्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्

ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥprāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham

सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो; मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं चवेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो; वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम्

sarvasya cāhaṃ hṛdi saṃniviṣṭo; mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ cavedaiśca sarvairahameva vedyo; vedāntakṛdvedavideva cāham

द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव चक्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते

dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva cakṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate

उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतःयो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः

uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥyo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ

यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमःअतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः

yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ

यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम्स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत

yo māmevamasaṃmūḍho jānāti puruṣottamamsa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata

इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघएतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत

iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayānaghaetadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata