Parva.Adhyaya 7.114

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततः कर्णो महाराज भीमं विद्ध्वा त्रिभिः शरैःमुमोच शरवर्षाणि चित्राणि च बहूनि च

tataḥ karṇo mahārāja bhīmaṃ viddhvā tribhiḥ śaraiḥmumoca śaravarṣāṇi citrāṇi ca bahūni ca

वध्यमानो महाराज सूतपुत्रेण पाण्डवःन विव्यथे भीमसेनो भिद्यमान इवाचलः

vadhyamāno mahārāja sūtaputreṇa pāṇḍavaḥna vivyathe bhīmaseno bhidyamāna ivācalaḥ

स कर्णं कर्णिना कर्णे पीतेन निशितेन चविव्याध युधि राजेन्द्र भीमसेनः पतत्रिणा

sa karṇaṃ karṇinā karṇe pītena niśitena cavivyādha yudhi rājendra bhīmasenaḥ patatriṇā

स कुण्डलं महत्कर्णात्कर्णस्यापातयद्भुवितपनीयं महाराज दीप्तं ज्योतिरिवाम्बरात्

sa kuṇḍalaṃ mahatkarṇātkarṇasyāpātayadbhuvitapanīyaṃ mahārāja dīptaṃ jyotirivāmbarāt

अथापरेण भल्लेन सूतपुत्रं स्तनान्तरेआजघान भृशं भीमः स्मयन्निव महाबलः

athāpareṇa bhallena sūtaputraṃ stanāntareājaghāna bhṛśaṃ bhīmaḥ smayanniva mahābalaḥ

पुनरस्य त्वरन्भीमो नाराचान्दश भारतरणे प्रैषीन्महावेगान्यमदण्डोपमांस्तथा

punarasya tvaranbhīmo nārācāndaśa bhārataraṇe praiṣīnmahāvegānyamadaṇḍopamāṃstathā

ते ललाटं समासाद्य सूतपुत्रस्य मारिषविविशुश्चोदितास्तेन वल्मीकमिव पन्नगाः

te lalāṭaṃ samāsādya sūtaputrasya māriṣaviviśuścoditāstena valmīkamiva pannagāḥ

ललाटस्थैस्तु तैर्बाणैः सूतपुत्रो व्यरोचतनीलोत्पलमयीं मालां धारयन्स पुरा यथा

lalāṭasthaistu tairbāṇaiḥ sūtaputro vyarocatanīlotpalamayīṃ mālāṃ dhārayansa purā yathā

ततः क्रुद्धो रणे कर्णः पीडितो दृढधन्वनावेगं चक्रे महावेगो भीमसेनवधं प्रति

tataḥ kruddho raṇe karṇaḥ pīḍito dṛḍhadhanvanāvegaṃ cakre mahāvego bhīmasenavadhaṃ prati

तस्मै कर्णः शतं राजन्निषूणां गार्ध्रवाससाम्अमर्षी बलवान्क्रुद्धः प्रेषयामास भारत

tasmai karṇaḥ śataṃ rājanniṣūṇāṃ gārdhravāsasāmamarṣī balavānkruddhaḥ preṣayāmāsa bhārata

ततः प्रासृजदुग्राणि शरवर्षाणि पाण्डवःसमरे तमनादृत्य नास्य वीर्यमचिन्तयत्

tataḥ prāsṛjadugrāṇi śaravarṣāṇi pāṇḍavaḥsamare tamanādṛtya nāsya vīryamacintayat

ततः कर्णो महाराज पाण्डवं निशितैः शरैःआजघानोरसि क्रुद्धः क्रुद्धरूपं परंतपः

tataḥ karṇo mahārāja pāṇḍavaṃ niśitaiḥ śaraiḥājaghānorasi kruddhaḥ kruddharūpaṃ paraṃtapaḥ

जीमूताविव चान्योन्यं तौ ववर्षतुराहवेतलशब्दरवैश्चैव त्रासयन्तौ परस्परम्

jīmūtāviva cānyonyaṃ tau vavarṣaturāhavetalaśabdaravaiścaiva trāsayantau parasparam

शरजालैश्च विविधैश्छादयामासतुर्मृधेअन्योन्यं समरे क्रुद्धौ कृतप्रतिकृतैषिणौ

śarajālaiśca vividhaiśchādayāmāsaturmṛdheanyonyaṃ samare kruddhau kṛtapratikṛtaiṣiṇau

ततो भीमो महाबाहू राधेयस्य महात्मनःक्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा कर्णं विव्याध पत्रिणा

tato bhīmo mahābāhū rādheyasya mahātmanaḥkṣurapreṇa dhanuśchittvā karṇaṃ vivyādha patriṇā

तदपास्य धनुश्छिन्नं सूतपुत्रो महामनाःअन्यत्कार्मुकमादत्त वेगघ्नं भारसाधनम्

tadapāsya dhanuśchinnaṃ sūtaputro mahāmanāḥanyatkārmukamādatta vegaghnaṃ bhārasādhanam

दृष्ट्वा च कुरुसौवीरसैन्धवानां बलक्षयम्सवर्मध्वजशस्त्रैश्च पतितैः संवृतां महीम्

dṛṣṭvā ca kurusauvīrasaindhavānāṃ balakṣayamsavarmadhvajaśastraiśca patitaiḥ saṃvṛtāṃ mahīm

हस्त्यश्वनरदेहांश्च गतासून्प्रेक्ष्य सर्वतःसूतपुत्रस्य संरम्भाद्दीप्तं वपुरजायत

hastyaśvanaradehāṃśca gatāsūnprekṣya sarvataḥsūtaputrasya saṃrambhāddīptaṃ vapurajāyata

स विस्फार्य महच्चापं कार्तस्वरविभूषितम्भीमं प्रैक्षत राधेयो राजन्घोरेण चक्षुषा

sa visphārya mahaccāpaṃ kārtasvaravibhūṣitambhīmaṃ praikṣata rādheyo rājanghoreṇa cakṣuṣā

ततः क्रुद्धः शरानस्यन्सूतपुत्रो व्यरोचतमध्यंदिनगतोऽर्चिष्माञ्शरदीव दिवाकरः

tataḥ kruddhaḥ śarānasyansūtaputro vyarocatamadhyaṃdinagato'rciṣmāñśaradīva divākaraḥ

मरीचिविकचस्येव राजन्भानुमतो वपुःआसीदाधिरथेर्घोरं वपुः शरशतार्चिषः

marīcivikacasyeva rājanbhānumato vapuḥāsīdādhiratherghoraṃ vapuḥ śaraśatārciṣaḥ

कराभ्यामाददानस्य संदधानस्य चाशुगान्विकर्षतो मुञ्चतो वा नान्तरं ददृशू रणे

karābhyāmādadānasya saṃdadhānasya cāśugānvikarṣato muñcato vā nāntaraṃ dadṛśū raṇe

अग्निचक्रोपमं घोरं मण्डलीकृतमायुधम्कर्णस्यासीन्महाराज सव्यदक्षिणमस्यतः

agnicakropamaṃ ghoraṃ maṇḍalīkṛtamāyudhamkarṇasyāsīnmahārāja savyadakṣiṇamasyataḥ

स्वर्णपुङ्खाः सुनिशिताः कर्णचापच्युताः शराःप्राच्छादयन्महाराज दिशः सूर्यस्य च प्रभाम्

svarṇapuṅkhāḥ suniśitāḥ karṇacāpacyutāḥ śarāḥprācchādayanmahārāja diśaḥ sūryasya ca prabhām

ततः कनकपुङ्खानां शराणां नतपर्वणाम्धनुश्च्युतानां वियति ददृशे बहुधा व्रजः

tataḥ kanakapuṅkhānāṃ śarāṇāṃ nataparvaṇāmdhanuścyutānāṃ viyati dadṛśe bahudhā vrajaḥ

शरासनादाधिरथेः प्रभवन्तः स्म सायकाःश्रेणीकृता व्यराजन्त राजन्क्रौञ्चा इवाम्बरे

śarāsanādādhiratheḥ prabhavantaḥ sma sāyakāḥśreṇīkṛtā vyarājanta rājankrauñcā ivāmbare

गार्ध्रपत्राञ्शिलाधौतान्कार्तस्वरविभूषितान्महावेगान्प्रदीप्ताग्रान्मुमोचाधिरथिः शरान्

gārdhrapatrāñśilādhautānkārtasvaravibhūṣitānmahāvegānpradīptāgrānmumocādhirathiḥ śarān

ते तु चापबलोद्धूताः शातकुम्भविभूषिताःअजस्रमन्वकीर्यन्त शराः पार्थरथं प्रति

te tu cāpabaloddhūtāḥ śātakumbhavibhūṣitāḥajasramanvakīryanta śarāḥ pārtharathaṃ prati

ते व्योम्नि रत्नविकृता व्यकाशन्त सहस्रशःशलभानामिव व्राताः शराः कर्णसमीरिताः

te vyomni ratnavikṛtā vyakāśanta sahasraśaḥśalabhānāmiva vrātāḥ śarāḥ karṇasamīritāḥ

चापादाधिरथेर्मुक्ताः प्रपतन्तः स्म सायकाःएको दीर्घ इव प्रांशुः प्रभवन्दृश्यते शरः

cāpādādhirathermuktāḥ prapatantaḥ sma sāyakāḥeko dīrgha iva prāṃśuḥ prabhavandṛśyate śaraḥ

पर्वतं वारिधाराभिश्छादयन्निव तोयदःकर्णः प्राच्छादयत्क्रुद्धो भीमं सायकवृष्टिभिः

parvataṃ vāridhārābhiśchādayanniva toyadaḥkarṇaḥ prācchādayatkruddho bhīmaṃ sāyakavṛṣṭibhiḥ

तत्र भारत भीमस्य बलवीर्यपराक्रमम्व्यवसायं च पुत्रास्ते प्रैक्षन्त कुरुभिः सह

tatra bhārata bhīmasya balavīryaparākramamvyavasāyaṃ ca putrāste praikṣanta kurubhiḥ saha

तां समुद्रमिवोद्धूतां शरवृष्टिं समुत्थिताम्अचिन्तयित्वा भीमस्तु क्रुद्धः कर्णमुपाद्रवत्

tāṃ samudramivoddhūtāṃ śaravṛṣṭiṃ samutthitāmacintayitvā bhīmastu kruddhaḥ karṇamupādravat

रुक्मपृष्ठं महच्चापं भीमस्यासीद्विशां पतेआकर्षान्मण्डलीभूतं शक्रचापमिवापरम्तस्माच्छराः प्रादुरासन्पूरयन्त इवाम्बरम्

rukmapṛṣṭhaṃ mahaccāpaṃ bhīmasyāsīdviśāṃ pateākarṣānmaṇḍalībhūtaṃ śakracāpamivāparamtasmāccharāḥ prādurāsanpūrayanta ivāmbaram

सुवर्णपुङ्खैर्भीमेन सायकैर्नतपर्वभिःगगने रचिता माला काञ्चनीव व्यराजत

suvarṇapuṅkhairbhīmena sāyakairnataparvabhiḥgagane racitā mālā kāñcanīva vyarājata

ततो व्योम्नि विषक्तानि शरजालानि भागशःआहतानि व्यशीर्यन्त भीमसेनस्य पत्रिभिः

tato vyomni viṣaktāni śarajālāni bhāgaśaḥāhatāni vyaśīryanta bhīmasenasya patribhiḥ

कर्णस्य शरजालौघैर्भीमसेनस्य चोभयोःअग्निस्फुलिङ्गसंस्पर्शैरञ्जोगतिभिराहवेतैस्तैः कनकपुङ्खानां द्यौरासीत्संवृता व्रजैः

karṇasya śarajālaughairbhīmasenasya cobhayoḥagnisphuliṅgasaṃsparśairañjogatibhirāhavetaistaiḥ kanakapuṅkhānāṃ dyaurāsītsaṃvṛtā vrajaiḥ

स भीमं छादयन्बाणैः सूतपुत्रः पृथग्विधैःउपारोहदनादृत्य तस्य वीर्यं महात्मनः

sa bhīmaṃ chādayanbāṇaiḥ sūtaputraḥ pṛthagvidhaiḥupārohadanādṛtya tasya vīryaṃ mahātmanaḥ

तयोर्विसृजतोस्तत्र शरजालानि मारिषवायुभूतान्यदृश्यन्त संसक्तानीतरेतरम्

tayorvisṛjatostatra śarajālāni māriṣavāyubhūtānyadṛśyanta saṃsaktānītaretaram

तस्मै कर्णः शितान्बाणान्कर्मारपरिमार्जितान्सुवर्णविकृतान्क्रुद्धः प्राहिणोद्वधकाङ्क्षया

tasmai karṇaḥ śitānbāṇānkarmāraparimārjitānsuvarṇavikṛtānkruddhaḥ prāhiṇodvadhakāṅkṣayā

तानन्तरिक्षे विशिखैस्त्रिधैकैकमशातयत्विशेषयन्सूतपुत्रं भीमस्तिष्ठेति चाब्रवीत्

tānantarikṣe viśikhaistridhaikaikamaśātayatviśeṣayansūtaputraṃ bhīmastiṣṭheti cābravīt

पुनश्चासृजदुग्राणि शरवर्षाणि पाण्डवःअमर्षी बलवान्क्रुद्धो दिधक्षन्निव पावकः

punaścāsṛjadugrāṇi śaravarṣāṇi pāṇḍavaḥamarṣī balavānkruddho didhakṣanniva pāvakaḥ

तस्य तान्याददे कर्णः सर्वाण्यस्त्राण्यभीतवत्युध्यतः पाण्डुपुत्रस्य सूतपुत्रोऽस्त्रमायया

tasya tānyādade karṇaḥ sarvāṇyastrāṇyabhītavatyudhyataḥ pāṇḍuputrasya sūtaputro'stramāyayā

तस्येषुधी धनुर्ज्यां च बाणैः संनतपर्वभिःरश्मीन्योक्त्राणि चाश्वानां कर्णो वैकर्तनोऽच्छिनत्

tasyeṣudhī dhanurjyāṃ ca bāṇaiḥ saṃnataparvabhiḥraśmīnyoktrāṇi cāśvānāṃ karṇo vaikartano'cchinat

अथास्याश्वान्पुनर्हत्वा त्रिभिर्विव्याध सारथिम्सोऽवप्लुत्य द्रुतं सूतो युयुधानरथं ययौ

athāsyāśvānpunarhatvā tribhirvivyādha sārathimso'vaplutya drutaṃ sūto yuyudhānarathaṃ yayau

उत्स्मयन्निव भीमस्य क्रुद्धः कालानलप्रभःध्वजं चिच्छेद राधेयः पताकाश्च न्यपातयत्

utsmayanniva bhīmasya kruddhaḥ kālānalaprabhaḥdhvajaṃ ciccheda rādheyaḥ patākāśca nyapātayat

स विधन्वा महाराज रथशक्तिं परामृशत्तामवासृजदाविध्य क्रुद्धः कर्णरथं प्रति

sa vidhanvā mahārāja rathaśaktiṃ parāmṛśattāmavāsṛjadāvidhya kruddhaḥ karṇarathaṃ prati

तामाधिरथिरायस्तः शक्तिं हेमपरिष्कृताम्आपतन्तीं महोल्काभां चिच्छेद दशभिः शरैः

tāmādhirathirāyastaḥ śaktiṃ hemapariṣkṛtāmāpatantīṃ maholkābhāṃ ciccheda daśabhiḥ śaraiḥ

सापतद्दशधा राजन्निकृत्ता कर्णसायकैःअस्यतः सूतपुत्रस्य मित्रार्थे चित्रयोधिनः

sāpataddaśadhā rājannikṛttā karṇasāyakaiḥasyataḥ sūtaputrasya mitrārthe citrayodhinaḥ

स चर्मादत्त कौन्तेयो जातरूपपरिष्कृतम्खड्गं चान्यतरप्रेप्सुर्मृत्योरग्रे जयस्य वातदस्य सहसा कर्णो व्यधमत्प्रहसन्निव

sa carmādatta kaunteyo jātarūpapariṣkṛtamkhaḍgaṃ cānyataraprepsurmṛtyoragre jayasya vātadasya sahasā karṇo vyadhamatprahasanniva

स विचर्मा महाराज विरथः क्रोधमूर्छितःअसिं प्रासृजदाविध्य त्वरन्कर्णरथं प्रति

sa vicarmā mahārāja virathaḥ krodhamūrchitaḥasiṃ prāsṛjadāvidhya tvarankarṇarathaṃ prati

स धनुः सूतपुत्रस्य छित्त्वा ज्यां च सुसंशितःअपतद्भुवि निस्त्रिंशश्च्युतः सर्प इवाम्बरात्

sa dhanuḥ sūtaputrasya chittvā jyāṃ ca susaṃśitaḥapatadbhuvi nistriṃśaścyutaḥ sarpa ivāmbarāt

ततः प्रहस्याधिरथिरन्यदादत्त कार्मुकम्शत्रुघ्नं समरे क्रुद्धो दृढज्यं वेगवत्तरम्

tataḥ prahasyādhirathiranyadādatta kārmukamśatrughnaṃ samare kruddho dṛḍhajyaṃ vegavattaram

स भीमसेनः कुपितो बलवान्सत्यविक्रमःविहायसं प्राक्रमद्वै कर्णस्य व्यथयन्मनः

sa bhīmasenaḥ kupito balavānsatyavikramaḥvihāyasaṃ prākramadvai karṇasya vyathayanmanaḥ

तस्य तच्चरितं दृष्ट्वा संग्रामे विजयैषिणःलयमास्थाय राधेयो भीमसेनमवञ्चयत्

tasya taccaritaṃ dṛṣṭvā saṃgrāme vijayaiṣiṇaḥlayamāsthāya rādheyo bhīmasenamavañcayat

तमदृष्ट्वा रथोपस्थे निलीनं व्यथितेन्द्रियम्ध्वजमस्य समासाद्य तस्थौ स धरणीतले

tamadṛṣṭvā rathopasthe nilīnaṃ vyathitendriyamdhvajamasya samāsādya tasthau sa dharaṇītale

तदस्य कुरवः सर्वे चारणाश्चाभ्यपूजयन्यदियेष रथात्कर्णं हन्तुं तार्क्ष्य इवोरगम्

tadasya kuravaḥ sarve cāraṇāścābhyapūjayanyadiyeṣa rathātkarṇaṃ hantuṃ tārkṣya ivoragam

स छिन्नधन्वा विरथः स्वधर्ममनुपालयन्स्वरथं पृष्ठतः कृत्वा युद्धायैव व्यवस्थितः

sa chinnadhanvā virathaḥ svadharmamanupālayansvarathaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā yuddhāyaiva vyavasthitaḥ

तद्विहत्यास्य राधेयस्तत एनं समभ्ययात्संरब्धः पाण्डवं संख्ये युद्धाय समुपस्थितम्

tadvihatyāsya rādheyastata enaṃ samabhyayātsaṃrabdhaḥ pāṇḍavaṃ saṃkhye yuddhāya samupasthitam

तौ समेतौ महारङ्गे स्पर्धमानौ महाबलौजीमूताविव घर्मान्ते गर्जमानौ नभस्तले

tau sametau mahāraṅge spardhamānau mahābalaujīmūtāviva gharmānte garjamānau nabhastale

तयोरासीत्संप्रहारः क्रुद्धयोर्नरसिंहयोःअमृष्यमाणयोः संख्ये देवदानवयोरिव

tayorāsītsaṃprahāraḥ kruddhayornarasiṃhayoḥamṛṣyamāṇayoḥ saṃkhye devadānavayoriva

क्षीणशस्त्रस्तु कौन्तेयः कर्णेन समभिद्रुतःदृष्ट्वार्जुनहतान्नागान्पतितान्पर्वतोपमान्रथमार्गविघातार्थं व्यायुधः प्रविवेश ह

kṣīṇaśastrastu kaunteyaḥ karṇena samabhidrutaḥdṛṣṭvārjunahatānnāgānpatitānparvatopamānrathamārgavighātārthaṃ vyāyudhaḥ praviveśa ha

हस्तिनां व्रजमासाद्य रथदुर्गं प्रविश्य चपाण्डवो जीविताकाङ्क्षी राधेयं नाभ्यहारयत्

hastināṃ vrajamāsādya rathadurgaṃ praviśya capāṇḍavo jīvitākāṅkṣī rādheyaṃ nābhyahārayat

व्यवस्थानमथाकाङ्क्षन्धनंजयशरैर्हतम्उद्यम्य कुञ्जरं पार्थस्तस्थौ परपुरंजयः

vyavasthānamathākāṅkṣandhanaṃjayaśarairhatamudyamya kuñjaraṃ pārthastasthau parapuraṃjayaḥ

तमस्य विशिखैः कर्णो व्यधमत्कुञ्जरं पुनःहस्त्यङ्गान्यथ कर्णाय प्राहिणोत्पाण्डवो नदन्

tamasya viśikhaiḥ karṇo vyadhamatkuñjaraṃ punaḥhastyaṅgānyatha karṇāya prāhiṇotpāṇḍavo nadan

चक्राण्यश्वांस्तथा वाहान्यद्यत्पश्यति भूतलेतत्तदादाय चिक्षेप क्रुद्धः कर्णाय पाण्डवः

cakrāṇyaśvāṃstathā vāhānyadyatpaśyati bhūtaletattadādāya cikṣepa kruddhaḥ karṇāya pāṇḍavaḥ

तदस्य सर्वं चिच्छेद क्षिप्तं क्षिप्तं शितैः शरैःव्यायुधं नावधीच्चैनं कर्णः कुन्त्या वचः स्मरन्

tadasya sarvaṃ ciccheda kṣiptaṃ kṣiptaṃ śitaiḥ śaraiḥvyāyudhaṃ nāvadhīccainaṃ karṇaḥ kuntyā vacaḥ smaran

धनुषोऽग्रेण तं कर्णस्त्वभिद्रुत्य परामृशत्उत्स्मयन्निव राधेयो भीमसेनमुवाच ह

dhanuṣo'greṇa taṃ karṇastvabhidrutya parāmṛśatutsmayanniva rādheyo bhīmasenamuvāca ha

पुनः पुनस्तूबरक मूढ औदरिकेति चअकृतास्त्रक मा योत्सीर्बाल संग्रामकातर

punaḥ punastūbaraka mūḍha audariketi caakṛtāstraka mā yotsīrbāla saṃgrāmakātara

यत्र भोज्यं बहुविधं भक्ष्यं पेयं च पाण्डवतत्र त्वं दुर्मते योग्यो न युद्धेषु कथंचन

yatra bhojyaṃ bahuvidhaṃ bhakṣyaṃ peyaṃ ca pāṇḍavatatra tvaṃ durmate yogyo na yuddheṣu kathaṃcana

मुनिर्भूत्वाथ वा भीम फलान्यद्धि सुदुर्मतेवनाय व्रज कौन्तेय न त्वं युद्धविशारदः

munirbhūtvātha vā bhīma phalānyaddhi sudurmatevanāya vraja kaunteya na tvaṃ yuddhaviśāradaḥ

फलमूलाशने युक्तस्त्वं तथातिथिभोजनेन त्वां शस्त्रसमुद्योगे योग्यं मन्ये वृकोदर

phalamūlāśane yuktastvaṃ tathātithibhojanena tvāṃ śastrasamudyoge yogyaṃ manye vṛkodara

पुष्पमूलफलाहारो व्रतेषु नियमेषु चउचितस्त्वं वने भीम न त्वं युद्धविशारदः

puṣpamūlaphalāhāro vrateṣu niyameṣu caucitastvaṃ vane bhīma na tvaṃ yuddhaviśāradaḥ

क्व युद्धं क्व मुनित्वं च वनं गच्छ वृकोदरन त्वं युद्धोचितस्तात वनवासरतिर्भव

kva yuddhaṃ kva munitvaṃ ca vanaṃ gaccha vṛkodarana tvaṃ yuddhocitastāta vanavāsaratirbhava

सूदान्भृत्यजनान्दासांस्त्वं गृहे त्वरयन्भृशम्योग्यस्ताडयितुं क्रोधाद्भोजनार्थं वृकोदर

sūdānbhṛtyajanāndāsāṃstvaṃ gṛhe tvarayanbhṛśamyogyastāḍayituṃ krodhādbhojanārthaṃ vṛkodara

कौमारे यानि चाप्यासन्नप्रियाणि विशां पतेपूर्ववृत्तानि चाप्येनं रूक्षाण्यश्रावयद्भृशम्

kaumāre yāni cāpyāsannapriyāṇi viśāṃ patepūrvavṛttāni cāpyenaṃ rūkṣāṇyaśrāvayadbhṛśam

अथैनं तत्र संलीनमस्पृशद्धनुषा पुनःप्रहसंश्च पुनर्वाक्यं भीममाह वृषस्तदा

athainaṃ tatra saṃlīnamaspṛśaddhanuṣā punaḥprahasaṃśca punarvākyaṃ bhīmamāha vṛṣastadā

योद्धव्यमाविशान्यत्र न योद्धव्यं तु मादृशैःमादृशैर्युध्यमानानामेतच्चान्यच्च विद्यते

yoddhavyamāviśānyatra na yoddhavyaṃ tu mādṛśaiḥmādṛśairyudhyamānānāmetaccānyacca vidyate

गच्छ वा यत्र तौ कृष्णौ तौ त्वा रक्षिष्यतो रणेगृहं वा गच्छ कौन्तेय किं ते युद्धेन बालक

gaccha vā yatra tau kṛṣṇau tau tvā rakṣiṣyato raṇegṛhaṃ vā gaccha kaunteya kiṃ te yuddhena bālaka

एवं तं विरथं कृत्वा कर्णो राजन्व्यकत्थतप्रमुखे वृष्णिसिंहस्य पार्थस्य च महात्मनः

evaṃ taṃ virathaṃ kṛtvā karṇo rājanvyakatthatapramukhe vṛṣṇisiṃhasya pārthasya ca mahātmanaḥ

ततो राजञ्शिलाधौताञ्शराञ्शाखामृगध्वजःप्राहिणोत्सूतपुत्राय केशवेन प्रचोदितः

tato rājañśilādhautāñśarāñśākhāmṛgadhvajaḥprāhiṇotsūtaputrāya keśavena pracoditaḥ

ततः पार्थभुजोत्सृष्टाः शराः काञ्चनभूषणाःगाण्डीवप्रभवाः कर्णं हंसाः क्रौञ्चमिवाविशन्

tataḥ pārthabhujotsṛṣṭāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥgāṇḍīvaprabhavāḥ karṇaṃ haṃsāḥ krauñcamivāviśan

स भुजंगैरिवायस्तैर्गाण्डीवप्रेषितैः शरैःभीमसेनादपासेधत्सूतपुत्रं धनंजयः

sa bhujaṃgairivāyastairgāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥbhīmasenādapāsedhatsūtaputraṃ dhanaṃjayaḥ

स छिन्नधन्वा भीमेन धनंजयशराहतःकर्णो भीमादपायासीद्रथेन महता द्रुतम्

sa chinnadhanvā bhīmena dhanaṃjayaśarāhataḥkarṇo bhīmādapāyāsīdrathena mahatā drutam

भीमोऽपि सात्यकेर्वाहं समारुह्य नरर्षभःअन्वयाद्भ्रातरं संख्ये पाण्डवं सव्यसाचिनम्

bhīmo'pi sātyakervāhaṃ samāruhya nararṣabhaḥanvayādbhrātaraṃ saṃkhye pāṇḍavaṃ savyasācinam

ततः कर्णं समुद्दिश्य त्वरमाणो धनंजयःनाराचं क्रोधताम्राक्षः प्रैषीन्मृत्युमिवान्तकः

tataḥ karṇaṃ samuddiśya tvaramāṇo dhanaṃjayaḥnārācaṃ krodhatāmrākṣaḥ praiṣīnmṛtyumivāntakaḥ

स गरुत्मानिवाकाशे प्रार्थयन्भुजगोत्तमम्नाराचोऽभ्यपतत्कर्णं तूर्णं गाण्डीवचोदितः

sa garutmānivākāśe prārthayanbhujagottamamnārāco'bhyapatatkarṇaṃ tūrṇaṃ gāṇḍīvacoditaḥ

तमन्तरिक्षे नाराचं द्रौणिश्चिच्छेद पत्रिणाधनंजयभयात्कर्णमुज्जिहीर्षुर्महारथः

tamantarikṣe nārācaṃ drauṇiściccheda patriṇādhanaṃjayabhayātkarṇamujjihīrṣurmahārathaḥ

ततो द्रौणिं चतुःषष्ट्या विव्याध कुपितोऽर्जुनःशिलीमुखैर्महाराज मा गास्तिष्ठेति चाब्रवीत्

tato drauṇiṃ catuḥṣaṣṭyā vivyādha kupito'rjunaḥśilīmukhairmahārāja mā gāstiṣṭheti cābravīt

स तु मत्तगजाकीर्णमनीकं रथसंकुलम्तूर्णमभ्याविशद्द्रौणिर्धनंजयशरार्दितः

sa tu mattagajākīrṇamanīkaṃ rathasaṃkulamtūrṇamabhyāviśaddrauṇirdhanaṃjayaśarārditaḥ

ततः सुवर्णपृष्ठानां धनुषां कूजतां रणेशब्दं गाण्डीवघोषेण कौन्तेयोऽभ्यभवद्बली

tataḥ suvarṇapṛṣṭhānāṃ dhanuṣāṃ kūjatāṃ raṇeśabdaṃ gāṇḍīvaghoṣeṇa kaunteyo'bhyabhavadbalī

धनंजयस्तथा यान्तं पृष्ठतो द्रौणिमभ्ययात्नातिदीर्घमिवाध्वानं शरैः संत्रासयन्बलम्

dhanaṃjayastathā yāntaṃ pṛṣṭhato drauṇimabhyayātnātidīrghamivādhvānaṃ śaraiḥ saṃtrāsayanbalam

विदार्य देहान्नाराचैर्नरवारणवाजिनाम्कङ्कबर्हिणवासोभिर्बलं व्यधमदर्जुनः

vidārya dehānnārācairnaravāraṇavājināmkaṅkabarhiṇavāsobhirbalaṃ vyadhamadarjunaḥ

तद्बलं भरतश्रेष्ठ सवाजिद्विपमानवम्पाकशासनिरायस्तः पार्थः संनिजघान ह

tadbalaṃ bharataśreṣṭha savājidvipamānavampākaśāsanirāyastaḥ pārthaḥ saṃnijaghāna ha