Parva.Adhyaya 6.64

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

शृणु चेदं महाराज ब्रह्मभूतस्तवं ममब्रह्मर्षिभिश्च देवैश्च यः पुरा कथितो भुवि

śṛṇu cedaṃ mahārāja brahmabhūtastavaṃ mamabrahmarṣibhiśca devaiśca yaḥ purā kathito bhuvi

साध्यानामपि देवानां देवदेवेश्वरः प्रभुःलोकभावनभावज्ञ इति त्वां नारदोऽब्रवीत्भूतं भव्यं भविष्यं च मार्कण्डेयोऽभ्युवाच ह

sādhyānāmapi devānāṃ devadeveśvaraḥ prabhuḥlokabhāvanabhāvajña iti tvāṃ nārado'bravītbhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca mārkaṇḍeyo'bhyuvāca ha

यज्ञानां चैव यज्ञं त्वां तपश्च तपसामपिदेवानामपि देवं च त्वामाह भगवान्भृगुःपुराणे भैरवं रूपं विष्णो भूतपतेति वै

yajñānāṃ caiva yajñaṃ tvāṃ tapaśca tapasāmapidevānāmapi devaṃ ca tvāmāha bhagavānbhṛguḥpurāṇe bhairavaṃ rūpaṃ viṣṇo bhūtapateti vai

वासुदेवो वसूनां त्वं शक्रं स्थापयिता तथादेवदेवोऽसि देवानामिति द्वैपायनोऽब्रवीत्

vāsudevo vasūnāṃ tvaṃ śakraṃ sthāpayitā tathādevadevo'si devānāmiti dvaipāyano'bravīt

पूर्वे प्रजानिसर्गेषु दक्षमाहुः प्रजापतिम्स्रष्टारं सर्वभूतानामङ्गिरास्त्वां ततोऽब्रवीत्

pūrve prajānisargeṣu dakṣamāhuḥ prajāpatimsraṣṭāraṃ sarvabhūtānāmaṅgirāstvāṃ tato'bravīt

अव्यक्तं ते शरीरोत्थं व्यक्तं ते मनसि स्थितम्देवा वाक्संभवाश्चेति देवलस्त्वसितोऽब्रवीत्

avyaktaṃ te śarīrotthaṃ vyaktaṃ te manasi sthitamdevā vāksaṃbhavāśceti devalastvasito'bravīt

शिरसा ते दिवं व्याप्तं बाहुभ्यां पृथिवी धृताजठरं ते त्रयो लोकाः पुरुषोऽसि सनातनः

śirasā te divaṃ vyāptaṃ bāhubhyāṃ pṛthivī dhṛtājaṭharaṃ te trayo lokāḥ puruṣo'si sanātanaḥ

एवं त्वामभिजानन्ति तपसा भाविता नराःआत्मदर्शनतृप्तानामृषीणां चापि सत्तमः

evaṃ tvāmabhijānanti tapasā bhāvitā narāḥātmadarśanatṛptānāmṛṣīṇāṃ cāpi sattamaḥ

राजर्षीणामुदाराणामाहवेष्वनिवर्तिनाम्सर्वधर्मप्रधानानां त्वं गतिर्मधुसूदन

rājarṣīṇāmudārāṇāmāhaveṣvanivartināmsarvadharmapradhānānāṃ tvaṃ gatirmadhusūdana

एष ते विस्तरस्तात संक्षेपश्च प्रकीर्तितःकेशवस्य यथातत्त्वं सुप्रीतो भव केशवे

eṣa te vistarastāta saṃkṣepaśca prakīrtitaḥkeśavasya yathātattvaṃ suprīto bhava keśave

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

पुण्यं श्रुत्वैतदाख्यानं महाराज सुतस्तवकेशवं बहु मेने स पाण्डवांश्च महारथान्

puṇyaṃ śrutvaitadākhyānaṃ mahārāja sutastavakeśavaṃ bahu mene sa pāṇḍavāṃśca mahārathān

तमब्रवीन्महाराज भीष्मः शांतनवः पुनःमाहात्म्यं ते श्रुतं राजन्केशवस्य महात्मनः

tamabravīnmahārāja bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ punaḥmāhātmyaṃ te śrutaṃ rājankeśavasya mahātmanaḥ

नरस्य च यथातत्त्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसियदर्थं नृषु संभूतौ नरनारायणावुभौ

narasya ca yathātattvaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasiyadarthaṃ nṛṣu saṃbhūtau naranārāyaṇāvubhau

अवध्यौ च यथा वीरौ संयुगेष्वपराजितौयथा च पाण्डवा राजन्नगम्या युधि कस्यचित्

avadhyau ca yathā vīrau saṃyugeṣvaparājitauyathā ca pāṇḍavā rājannagamyā yudhi kasyacit

प्रीतिमान्हि दृढं कृष्णः पाण्डवेषु यशस्विषुतस्माद्ब्रवीमि राजेन्द्र शमो भवतु पाण्डवैः

prītimānhi dṛḍhaṃ kṛṣṇaḥ pāṇḍaveṣu yaśasviṣutasmādbravīmi rājendra śamo bhavatu pāṇḍavaiḥ

पृथिवीं भुङ्क्ष्व सहितो भ्रातृभिर्बलिभिर्वशीनरनारायणौ देवाववज्ञाय नशिष्यसि

pṛthivīṃ bhuṅkṣva sahito bhrātṛbhirbalibhirvaśīnaranārāyaṇau devāvavajñāya naśiṣyasi

एवमुक्त्वा तव पिता तूष्णीमासीद्विशां पतेव्यसर्जयच्च राजानं शयनं च विवेश ह

evamuktvā tava pitā tūṣṇīmāsīdviśāṃ patevyasarjayacca rājānaṃ śayanaṃ ca viveśa ha

राजापि शिबिरं प्रायात्प्रणिपत्य महात्मनेशिश्ये च शयने शुभ्रे तां रात्रिं भरतर्षभ

rājāpi śibiraṃ prāyātpraṇipatya mahātmaneśiśye ca śayane śubhre tāṃ rātriṃ bharatarṣabha