Parva.Adhyaya 6.93

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततो दुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलःदुःशासनश्च पुत्रस्ते सूतपुत्रश्च दुर्जयः

tato duryodhano rājā śakuniścāpi saubalaḥduḥśāsanaśca putraste sūtaputraśca durjayaḥ

समागम्य महाराज मन्त्रं चक्रूर्विवक्षितम्कथं पाण्डुसुता युद्धे जेतव्याः सगणा इति

samāgamya mahārāja mantraṃ cakrūrvivakṣitamkathaṃ pāṇḍusutā yuddhe jetavyāḥ sagaṇā iti

ततो दुर्योधनो राजा सर्वांस्तानाह मन्त्रिणःसूतपुत्रं समाभाष्य सौबलं च महाबलम्

tato duryodhano rājā sarvāṃstānāha mantriṇaḥsūtaputraṃ samābhāṣya saubalaṃ ca mahābalam

द्रोणो भीष्मः कृपः शल्यः सौमदत्तिश्च संयुगेन पार्थान्प्रतिबाधन्ते न जाने तत्र कारणम्

droṇo bhīṣmaḥ kṛpaḥ śalyaḥ saumadattiśca saṃyugena pārthānpratibādhante na jāne tatra kāraṇam

अवध्यमानास्ते चापि क्षपयन्ति बलं ममसोऽस्मि क्षीणबलः कर्ण क्षीणशस्त्रश्च संयुगे

avadhyamānāste cāpi kṣapayanti balaṃ mamaso'smi kṣīṇabalaḥ karṇa kṣīṇaśastraśca saṃyuge

निकृतः पाण्डवैः शूरैरवध्यैर्दैवतैरपिसोऽहं संशयमापन्नः प्रकरिष्ये कथं रणम्

nikṛtaḥ pāṇḍavaiḥ śūrairavadhyairdaivatairapiso'haṃ saṃśayamāpannaḥ prakariṣye kathaṃ raṇam

तमब्रवीन्महाराज सूतपुत्रो नराधिपम्मा शुचो भरतश्रेष्ठ प्रकरिष्ये प्रियं तव

tamabravīnmahārāja sūtaputro narādhipammā śuco bharataśreṣṭha prakariṣye priyaṃ tava

भीष्मः शांतनवस्तूर्णमपयातु महारणात्निवृत्ते युधि गाङ्गेये न्यस्तशस्त्रे च भारत

bhīṣmaḥ śāṃtanavastūrṇamapayātu mahāraṇātnivṛtte yudhi gāṅgeye nyastaśastre ca bhārata

अहं पार्थान्हनिष्यामि सहितान्सर्वसोमकैःपश्यतो युधि भीष्मस्य शपे सत्येन ते नृप

ahaṃ pārthānhaniṣyāmi sahitānsarvasomakaiḥpaśyato yudhi bhīṣmasya śape satyena te nṛpa

पाण्डवेषु दयां राजन्सदा भीष्मः करोति वैअशक्तश्च रणे भीष्मो जेतुमेतान्महारथान्

pāṇḍaveṣu dayāṃ rājansadā bhīṣmaḥ karoti vaiaśaktaśca raṇe bhīṣmo jetumetānmahārathān

अभिमानी रणे भीष्मो नित्यं चापि रणप्रियःस कथं पाण्डवान्युद्धे जेष्यते तात संगतान्

abhimānī raṇe bhīṣmo nityaṃ cāpi raṇapriyaḥsa kathaṃ pāṇḍavānyuddhe jeṣyate tāta saṃgatān

स त्वं शीघ्रमितो गत्वा भीष्मस्य शिबिरं प्रतिअनुमान्य रणे भीष्मं शस्त्रं न्यासय भारत

sa tvaṃ śīghramito gatvā bhīṣmasya śibiraṃ pratianumānya raṇe bhīṣmaṃ śastraṃ nyāsaya bhārata

न्यस्तशस्त्रे ततो भीष्मे निहतान्पश्य पाण्डवान्मयैकेन रणे राजन्ससुहृद्गणबान्धवान्

nyastaśastre tato bhīṣme nihatānpaśya pāṇḍavānmayaikena raṇe rājansasuhṛdgaṇabāndhavān

एवमुक्तस्तु कर्णेन पुत्रो दुर्योधनस्तवअब्रवीद्भ्रातरं तत्र दुःशासनमिदं वचः

evamuktastu karṇena putro duryodhanastavaabravīdbhrātaraṃ tatra duḥśāsanamidaṃ vacaḥ

अनुयात्रं यथा सज्जं सर्वं भवति सर्वतःदुःशासन तथा क्षिप्रं सर्वमेवोपपादय

anuyātraṃ yathā sajjaṃ sarvaṃ bhavati sarvataḥduḥśāsana tathā kṣipraṃ sarvamevopapādaya

एवमुक्त्वा ततो राजन्कर्णमाह जनेश्वरःअनुमान्य रणे भीष्ममितोऽहं द्विपदां वरम्

evamuktvā tato rājankarṇamāha janeśvaraḥanumānya raṇe bhīṣmamito'haṃ dvipadāṃ varam

आगमिष्ये ततः क्षिप्रं त्वत्सकाशमरिंदमततस्त्वं पुरुषव्याघ्र प्रकरिष्यसि संयुगम्

āgamiṣye tataḥ kṣipraṃ tvatsakāśamariṃdamatatastvaṃ puruṣavyāghra prakariṣyasi saṃyugam

निष्पपात ततस्तूर्णं पुत्रस्तव विशां पतेसहितो भ्रातृभिः सर्वैर्देवैरिव शतक्रतुः

niṣpapāta tatastūrṇaṃ putrastava viśāṃ patesahito bhrātṛbhiḥ sarvairdevairiva śatakratuḥ

ततस्तं नृपशार्दूलं शार्दूलसमविक्रमम्आरोहयद्धयं तूर्णं भ्राता दुःशासनस्तदा

tatastaṃ nṛpaśārdūlaṃ śārdūlasamavikramamārohayaddhayaṃ tūrṇaṃ bhrātā duḥśāsanastadā

अङ्गदी बद्धमुकुटो हस्ताभरणवान्नृपःधार्तराष्ट्रो महाराज विबभौ स महेन्द्रवत्

aṅgadī baddhamukuṭo hastābharaṇavānnṛpaḥdhārtarāṣṭro mahārāja vibabhau sa mahendravat

भाण्डीपुष्पनिकाशेन तपनीयनिभेन चअनुलिप्तः परार्ध्येन चन्दनेन सुगन्धिना

bhāṇḍīpuṣpanikāśena tapanīyanibhena caanuliptaḥ parārdhyena candanena sugandhinā

अरजोम्बरसंवीतः सिंहखेलगतिर्नृपःशुशुभे विमलार्चिष्मञ्शरदीव दिवाकरः

arajombarasaṃvītaḥ siṃhakhelagatirnṛpaḥśuśubhe vimalārciṣmañśaradīva divākaraḥ

तं प्रयान्तं नरव्याघ्रं भीष्मस्य शिबिरं प्रतिअनुजग्मुर्महेष्वासाः सर्वलोकस्य धन्विनःभ्रातरश्च महेष्वासास्त्रिदशा इव वासवम्

taṃ prayāntaṃ naravyāghraṃ bhīṣmasya śibiraṃ pratianujagmurmaheṣvāsāḥ sarvalokasya dhanvinaḥbhrātaraśca maheṣvāsāstridaśā iva vāsavam

हयानन्ये समारुह्य गजानन्ये च भारतरथैरन्ये नरश्रेष्ठाः परिवव्रुः समन्ततः

hayānanye samāruhya gajānanye ca bhāratarathairanye naraśreṣṭhāḥ parivavruḥ samantataḥ

आत्तशस्त्राश्च सुहृदो रक्षणार्थं महीपतेःप्रादुर्बभूवुः सहिताः शक्रस्येवामरा दिवि

āttaśastrāśca suhṛdo rakṣaṇārthaṃ mahīpateḥprādurbabhūvuḥ sahitāḥ śakrasyevāmarā divi

संपूज्यमानः कुरुभिः कौरवाणां महारथःप्रययौ सदनं राजन्गाङ्गेयस्य यशस्विनःअन्वीयमानः सहितैः सोदरैः सर्वतो नृपः

saṃpūjyamānaḥ kurubhiḥ kauravāṇāṃ mahārathaḥprayayau sadanaṃ rājangāṅgeyasya yaśasvinaḥanvīyamānaḥ sahitaiḥ sodaraiḥ sarvato nṛpaḥ

दक्षिणं दक्षिणः काले संभृत्य स्वभुजं तदाहस्तिहस्तोपमं शैक्षं सर्वशत्रुनिबर्हणम्

dakṣiṇaṃ dakṣiṇaḥ kāle saṃbhṛtya svabhujaṃ tadāhastihastopamaṃ śaikṣaṃ sarvaśatrunibarhaṇam

प्रगृह्णन्नञ्जलीन्नॄणामुद्यतान्सर्वतोदिशम्शुश्राव मधुरा वाचो नानादेशनिवासिनाम्

pragṛhṇannañjalīnnṝṇāmudyatānsarvatodiśamśuśrāva madhurā vāco nānādeśanivāsinām

संस्तूयमानः सूतैश्च मागधैश्च महायशाःपूजयानश्च तान्सर्वान्सर्वलोकेश्वरेश्वरः

saṃstūyamānaḥ sūtaiśca māgadhaiśca mahāyaśāḥpūjayānaśca tānsarvānsarvalokeśvareśvaraḥ

प्रदीपैः काञ्चनैस्तत्र गन्धतैलावसेचनैःपरिवव्रुर्महात्मानं प्रज्वलद्भिः समन्ततः

pradīpaiḥ kāñcanaistatra gandhatailāvasecanaiḥparivavrurmahātmānaṃ prajvaladbhiḥ samantataḥ

स तैः परिवृतो राजा प्रदीपैः काञ्चनैः शुभैःशुशुभे चन्द्रमा युक्तो दीप्तैरिव महाग्रहैः

sa taiḥ parivṛto rājā pradīpaiḥ kāñcanaiḥ śubhaiḥśuśubhe candramā yukto dīptairiva mahāgrahaiḥ

कञ्चुकोष्णीषिणस्तत्र वेत्रझर्झरपाणयःप्रोत्सारयन्तः शनकैस्तं जनं सर्वतोदिशम्

kañcukoṣṇīṣiṇastatra vetrajharjharapāṇayaḥprotsārayantaḥ śanakaistaṃ janaṃ sarvatodiśam

संप्राप्य तु ततो राजा भीष्मस्य सदनं शुभम्अवतीर्य हयाच्चापि भीष्मं प्राप्य जनेश्वरः

saṃprāpya tu tato rājā bhīṣmasya sadanaṃ śubhamavatīrya hayāccāpi bhīṣmaṃ prāpya janeśvaraḥ

अभिवाद्य ततो भीष्मं निषण्णः परमासनेकाञ्चने सर्वतोभद्रे स्पर्ध्यास्तरणसंवृतेउवाच प्राञ्जलिर्भीष्मं बाष्पकण्ठोऽश्रुलोचनः

abhivādya tato bhīṣmaṃ niṣaṇṇaḥ paramāsanekāñcane sarvatobhadre spardhyāstaraṇasaṃvṛteuvāca prāñjalirbhīṣmaṃ bāṣpakaṇṭho'śrulocanaḥ

त्वां वयं समुपाश्रित्य संयुगे शत्रुसूदनउत्सहेम रणे जेतुं सेन्द्रानपि सुरासुरान्

tvāṃ vayaṃ samupāśritya saṃyuge śatrusūdanautsahema raṇe jetuṃ sendrānapi surāsurān

किमु पाण्डुसुतान्वीरान्ससुहृद्गणबान्धवान्तस्मादर्हसि गाङ्गेय कृपां कर्तुं मयि प्रभोजहि पाण्डुसुतान्वीरान्महेन्द्र इव दानवान्

kimu pāṇḍusutānvīrānsasuhṛdgaṇabāndhavāntasmādarhasi gāṅgeya kṛpāṃ kartuṃ mayi prabhojahi pāṇḍusutānvīrānmahendra iva dānavān

पूर्वमुक्तं महाबाहो निहनिष्यामि सोमकान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सार्धं करूषांश्चेति भारत

pūrvamuktaṃ mahābāho nihaniṣyāmi somakānpāñcālānpāṇḍavaiḥ sārdhaṃ karūṣāṃśceti bhārata

तद्वचः सत्यमेवास्तु जहि पार्थान्समागतान्सोमकांश्च महेष्वासान्सत्यवाग्भव भारत

tadvacaḥ satyamevāstu jahi pārthānsamāgatānsomakāṃśca maheṣvāsānsatyavāgbhava bhārata

दयया यदि वा राजन्द्वेष्यभावान्मम प्रभोमन्दभाग्यतया वापि मम रक्षसि पाण्डवान्

dayayā yadi vā rājandveṣyabhāvānmama prabhomandabhāgyatayā vāpi mama rakṣasi pāṇḍavān

अनुजानीहि समरे कर्णमाहवशोभिनम्स जेष्यति रणे पार्थान्ससुहृद्गणबान्धवान्

anujānīhi samare karṇamāhavaśobhinamsa jeṣyati raṇe pārthānsasuhṛdgaṇabāndhavān

एतावदुक्त्वा नृपतिः पुत्रो दुर्योधनस्तवनोवाच वचनं किंचिद्भीष्मं भीमपराक्रमम्

etāvaduktvā nṛpatiḥ putro duryodhanastavanovāca vacanaṃ kiṃcidbhīṣmaṃ bhīmaparākramam