Parva.Adhyaya 7.108

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

अत्यद्भुतमहं मन्ये भीमसेनस्य विक्रमम्यत्कर्णं योधयामास समरे लघुविक्रमम्

atyadbhutamahaṃ manye bhīmasenasya vikramamyatkarṇaṃ yodhayāmāsa samare laghuvikramam

त्रिदशानपि चोद्युक्तान्सर्वशस्त्रधरान्युधिवारयेद्यो रणे कर्णः सयक्षासुरमानवान्

tridaśānapi codyuktānsarvaśastradharānyudhivārayedyo raṇe karṇaḥ sayakṣāsuramānavān

स कथं पाण्डवं युद्धे भ्राजमानमिव श्रियानातरत्संयुगे तात तन्ममाचक्ष्व संजय

sa kathaṃ pāṇḍavaṃ yuddhe bhrājamānamiva śriyānātaratsaṃyuge tāta tanmamācakṣva saṃjaya

कथं च युद्धं भूयोऽभूत्तयोः प्राणदुरोदरेअत्र मन्ये समायत्तो जयो वाजय एव वा

kathaṃ ca yuddhaṃ bhūyo'bhūttayoḥ prāṇadurodareatra manye samāyatto jayo vājaya eva vā

कर्णं प्राप्य रणे सूत मम पुत्रः सुयोधनःजेतुमुत्सहते पार्थान्सगोविन्दान्ससात्वतान्

karṇaṃ prāpya raṇe sūta mama putraḥ suyodhanaḥjetumutsahate pārthānsagovindānsasātvatān

श्रुत्वा तु निर्जितं कर्णमसकृद्भीमकर्मणाभीमसेनेन समरे मोह आविशतीव माम्

śrutvā tu nirjitaṃ karṇamasakṛdbhīmakarmaṇābhīmasenena samare moha āviśatīva mām

विनष्टान्कौरवान्मन्ये मम पुत्रस्य दुर्नयैःन हि कर्णो महेष्वासान्पार्थाञ्जेष्यति संजय

vinaṣṭānkauravānmanye mama putrasya durnayaiḥna hi karṇo maheṣvāsānpārthāñjeṣyati saṃjaya

कृतवान्यानि युद्धानि कर्णः पाण्डुसुतैः सहसर्वत्र पाण्डवाः कर्णमजयन्त रणाजिरे

kṛtavānyāni yuddhāni karṇaḥ pāṇḍusutaiḥ sahasarvatra pāṇḍavāḥ karṇamajayanta raṇājire

अजय्याः पाण्डवास्तात देवैरपि सवासवैःन च तद्बुध्यते मन्दः पुत्रो दुर्योधनो मम

ajayyāḥ pāṇḍavāstāta devairapi savāsavaiḥna ca tadbudhyate mandaḥ putro duryodhano mama

धनं धनेश्वरस्येव हृत्वा पार्थस्य मे सुतःमधुप्रेप्सुरिवाबुद्धिः प्रपातं नावबुध्यते

dhanaṃ dhaneśvarasyeva hṛtvā pārthasya me sutaḥmadhuprepsurivābuddhiḥ prapātaṃ nāvabudhyate

निकृत्या निकृतिप्रज्ञो राज्यं हृत्वा महात्मनाम्जितानित्येव मन्वानः पाण्डवानवमन्यते

nikṛtyā nikṛtiprajño rājyaṃ hṛtvā mahātmanāmjitānityeva manvānaḥ pāṇḍavānavamanyate

पुत्रस्नेहाभिभूतेन मया चाप्यकृतात्मनाधर्मे स्थिता महात्मानो निकृताः पाण्डुनन्दनाः

putrasnehābhibhūtena mayā cāpyakṛtātmanādharme sthitā mahātmāno nikṛtāḥ pāṇḍunandanāḥ

शमकामः सदा पार्थो दीर्घप्रेक्षी युधिष्ठिरःअशक्त इति मन्वानैः पुत्रैर्मम निराकृतः

śamakāmaḥ sadā pārtho dīrghaprekṣī yudhiṣṭhiraḥaśakta iti manvānaiḥ putrairmama nirākṛtaḥ

तानि दुःखान्यनेकानि विप्रकारांश्च सर्वशःहृदि कृत्वा महाबाहुर्भीमोऽयुध्यत सूतजम्

tāni duḥkhānyanekāni viprakārāṃśca sarvaśaḥhṛdi kṛtvā mahābāhurbhīmo'yudhyata sūtajam

तस्मान्मे संजय ब्रूहि कर्णभीमौ यथा रणेअयुध्येतां युधि श्रेष्ठौ परस्परवधैषिणौ

tasmānme saṃjaya brūhi karṇabhīmau yathā raṇeayudhyetāṃ yudhi śreṣṭhau parasparavadhaiṣiṇau

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

शृणु राजन्यथा वृत्तः संग्रामः कर्णभीमयोःपरस्परवधप्रेप्स्वोर्वने कुञ्जरयोरिव

śṛṇu rājanyathā vṛttaḥ saṃgrāmaḥ karṇabhīmayoḥparasparavadhaprepsvorvane kuñjarayoriva

राजन्वैकर्तनो भीमं क्रुद्धः क्रुद्धमरिंदमम्पराक्रान्तं पराक्रम्य विव्याध त्रिंशता शरैः

rājanvaikartano bhīmaṃ kruddhaḥ kruddhamariṃdamamparākrāntaṃ parākramya vivyādha triṃśatā śaraiḥ

महावेगैः प्रसन्नाग्रैः शातकुम्भपरिष्कृतैःआहनद्भरतश्रेष्ठ भीमं वैकर्तनः शरैः

mahāvegaiḥ prasannāgraiḥ śātakumbhapariṣkṛtaiḥāhanadbharataśreṣṭha bhīmaṃ vaikartanaḥ śaraiḥ

तस्यास्यतो धनुर्भीमश्चकर्त निशितैस्त्रिभिःरथनीडाच्च यन्तारं भल्लेनापातयत्क्षितौ

tasyāsyato dhanurbhīmaścakarta niśitaistribhiḥrathanīḍācca yantāraṃ bhallenāpātayatkṣitau

स काङ्क्षन्भीमसेनस्य वधं वैकर्तनो वृषःशक्तिं कनकवैडूर्यचित्रदण्डां परामृशत्

sa kāṅkṣanbhīmasenasya vadhaṃ vaikartano vṛṣaḥśaktiṃ kanakavaiḍūryacitradaṇḍāṃ parāmṛśat

प्रगृह्य च महाशक्तिं कालशक्तिमिवापराम्समुत्क्षिप्य च राधेयः संधाय च महाबलःचिक्षेप भीमसेनाय जीवितान्तकरीमिव

pragṛhya ca mahāśaktiṃ kālaśaktimivāparāmsamutkṣipya ca rādheyaḥ saṃdhāya ca mahābalaḥcikṣepa bhīmasenāya jīvitāntakarīmiva

शक्तिं विसृज्य राधेयः पुरंदर इवाशनिम्ननाद सुमहानादं बलवान्सूतनन्दनःतं च नादं ततः श्रुत्वा पुत्रास्ते हृषिताभवन्

śaktiṃ visṛjya rādheyaḥ puraṃdara ivāśanimnanāda sumahānādaṃ balavānsūtanandanaḥtaṃ ca nādaṃ tataḥ śrutvā putrāste hṛṣitābhavan

तां कर्णभुजनिर्मुक्तामर्कवैश्वानरप्रभाम्शक्तिं वियति चिच्छेद भीमः सप्तभिराशुगैः

tāṃ karṇabhujanirmuktāmarkavaiśvānaraprabhāmśaktiṃ viyati ciccheda bhīmaḥ saptabhirāśugaiḥ

छित्त्वा शक्तिं ततो भीमो निर्मुक्तोरगसंनिभाम्मार्गमाण इव प्राणान्सूतपुत्रस्य मारिष

chittvā śaktiṃ tato bhīmo nirmuktoragasaṃnibhāmmārgamāṇa iva prāṇānsūtaputrasya māriṣa

प्राहिणोन्नव संरब्धः शरान्बर्हिणवाससःस्वर्णपुङ्खाञ्शिलाधौतान्यमदण्डोपमान्मृधे

prāhiṇonnava saṃrabdhaḥ śarānbarhiṇavāsasaḥsvarṇapuṅkhāñśilādhautānyamadaṇḍopamānmṛdhe

कर्णोऽप्यन्यद्धनुर्गृह्य हेमपृष्ठं दुरासदम्विकृष्य च महातेजा व्यसृजत्सायकान्नव

karṇo'pyanyaddhanurgṛhya hemapṛṣṭhaṃ durāsadamvikṛṣya ca mahātejā vyasṛjatsāyakānnava

तान्पाण्डुपुत्रश्चिच्छेद नवभिर्नतपर्वभिःवसुषेणेन निर्मुक्तान्नव राजन्महाशरान्छित्त्वा भीमो महाराज नादं सिंह इवानदत्

tānpāṇḍuputraściccheda navabhirnataparvabhiḥvasuṣeṇena nirmuktānnava rājanmahāśarānchittvā bhīmo mahārāja nādaṃ siṃha ivānadat

तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वाशितान्तरेशार्दूलाविव चान्योन्यमत्यर्थं च ह्यगर्जताम्

tau vṛṣāviva nardantau balinau vāśitāntareśārdūlāviva cānyonyamatyarthaṃ ca hyagarjatām

अन्योन्यं प्रजिहीर्षन्तावन्योन्यस्यान्तरैषिणौअन्योन्यमभिवीक्षन्तौ गोष्ठेष्विव महर्षभौ

anyonyaṃ prajihīrṣantāvanyonyasyāntaraiṣiṇauanyonyamabhivīkṣantau goṣṭheṣviva maharṣabhau

महागजाविवासाद्य विषाणाग्रैः परस्परम्शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः

mahāgajāvivāsādya viṣāṇāgraiḥ parasparamśaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭairanyonyamabhijaghnatuḥ

निर्दहन्तौ महाराज शरवृष्ट्या परस्परम्अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ कोपाद्विवृतलोचनौ

nirdahantau mahārāja śaravṛṣṭyā parasparamanyonyamabhivīkṣantau kopādvivṛtalocanau

प्रहसन्तौ तथान्योन्यं भर्त्सयन्तौ मुहुर्मुहुःशङ्खशब्दं च कुर्वाणौ युयुधाते परस्परम्

prahasantau tathānyonyaṃ bhartsayantau muhurmuhuḥśaṅkhaśabdaṃ ca kurvāṇau yuyudhāte parasparam

तस्य भीमः पुनश्चापं मुष्टौ चिच्छेद मारिषशङ्खवर्णांश्च तानश्वान्बाणैर्निन्ये यमक्षयम्

tasya bhīmaḥ punaścāpaṃ muṣṭau ciccheda māriṣaśaṅkhavarṇāṃśca tānaśvānbāṇairninye yamakṣayam

तथा कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा कर्णं दुर्योधनो नृपःवेपमान इव क्रोधाद्व्यादिदेशाथ दुर्जयम्

tathā kṛcchragataṃ dṛṣṭvā karṇaṃ duryodhano nṛpaḥvepamāna iva krodhādvyādideśātha durjayam

गच्छ दुर्जय राधेयं पुरा ग्रसति पाण्डवःजहि तूबरकं क्षिप्रं कर्णस्य बलमादधत्

gaccha durjaya rādheyaṃ purā grasati pāṇḍavaḥjahi tūbarakaṃ kṣipraṃ karṇasya balamādadhat

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा तव पुत्रस्तवात्मजम्अभ्यद्रवद्भीमसेनं व्यासक्तं विकिरञ्शरान्

evamuktastathetyuktvā tava putrastavātmajamabhyadravadbhīmasenaṃ vyāsaktaṃ vikirañśarān

स भीमं नवभिर्बाणैरश्वानष्टभिरर्दयत्षड्भिः सूतं त्रिभिः केतुं पुनस्तं चापि सप्तभिः

sa bhīmaṃ navabhirbāṇairaśvānaṣṭabhirardayatṣaḍbhiḥ sūtaṃ tribhiḥ ketuṃ punastaṃ cāpi saptabhiḥ

भीमसेनोऽपि संक्रुद्धः साश्वयन्तारमाशुगैःदुर्जयं भिन्नमर्माणमनयद्यमसादनम्

bhīmaseno'pi saṃkruddhaḥ sāśvayantāramāśugaiḥdurjayaṃ bhinnamarmāṇamanayadyamasādanam

स्वलंकृतं क्षितौ क्षुण्णं चेष्टमानं यथोरगम्रुदन्नार्तस्तव सुतं कर्णश्चक्रे प्रदक्षिणम्

svalaṃkṛtaṃ kṣitau kṣuṇṇaṃ ceṣṭamānaṃ yathoragamrudannārtastava sutaṃ karṇaścakre pradakṣiṇam

स तु तं विरथं कृत्वा स्मयन्नत्यन्तवैरिणम्समाचिनोद्बाणगणैः शतघ्नीमिव शङ्कुभिः

sa tu taṃ virathaṃ kṛtvā smayannatyantavairiṇamsamācinodbāṇagaṇaiḥ śataghnīmiva śaṅkubhiḥ

तथाप्यतिरथः कर्णो भिद्यमानः स्म सायकैःन जहौ समरे भीमं क्रुद्धरूपं परंतपः

tathāpyatirathaḥ karṇo bhidyamānaḥ sma sāyakaiḥna jahau samare bhīmaṃ kruddharūpaṃ paraṃtapaḥ