Parva.Adhyaya 7.113

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

महानपनयः सूत ममैवात्र विशेषतःस इदानीमनुप्राप्तो मन्ये संजय शोचतः

mahānapanayaḥ sūta mamaivātra viśeṣataḥsa idānīmanuprāpto manye saṃjaya śocataḥ

यद्गतं तद्गतमिति ममासीन्मनसि स्थितम्इदानीमत्र किं कार्यं प्रकरिष्यामि संजय

yadgataṃ tadgatamiti mamāsīnmanasi sthitamidānīmatra kiṃ kāryaṃ prakariṣyāmi saṃjaya

यथा त्वेष क्षयो वृत्तो ममापनयसंभवःवीराणां तन्ममाचक्ष्व स्थिरीभूतोऽस्मि संजय

yathā tveṣa kṣayo vṛtto mamāpanayasaṃbhavaḥvīrāṇāṃ tanmamācakṣva sthirībhūto'smi saṃjaya

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

कर्णभीमौ महाराज पराक्रान्तौ महाहवेबाणवर्षाण्यवर्षेतां वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ

karṇabhīmau mahārāja parākrāntau mahāhavebāṇavarṣāṇyavarṣetāṃ vṛṣṭimantāvivāmbudau

भीमनामाङ्किता बाणाः स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताःविविशुः कर्णमासाद्य भिन्दन्त इव जीवितम्

bhīmanāmāṅkitā bāṇāḥ svarṇapuṅkhāḥ śilāśitāḥviviśuḥ karṇamāsādya bhindanta iva jīvitam

तथैव कर्णनिर्मुक्तैः सविषैरिव पन्नगैःआकीर्यत रणे भीमः शतशोऽथ सहस्रशः

tathaiva karṇanirmuktaiḥ saviṣairiva pannagaiḥākīryata raṇe bhīmaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

तयोः शरैर्महाराज संपतद्भिः समन्ततःबभूव तव सैन्यानां संक्षोभः सागरोपमः

tayoḥ śarairmahārāja saṃpatadbhiḥ samantataḥbabhūva tava sainyānāṃ saṃkṣobhaḥ sāgaropamaḥ

भीमचापच्युतैर्बाणैस्तव सैन्यमरिंदमअवध्यत चमूमध्ये घोरैराशीविषोपमैः

bhīmacāpacyutairbāṇaistava sainyamariṃdamaavadhyata camūmadhye ghorairāśīviṣopamaiḥ

वारणैः पतितै राजन्वाजिभिश्च नरैः सहअदृश्यत मही कीर्णा वातनुन्नैर्द्रुमैरिव

vāraṇaiḥ patitai rājanvājibhiśca naraiḥ sahaadṛśyata mahī kīrṇā vātanunnairdrumairiva

ते वध्यमानाः समरे भीमचापच्युतैः शरैःप्राद्रवंस्तावका योधाः किमेतदिति चाब्रुवन्

te vadhyamānāḥ samare bhīmacāpacyutaiḥ śaraiḥprādravaṃstāvakā yodhāḥ kimetaditi cābruvan

ततो व्युदस्तं तत्सैन्यं सिन्धुसौवीरकौरवम्प्रोत्सारितं महावेगैः कर्णपाण्डवयोः शरैः

tato vyudastaṃ tatsainyaṃ sindhusauvīrakauravamprotsāritaṃ mahāvegaiḥ karṇapāṇḍavayoḥ śaraiḥ

ते शरातुरभूयिष्ठा हताश्वनरवाहनाःउत्सृज्य कर्णं भीमं च प्राद्रवन्सर्वतोदिशम्

te śarāturabhūyiṣṭhā hatāśvanaravāhanāḥutsṛjya karṇaṃ bhīmaṃ ca prādravansarvatodiśam

नूनं पार्थार्थमेवास्मान्मोहयन्ति दिवौकसःयत्कर्णभीमप्रभवैर्वध्यते नो बलं शरैः

nūnaṃ pārthārthamevāsmānmohayanti divaukasaḥyatkarṇabhīmaprabhavairvadhyate no balaṃ śaraiḥ

एवं ब्रुवन्तो योधास्ते तावका भयपीडिताःशरपातं समुत्सृज्य स्थिता युद्धदिदृक्षवः

evaṃ bruvanto yodhāste tāvakā bhayapīḍitāḥśarapātaṃ samutsṛjya sthitā yuddhadidṛkṣavaḥ

ततः प्रावर्तत नदी घोररूपा महाहवेबभूव च विशेषेण भीरूणां भयवर्धिनी

tataḥ prāvartata nadī ghorarūpā mahāhavebabhūva ca viśeṣeṇa bhīrūṇāṃ bhayavardhinī

वारणाश्वमनुष्याणां रुधिरौघसमुद्भवासंवृता गतसत्त्वैश्च मनुष्यगजवाजिभिः

vāraṇāśvamanuṣyāṇāṃ rudhiraughasamudbhavāsaṃvṛtā gatasattvaiśca manuṣyagajavājibhiḥ

सानुकर्षपताकैश्च द्विपाश्वरथभूषणैःस्यन्दनैरपविद्धैश्च भग्नचक्राक्षकूबरैः

sānukarṣapatākaiśca dvipāśvarathabhūṣaṇaiḥsyandanairapaviddhaiśca bhagnacakrākṣakūbaraiḥ

जातरूपपरिष्कारैर्धनुर्भिः सुमहाधनैःसुवर्णपुङ्खैरिषुभिर्नाराचैश्च सहस्रशः

jātarūpapariṣkārairdhanurbhiḥ sumahādhanaiḥsuvarṇapuṅkhairiṣubhirnārācaiśca sahasraśaḥ

कर्णपाण्डवनिर्मुक्तैर्निर्मुक्तैरिव पन्नगैःप्रासतोमरसंघातैः खड्गैश्च सपरश्वधैः

karṇapāṇḍavanirmuktairnirmuktairiva pannagaiḥprāsatomarasaṃghātaiḥ khaḍgaiśca saparaśvadhaiḥ

सुवर्णविकृतैश्चापि गदामुसलपट्टिशैःवज्रैश्च विविधाकारैः शक्तिभिः परिघैरपिशतघ्नीभिश्च चित्राभिर्बभौ भारत मेदिनी

suvarṇavikṛtaiścāpi gadāmusalapaṭṭiśaiḥvajraiśca vividhākāraiḥ śaktibhiḥ parighairapiśataghnībhiśca citrābhirbabhau bhārata medinī

कनकाङ्गदकेयूरैः कुण्डलैर्मणिभिः शुभैःतनुत्रैः सतलत्रैश्च हारैर्निष्कैश्च भारत

kanakāṅgadakeyūraiḥ kuṇḍalairmaṇibhiḥ śubhaiḥtanutraiḥ satalatraiśca hārairniṣkaiśca bhārata

वस्त्रैश्छत्रैश्च विध्वस्तैश्चामरव्यजनैरपिगजाश्वमनुजैर्भिन्नैः शस्त्रैः स्यन्दनभूषणैः

vastraiśchatraiśca vidhvastaiścāmaravyajanairapigajāśvamanujairbhinnaiḥ śastraiḥ syandanabhūṣaṇaiḥ

तैस्तैश्च विविधैर्भावैस्तत्र तत्र वसुंधरापतितैरपविद्धैश्च संबभौ द्यौरिव ग्रहैः

taistaiśca vividhairbhāvaistatra tatra vasuṃdharāpatitairapaviddhaiśca saṃbabhau dyauriva grahaiḥ

अचिन्त्यमद्भुतं चैव तयोः कर्मातिमानुषम्दृष्ट्वा चारणसिद्धानां विस्मयः समपद्यत

acintyamadbhutaṃ caiva tayoḥ karmātimānuṣamdṛṣṭvā cāraṇasiddhānāṃ vismayaḥ samapadyata

अग्नेर्वायुसहायस्य गतिः कक्ष इवाहवेआसीद्भीमसहायस्य रौद्रमाधिरथेर्गतम्निपातितध्वजरथं हतवाजिनरद्विपम्

agnervāyusahāyasya gatiḥ kakṣa ivāhaveāsīdbhīmasahāyasya raudramādhirathergatamnipātitadhvajarathaṃ hatavājinaradvipam

गजाभ्यां संप्रयुक्ताभ्यामासीन्नडवनं यथातथाभूतं महत्सैन्यमासीद्भारत संयुगेविमर्दः कर्णभीमाभ्यामासीच्च परमो रणे

gajābhyāṃ saṃprayuktābhyāmāsīnnaḍavanaṃ yathātathābhūtaṃ mahatsainyamāsīdbhārata saṃyugevimardaḥ karṇabhīmābhyāmāsīcca paramo raṇe