Parva.Adhyaya 6.43

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

पूर्वाह्णे तस्य रौद्रस्य युद्धमह्नो विशां पतेप्रावर्तत महाघोरं राज्ञां देहावकर्तनम्

pūrvāhṇe tasya raudrasya yuddhamahno viśāṃ pateprāvartata mahāghoraṃ rājñāṃ dehāvakartanam

कुरूणां पाण्डवानां च संग्रामे विजिगीषताम्सिंहानामिव संह्रादो दिवमुर्वीं च नादयन्

kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca saṃgrāme vijigīṣatāmsiṃhānāmiva saṃhrādo divamurvīṃ ca nādayan

आसीत्किलकिलाशब्दस्तलशङ्खरवैः सहजज्ञिरे सिंहनादाश्च शूराणां प्रतिगर्जताम्

āsītkilakilāśabdastalaśaṅkharavaiḥ sahajajñire siṃhanādāśca śūrāṇāṃ pratigarjatām

तलत्राभिहताश्चैव ज्याशब्दा भरतर्षभपत्तीनां पादशब्दाश्च वाजिनां च महास्वनाः

talatrābhihatāścaiva jyāśabdā bharatarṣabhapattīnāṃ pādaśabdāśca vājināṃ ca mahāsvanāḥ

तोत्त्राङ्कुशनिपाताश्च आयुधानां च निस्वनाःघण्टाशब्दाश्च नागानामन्योन्यमभिधावताम्

tottrāṅkuśanipātāśca āyudhānāṃ ca nisvanāḥghaṇṭāśabdāśca nāgānāmanyonyamabhidhāvatām

तस्मिन्समुदिते शब्दे तुमुले लोमहर्षणेबभूव रथनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमः

tasminsamudite śabde tumule lomaharṣaṇebabhūva rathanirghoṣaḥ parjanyaninadopamaḥ

ते मनः क्रूरमाधाय समभित्यक्तजीविताःपाण्डवानभ्यवर्तन्त सर्व एवोच्छ्रितध्वजाः

te manaḥ krūramādhāya samabhityaktajīvitāḥpāṇḍavānabhyavartanta sarva evocchritadhvajāḥ

स्वयं शांतनवो राजन्नभ्यधावद्धनंजयम्प्रगृह्य कार्मुकं घोरं कालदण्डोपमं रणे

svayaṃ śāṃtanavo rājannabhyadhāvaddhanaṃjayampragṛhya kārmukaṃ ghoraṃ kāladaṇḍopamaṃ raṇe

अर्जुनोऽपि धनुर्गृह्य गाण्डीवं लोकविश्रुतम्अभ्यधावत तेजस्वी गाङ्गेयं रणमूर्धनि

arjuno'pi dhanurgṛhya gāṇḍīvaṃ lokaviśrutamabhyadhāvata tejasvī gāṅgeyaṃ raṇamūrdhani

तावुभौ कुरुशार्दूलौ परस्परवधैषिणौगाङ्गेयस्तु रणे पार्थं विद्ध्वा नाकम्पयद्बलीतथैव पाण्डवो राजन्भीष्मं नाकम्पयद्युधि

tāvubhau kuruśārdūlau parasparavadhaiṣiṇaugāṅgeyastu raṇe pārthaṃ viddhvā nākampayadbalītathaiva pāṇḍavo rājanbhīṣmaṃ nākampayadyudhi

सात्यकिश्च महेष्वासः कृतवर्माणमभ्ययात्तयोः समभवद्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्

sātyakiśca maheṣvāsaḥ kṛtavarmāṇamabhyayāttayoḥ samabhavadyuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam

सात्यकिः कृतवर्माणं कृतवर्मा च सात्यकिम्आनर्छतुः शरैर्घोरैस्तक्षमाणौ परस्परम्

sātyakiḥ kṛtavarmāṇaṃ kṛtavarmā ca sātyakimānarchatuḥ śarairghoraistakṣamāṇau parasparam

तौ शराचितसर्वाङ्गौ शुशुभाते महाबलौवसन्ते पुष्पशबलौ पुष्पिताविव किंशुकौ

tau śarācitasarvāṅgau śuśubhāte mahābalauvasante puṣpaśabalau puṣpitāviva kiṃśukau

अभिमन्युर्महेष्वासो बृहद्बलमयोधयत्ततः कोसलको राजा सौभद्रस्य विशां पतेध्वजं चिच्छेद समरे सारथिं च न्यपातयत्

abhimanyurmaheṣvāso bṛhadbalamayodhayattataḥ kosalako rājā saubhadrasya viśāṃ patedhvajaṃ ciccheda samare sārathiṃ ca nyapātayat

सौभद्रस्तु ततः क्रुद्धः पातिते रथसारथौबृहद्बलं महाराज विव्याध नवभिः शरैः

saubhadrastu tataḥ kruddhaḥ pātite rathasārathaubṛhadbalaṃ mahārāja vivyādha navabhiḥ śaraiḥ

अथापराभ्यां भल्लाभ्यां पीताभ्यामरिमर्दनःध्वजमेकेन चिच्छेद पार्ष्णिमेकेन सारथिम्अन्योन्यं च शरैस्तीक्ष्णैः क्रुद्धौ राजंस्ततक्षतुः

athāparābhyāṃ bhallābhyāṃ pītābhyāmarimardanaḥdhvajamekena ciccheda pārṣṇimekena sārathimanyonyaṃ ca śaraistīkṣṇaiḥ kruddhau rājaṃstatakṣatuḥ

मानिनं समरे दृप्तं कृतवैरं महारथम्भीमसेनस्तव सुतं दुर्योधनमयोधयत्

māninaṃ samare dṛptaṃ kṛtavairaṃ mahārathambhīmasenastava sutaṃ duryodhanamayodhayat

तावुभौ नरशार्दूलौ कुरुमुख्यौ महाबलौअन्योन्यं शरवर्षाभ्यां ववृषाते रणाजिरे

tāvubhau naraśārdūlau kurumukhyau mahābalauanyonyaṃ śaravarṣābhyāṃ vavṛṣāte raṇājire

तौ तु वीक्ष्य महात्मानौ कृतिनौ चित्रयोधिनौविस्मयः सर्वभूतानां समपद्यत भारत

tau tu vīkṣya mahātmānau kṛtinau citrayodhinauvismayaḥ sarvabhūtānāṃ samapadyata bhārata

दुःशासनस्तु नकुलं प्रत्युद्याय महारथम्अविध्यन्निशितैर्बाणैर्बहुभिर्मर्मभेदिभिः

duḥśāsanastu nakulaṃ pratyudyāya mahārathamavidhyanniśitairbāṇairbahubhirmarmabhedibhiḥ

तस्य माद्रीसुतः केतुं सशरं च शरासनम्चिच्छेद निशितैर्बाणैः प्रहसन्निव भारतअथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्दयत्

tasya mādrīsutaḥ ketuṃ saśaraṃ ca śarāsanamciccheda niśitairbāṇaiḥ prahasanniva bhārataathainaṃ pañcaviṃśatyā kṣudrakāṇāṃ samārdayat

पुत्रस्तु तव दुर्धर्षो नकुलस्य महाहवेयुगेषां चिच्छिदे बाणैर्ध्वजं चैव न्यपातयत्

putrastu tava durdharṣo nakulasya mahāhaveyugeṣāṃ cicchide bāṇairdhvajaṃ caiva nyapātayat

दुर्मुखः सहदेवं तु प्रत्युद्याय महाबलम्विव्याध शरवर्षेण यतमानं महाहवे

durmukhaḥ sahadevaṃ tu pratyudyāya mahābalamvivyādha śaravarṣeṇa yatamānaṃ mahāhave

सहदेवस्ततो वीरो दुर्मुखस्य महाहवेशरेण भृशतीक्ष्णेन पातयामास सारथिम्

sahadevastato vīro durmukhasya mahāhaveśareṇa bhṛśatīkṣṇena pātayāmāsa sārathim

तावन्योन्यं समासाद्य समरे युद्धदुर्मदौत्रासयेतां शरैर्घोरैः कृतप्रतिकृतैषिणौ

tāvanyonyaṃ samāsādya samare yuddhadurmadautrāsayetāṃ śarairghoraiḥ kṛtapratikṛtaiṣiṇau

युधिष्ठिरः स्वयं राजा मद्रराजानमभ्ययात्तस्य मद्राधिपश्चापं द्विधा चिच्छेद मारिष

yudhiṣṭhiraḥ svayaṃ rājā madrarājānamabhyayāttasya madrādhipaścāpaṃ dvidhā ciccheda māriṣa

तदपास्य धनुश्छिन्नं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरःअन्यत्कार्मुकमादाय वेगवद्बलवत्तरम्

tadapāsya dhanuśchinnaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥanyatkārmukamādāya vegavadbalavattaram

ततो मद्रेश्वरं राजा शरैः संनतपर्वभिःछादयामास संक्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

tato madreśvaraṃ rājā śaraiḥ saṃnataparvabhiḥchādayāmāsa saṃkruddhastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

धृष्टद्युम्नस्ततो द्रोणमभ्यद्रवत भारततस्य द्रोणः सुसंक्रुद्धः परासुकरणं दृढम्त्रिधा चिच्छेद समरे यतमानस्य कार्मुकम्

dhṛṣṭadyumnastato droṇamabhyadravata bhāratatasya droṇaḥ susaṃkruddhaḥ parāsukaraṇaṃ dṛḍhamtridhā ciccheda samare yatamānasya kārmukam

शरं चैव महाघोरं कालदण्डमिवापरम्प्रेषयामास समरे सोऽस्य काये न्यमज्जत

śaraṃ caiva mahāghoraṃ kāladaṇḍamivāparampreṣayāmāsa samare so'sya kāye nyamajjata

अथान्यद्धनुरादाय सायकांश्च चतुर्दशद्रोणं द्रुपदपुत्रस्तु प्रतिविव्याध संयुगेतावन्योन्यं सुसंक्रुद्धौ चक्रतुः सुभृशं रणम्

athānyaddhanurādāya sāyakāṃśca caturdaśadroṇaṃ drupadaputrastu prativivyādha saṃyugetāvanyonyaṃ susaṃkruddhau cakratuḥ subhṛśaṃ raṇam

सौमदत्तिं रणे शङ्खो रभसं रभसो युधिप्रत्युद्ययौ महाराज तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

saumadattiṃ raṇe śaṅkho rabhasaṃ rabhaso yudhipratyudyayau mahārāja tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

तस्य वै दक्षिणं वीरो निर्बिभेद रणे भुजम्सौमदत्तिस्तथा शङ्खं जत्रुदेशे समाहनत्

tasya vai dakṣiṇaṃ vīro nirbibheda raṇe bhujamsaumadattistathā śaṅkhaṃ jatrudeśe samāhanat

तयोः समभवद्युद्धं घोररूपं विशां पतेदृप्तयोः समरे तूर्णं वृत्रवासवयोरिव

tayoḥ samabhavadyuddhaṃ ghorarūpaṃ viśāṃ patedṛptayoḥ samare tūrṇaṃ vṛtravāsavayoriva

बाह्लीकं तु रणे क्रुद्धं क्रुद्धरूपो विशां पतेअभ्यद्रवदमेयात्मा धृष्टकेतुर्महारथः

bāhlīkaṃ tu raṇe kruddhaṃ kruddharūpo viśāṃ pateabhyadravadameyātmā dhṛṣṭaketurmahārathaḥ

बाह्लीकस्तु ततो राजन्धृष्टकेतुममर्षणम्शरैर्बहुभिरानर्छत्सिंहनादमथानदत्

bāhlīkastu tato rājandhṛṣṭaketumamarṣaṇamśarairbahubhirānarchatsiṃhanādamathānadat

चेदिराजस्तु संक्रुद्धो बाह्लीकं नवभिः शरैःविव्याध समरे तूर्णं मत्तो मत्तमिव द्विपम्

cedirājastu saṃkruddho bāhlīkaṃ navabhiḥ śaraiḥvivyādha samare tūrṇaṃ matto mattamiva dvipam

तौ तत्र समरे क्रुद्धौ नर्दन्तौ च मुहुर्मुहुःसमीयतुः सुसंक्रुद्धावङ्गारकबुधाविव

tau tatra samare kruddhau nardantau ca muhurmuhuḥsamīyatuḥ susaṃkruddhāvaṅgārakabudhāviva

राक्षसं क्रूरकर्माणं क्रूरकर्मा घटोत्कचःअलम्बुसं प्रत्युदियाद्बलं शक्र इवाहवे

rākṣasaṃ krūrakarmāṇaṃ krūrakarmā ghaṭotkacaḥalambusaṃ pratyudiyādbalaṃ śakra ivāhave

घटोत्कचस्तु संक्रुद्धो राक्षसं तं महाबलम्नवत्या सायकैस्तीक्ष्णैर्दारयामास भारत

ghaṭotkacastu saṃkruddho rākṣasaṃ taṃ mahābalamnavatyā sāyakaistīkṣṇairdārayāmāsa bhārata

अलम्बुसस्तु समरे भैमसेनिं महाबलम्बहुधा वारयामास शरैः संनतपर्वभिः

alambusastu samare bhaimaseniṃ mahābalambahudhā vārayāmāsa śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ

व्यभ्राजेतां ततस्तौ तु संयुगे शरविक्षतौयथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ

vyabhrājetāṃ tatastau tu saṃyuge śaravikṣatauyathā devāsure yuddhe balaśakrau mahābalau

शिखण्डी समरे राजन्द्रौणिमभ्युद्ययौ बलीअश्वत्थामा ततः क्रुद्धः शिखण्डिनमवस्थितम्

śikhaṇḍī samare rājandrauṇimabhyudyayau balīaśvatthāmā tataḥ kruddhaḥ śikhaṇḍinamavasthitam

नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं विद्ध्वा व्यकम्पयत्शिखण्ड्यपि ततो राजन्द्रोणपुत्रमताडयत्

nārācena sutīkṣṇena bhṛśaṃ viddhvā vyakampayatśikhaṇḍyapi tato rājandroṇaputramatāḍayat

सायकेन सुपीतेन तीक्ष्णेन निशितेन चतौ जघ्नतुस्तदान्योन्यं शरैर्बहुविधैर्मृधे

sāyakena supītena tīkṣṇena niśitena catau jaghnatustadānyonyaṃ śarairbahuvidhairmṛdhe

भगदत्तं रणे शूरं विराटो वाहिनीपतिःअभ्ययात्त्वरितो राजंस्ततो युद्धमवर्तत

bhagadattaṃ raṇe śūraṃ virāṭo vāhinīpatiḥabhyayāttvarito rājaṃstato yuddhamavartata

विराटो भगदत्तेन शरवर्षेण ताडितःअभ्यवर्षत्सुसंक्रुद्धो मेघो वृष्ट्या इवाचलम्

virāṭo bhagadattena śaravarṣeṇa tāḍitaḥabhyavarṣatsusaṃkruddho megho vṛṣṭyā ivācalam

भगदत्तस्ततस्तूर्णं विराटं पृथिवीपतिम्छादयामास समरे मेघः सूर्यमिवोदितम्

bhagadattastatastūrṇaṃ virāṭaṃ pṛthivīpatimchādayāmāsa samare meghaḥ sūryamivoditam

बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं कृपः शारद्वतो ययौतं कृपः शरवर्षेण छादयामास भारत

bṛhatkṣatraṃ tu kaikeyaṃ kṛpaḥ śāradvato yayautaṃ kṛpaḥ śaravarṣeṇa chādayāmāsa bhārata

गौतमं केकयः क्रुद्धः शरवृष्ट्याभ्यपूरयत्तावन्योन्यं हयान्हत्वा धनुषी विनिकृत्य वै

gautamaṃ kekayaḥ kruddhaḥ śaravṛṣṭyābhyapūrayattāvanyonyaṃ hayānhatvā dhanuṣī vinikṛtya vai

विरथावसियुद्धाय समीयतुरमर्षणौतयोस्तदभवद्युद्धं घोररूपं सुदारुणम्

virathāvasiyuddhāya samīyaturamarṣaṇautayostadabhavadyuddhaṃ ghorarūpaṃ sudāruṇam

द्रुपदस्तु ततो राजा सैन्धवं वै जयद्रथम्अभ्युद्ययौ संप्रहृष्टो हृष्टरूपं परंतप

drupadastu tato rājā saindhavaṃ vai jayadrathamabhyudyayau saṃprahṛṣṭo hṛṣṭarūpaṃ paraṃtapa

ततः सैन्धवको राजा द्रुपदं विशिखैस्त्रिभिःताडयामास समरे स च तं प्रत्यविध्यत

tataḥ saindhavako rājā drupadaṃ viśikhaistribhiḥtāḍayāmāsa samare sa ca taṃ pratyavidhyata

तयोः समभवद्युद्धं घोररूपं सुदारुणम्ईक्षितृप्रीतिजननं शुक्राङ्गारकयोरिव

tayoḥ samabhavadyuddhaṃ ghorarūpaṃ sudāruṇamīkṣitṛprītijananaṃ śukrāṅgārakayoriva

विकर्णस्तु सुतस्तुभ्यं सुतसोमं महाबलम्अभ्ययाज्जवनैरश्वैस्ततो युद्धमवर्तत

vikarṇastu sutastubhyaṃ sutasomaṃ mahābalamabhyayājjavanairaśvaistato yuddhamavartata

विकर्णः सुतसोमं तु विद्ध्वा नाकम्पयच्छरैःसुतसोमो विकर्णं च तदद्भुतमिवाभवत्

vikarṇaḥ sutasomaṃ tu viddhvā nākampayaccharaiḥsutasomo vikarṇaṃ ca tadadbhutamivābhavat

सुशर्माणं नरव्याघ्रं चेकितानो महारथःअभ्यद्रवत्सुसंक्रुद्धः पाण्डवार्थे पराक्रमी

suśarmāṇaṃ naravyāghraṃ cekitāno mahārathaḥabhyadravatsusaṃkruddhaḥ pāṇḍavārthe parākramī

सुशर्मा तु महाराज चेकितानं महारथम्महता शरवर्षेण वारयामास संयुगे

suśarmā tu mahārāja cekitānaṃ mahārathammahatā śaravarṣeṇa vārayāmāsa saṃyuge

चेकितानोऽपि संरब्धः सुशर्माणं महाहवेप्राच्छादयत्तमिषुभिर्महामेघ इवाचलम्

cekitāno'pi saṃrabdhaḥ suśarmāṇaṃ mahāhaveprācchādayattamiṣubhirmahāmegha ivācalam

शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तु पराक्रान्तं पराक्रमीअभ्यद्रवत राजेन्द्र मत्तो मत्तमिव द्विपम्

śakuniḥ prativindhyaṃ tu parākrāntaṃ parākramīabhyadravata rājendra matto mattamiva dvipam

यौधिष्ठिरस्तु संक्रुद्धः सौबलं निशितैः शरैःव्यदारयत संग्रामे मघवानिव दानवम्

yaudhiṣṭhirastu saṃkruddhaḥ saubalaṃ niśitaiḥ śaraiḥvyadārayata saṃgrāme maghavāniva dānavam

शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तु प्रतिविध्यन्तमाहवेव्यदारयन्महाप्राज्ञः शरैः संनतपर्वभिः

śakuniḥ prativindhyaṃ tu pratividhyantamāhavevyadārayanmahāprājñaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ

सुदक्षिणं तु राजेन्द्र काम्बोजानां महारथम्श्रुतकर्मा पराक्रान्तमभ्यद्रवत संयुगे

sudakṣiṇaṃ tu rājendra kāmbojānāṃ mahārathamśrutakarmā parākrāntamabhyadravata saṃyuge

सुदक्षिणस्तु समरे साहदेविं महारथम्विद्ध्वा नाकम्पयत वै मैनाकमिव पर्वतम्

sudakṣiṇastu samare sāhadeviṃ mahārathamviddhvā nākampayata vai mainākamiva parvatam

श्रुतकर्मा ततः क्रुद्धः काम्बोजानां महारथम्शरैर्बहुभिरानर्छद्दारयन्निव सर्वशः

śrutakarmā tataḥ kruddhaḥ kāmbojānāṃ mahārathamśarairbahubhirānarchaddārayanniva sarvaśaḥ

इरावानथ संक्रुद्धः श्रुतायुषममर्षणम्प्रत्युद्ययौ रणे यत्तो यत्तरूपतरं ततः

irāvānatha saṃkruddhaḥ śrutāyuṣamamarṣaṇampratyudyayau raṇe yatto yattarūpataraṃ tataḥ

आर्जुनिस्तस्य समरे हयान्हत्वा महारथःननाद सुमहन्नादं तत्सैन्यं प्रत्यपूरयत्

ārjunistasya samare hayānhatvā mahārathaḥnanāda sumahannādaṃ tatsainyaṃ pratyapūrayat

श्रुतायुस्त्वथ संक्रुद्धः फाल्गुनेः समरे हयान्निजघान गदाग्रेण ततो युद्धमवर्तत

śrutāyustvatha saṃkruddhaḥ phālguneḥ samare hayānnijaghāna gadāgreṇa tato yuddhamavartata

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ कुन्तिभोजं महारथम्ससेनं ससुतं वीरं संससज्जतुराहवे

vindānuvindāvāvantyau kuntibhojaṃ mahārathamsasenaṃ sasutaṃ vīraṃ saṃsasajjaturāhave

तत्राद्भुतमपश्याम आवन्त्यानां पराक्रमम्यदयुध्यन्स्थिरा भूत्वा महत्या सेनया सह

tatrādbhutamapaśyāma āvantyānāṃ parākramamyadayudhyansthirā bhūtvā mahatyā senayā saha

अनुविन्दस्तु गदया कुन्तिभोजमताडयत्कुन्तिभोजस्ततस्तूर्णं शरव्रातैरवाकिरत्

anuvindastu gadayā kuntibhojamatāḍayatkuntibhojastatastūrṇaṃ śaravrātairavākirat

कुन्तिभोजसुतश्चापि विन्दं विव्याध सायकैःस च तं प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत्

kuntibhojasutaścāpi vindaṃ vivyādha sāyakaiḥsa ca taṃ prativivyādha tadadbhutamivābhavat

केकया भ्रातरः पञ्च गान्धारान्पञ्च मारिषससैन्यास्ते ससैन्यांश्च योधयामासुराहवे

kekayā bhrātaraḥ pañca gāndhārānpañca māriṣasasainyāste sasainyāṃśca yodhayāmāsurāhave

वीरबाहुश्च ते पुत्रो वैराटिं रथसत्तमम्उत्तरं योधयामास विव्याध निशितैः शरैःउत्तरश्चापि तं धीरं विव्याध निशितैः शरैः

vīrabāhuśca te putro vairāṭiṃ rathasattamamuttaraṃ yodhayāmāsa vivyādha niśitaiḥ śaraiḥuttaraścāpi taṃ dhīraṃ vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ

चेदिराट्समरे राजन्नुलूकं समभिद्रवत्उलूकश्चापि तं बाणैर्निशितैर्लोमवाहिभिः

cedirāṭsamare rājannulūkaṃ samabhidravatulūkaścāpi taṃ bāṇairniśitairlomavāhibhiḥ

तयोर्युद्धं समभवद्घोररूपं विशां पतेदारयेतां सुसंक्रुद्धावन्योन्यमपराजितौ

tayoryuddhaṃ samabhavadghorarūpaṃ viśāṃ patedārayetāṃ susaṃkruddhāvanyonyamaparājitau

एवं द्वंद्वसहस्राणि रथवारणवाजिनाम्पदातीनां च समरे तव तेषां च संकुलम्

evaṃ dvaṃdvasahasrāṇi rathavāraṇavājināmpadātīnāṃ ca samare tava teṣāṃ ca saṃkulam

मुहूर्तमिव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम्तत उन्मत्तवद्राजन्न प्राज्ञायत किंचन

muhūrtamiva tadyuddhamāsīnmadhuradarśanamtata unmattavadrājanna prājñāyata kiṃcana

गजो गजेन समरे रथी च रथिनं ययौअश्वोऽश्वं समभिप्रेत्य पदातिश्च पदातिनम्

gajo gajena samare rathī ca rathinaṃ yayauaśvo'śvaṃ samabhipretya padātiśca padātinam

ततो युद्धं सुदुर्धर्षं व्याकुलं समपद्यतशूराणां समरे तत्र समासाद्य परस्परम्

tato yuddhaṃ sudurdharṣaṃ vyākulaṃ samapadyataśūrāṇāṃ samare tatra samāsādya parasparam

तत्र देवर्षयः सिद्धाश्चारणाश्च समागताःप्रैक्षन्त तद्रणं घोरं देवासुररणोपमम्

tatra devarṣayaḥ siddhāścāraṇāśca samāgatāḥpraikṣanta tadraṇaṃ ghoraṃ devāsuraraṇopamam

ततो दन्तिसहस्राणि रथानां चापि मारिषअश्वौघाः पुरुषौघाश्च विपरीतं समाययुः

tato dantisahasrāṇi rathānāṃ cāpi māriṣaaśvaughāḥ puruṣaughāśca viparītaṃ samāyayuḥ

तत्र तत्रैव दृश्यन्ते रथवारणपत्तयःसादिनश्च नरव्याघ्र युध्यमाना मुहुर्मुहुः

tatra tatraiva dṛśyante rathavāraṇapattayaḥsādinaśca naravyāghra yudhyamānā muhurmuhuḥ