Parva.Adhyaya 7.125

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

सैन्धवे निहते राजन्पुत्रस्तव सुयोधनःअश्रुक्लिन्नमुखो दीनो निरुत्साहो द्विषज्जयेअमन्यतार्जुनसमो योधो भुवि न विद्यते

saindhave nihate rājanputrastava suyodhanaḥaśruklinnamukho dīno nirutsāho dviṣajjayeamanyatārjunasamo yodho bhuvi na vidyate

न द्रोणो न च राधेयो नाश्वत्थामा कृपो न चक्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं पर्याप्ता इति मारिष

na droṇo na ca rādheyo nāśvatthāmā kṛpo na cakruddhasya pramukhe sthātuṃ paryāptā iti māriṣa

निर्जित्य हि रणे पार्थः सर्वान्मम महारथान्अवधीत्सैन्धवं संख्ये नैनं कश्चिदवारयत्

nirjitya hi raṇe pārthaḥ sarvānmama mahārathānavadhītsaindhavaṃ saṃkhye nainaṃ kaścidavārayat

सर्वथा हतमेवैतत्कौरवाणां महद्बलम्न ह्यस्य विद्यते त्राता साक्षादपि पुरंदरः

sarvathā hatamevaitatkauravāṇāṃ mahadbalamna hyasya vidyate trātā sākṣādapi puraṃdaraḥ

यमुपाश्रित्य संग्रामे कृतः शस्त्रसमुद्यमःस कर्णो निर्जितः संख्ये हतश्चैव जयद्रथः

yamupāśritya saṃgrāme kṛtaḥ śastrasamudyamaḥsa karṇo nirjitaḥ saṃkhye hataścaiva jayadrathaḥ

परुषाणि सभामध्ये प्रोक्तवान्यः स्म पाण्डवान्स कर्णो निर्जितः संख्ये सैन्धवश्च निपातितः

paruṣāṇi sabhāmadhye proktavānyaḥ sma pāṇḍavānsa karṇo nirjitaḥ saṃkhye saindhavaśca nipātitaḥ

यस्य वीर्यं समाश्रित्य शमं याचन्तमच्युतम्तृणवत्तमहं मन्ये स कर्णो निर्जितो युधि

yasya vīryaṃ samāśritya śamaṃ yācantamacyutamtṛṇavattamahaṃ manye sa karṇo nirjito yudhi

एवं क्लान्तमना राजन्नुपायाद्द्रोणमीक्षितुम्आगस्कृत्सर्वलोकस्य पुत्रस्ते भरतर्षभ

evaṃ klāntamanā rājannupāyāddroṇamīkṣitumāgaskṛtsarvalokasya putraste bharatarṣabha

ततस्तत्सर्वमाचख्यौ कुरूणां वैशसं महत्परान्विजयतश्चापि धार्तराष्ट्रान्निमज्जतः

tatastatsarvamācakhyau kurūṇāṃ vaiśasaṃ mahatparānvijayataścāpi dhārtarāṣṭrānnimajjataḥ

दुर्योधन उवाच · duryodhana uvāca

पश्य मूर्धावसिक्तानामाचार्य कदनं कृतम्कृत्वा प्रमुखतः शूरं भीष्मं मम पितामहम्

paśya mūrdhāvasiktānāmācārya kadanaṃ kṛtamkṛtvā pramukhataḥ śūraṃ bhīṣmaṃ mama pitāmaham

तं निहत्य प्रलुब्धोऽयं शिखण्डी पूर्णमानसःपाञ्चालैः सहितः सर्वैः सेनाग्रमभिकर्षति

taṃ nihatya pralubdho'yaṃ śikhaṇḍī pūrṇamānasaḥpāñcālaiḥ sahitaḥ sarvaiḥ senāgramabhikarṣati

अपरश्चापि दुर्धर्षः शिष्यस्ते सव्यसाचिनाअक्षौहिणीः सप्त हत्वा हतो राजा जयद्रथः

aparaścāpi durdharṣaḥ śiṣyaste savyasācināakṣauhiṇīḥ sapta hatvā hato rājā jayadrathaḥ

अस्मद्विजयकामानां सुहृदामुपकारिणाम्गन्तास्मि कथमानृण्यं गतानां यमसादनम्

asmadvijayakāmānāṃ suhṛdāmupakāriṇāmgantāsmi kathamānṛṇyaṃ gatānāṃ yamasādanam

ये मदर्थं परीप्सन्ति वसुधां वसुधाधिपाःते हित्वा वसुधैश्वर्यं वसुधामधिशेरते

ye madarthaṃ parīpsanti vasudhāṃ vasudhādhipāḥte hitvā vasudhaiśvaryaṃ vasudhāmadhiśerate

सोऽहं कापुरुषः कृत्वा मित्राणां क्षयमीदृशम्नाश्वमेधसहस्रेण पातुमात्मानमुत्सहे

so'haṃ kāpuruṣaḥ kṛtvā mitrāṇāṃ kṣayamīdṛśamnāśvamedhasahasreṇa pātumātmānamutsahe

मम लुब्धस्य पापस्य तथा धर्मापचायिनःव्यायच्छन्तो जिगीषन्तः प्राप्ता वैवस्वतक्षयम्

mama lubdhasya pāpasya tathā dharmāpacāyinaḥvyāyacchanto jigīṣantaḥ prāptā vaivasvatakṣayam

कथं पतितवृत्तस्य पृथिवी सुहृदां द्रुहःविवरं नाशकद्दातुं मम पार्थिवसंसदि

kathaṃ patitavṛttasya pṛthivī suhṛdāṃ druhaḥvivaraṃ nāśakaddātuṃ mama pārthivasaṃsadi

सोऽहं रुधिरसिक्ताङ्गं राज्ञां मध्ये पितामहम्शयानं नाशकं त्रातुं भीष्ममायोधने हतम्

so'haṃ rudhirasiktāṅgaṃ rājñāṃ madhye pitāmahamśayānaṃ nāśakaṃ trātuṃ bhīṣmamāyodhane hatam

तं मामनार्यपुरुषं मित्रद्रुहमधार्मिकम्किं स वक्ष्यति दुर्धर्षः समेत्य परलोकजित्

taṃ māmanāryapuruṣaṃ mitradruhamadhārmikamkiṃ sa vakṣyati durdharṣaḥ sametya paralokajit

जलसंधं महेष्वासं पश्य सात्यकिना हतम्मदर्थमुद्यतं शूरं प्राणांस्त्यक्त्वा महारथम्

jalasaṃdhaṃ maheṣvāsaṃ paśya sātyakinā hatammadarthamudyataṃ śūraṃ prāṇāṃstyaktvā mahāratham

काम्बोजं निहतं दृष्ट्वा तथालम्बुसमेव चअन्यान्बहूंश्च सुहृदो जीवितार्थोऽद्य को मम

kāmbojaṃ nihataṃ dṛṣṭvā tathālambusameva caanyānbahūṃśca suhṛdo jīvitārtho'dya ko mama

व्यायच्छन्तो हताः शूरा मदर्थे येऽपराङ्मुखाःयतमानाः परं शक्त्या विजेतुमहितान्मम

vyāyacchanto hatāḥ śūrā madarthe ye'parāṅmukhāḥyatamānāḥ paraṃ śaktyā vijetumahitānmama

तेषां गत्वाहमानृण्यमद्य शक्त्या परंतपतर्पयिष्यामि तानेव जलेन यमुनामनु

teṣāṃ gatvāhamānṛṇyamadya śaktyā paraṃtapatarpayiṣyāmi tāneva jalena yamunāmanu

सत्यं ते प्रतिजानामि सर्वशस्त्रभृतां वरइष्टापूर्तेन च शपे वीर्येण च सुतैरपि

satyaṃ te pratijānāmi sarvaśastrabhṛtāṃ varaiṣṭāpūrtena ca śape vīryeṇa ca sutairapi

निहत्य तान्रणे सर्वान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सहशान्तिं लब्धास्मि तेषां वा रणे गन्ता सलोकताम्

nihatya tānraṇe sarvānpāñcālānpāṇḍavaiḥ sahaśāntiṃ labdhāsmi teṣāṃ vā raṇe gantā salokatām

न हीदानीं सहाया मे परीप्सन्त्यनुपस्कृताःश्रेयो हि पाण्डून्मन्यन्ते न तथास्मान्महाभुज

na hīdānīṃ sahāyā me parīpsantyanupaskṛtāḥśreyo hi pāṇḍūnmanyante na tathāsmānmahābhuja

स्वयं हि मृत्युर्विहितः सत्यसंधेन संयुगेभवानुपेक्षां कुरुते सुशिष्यत्वाद्धनंजये

svayaṃ hi mṛtyurvihitaḥ satyasaṃdhena saṃyugebhavānupekṣāṃ kurute suśiṣyatvāddhanaṃjaye

अतो विनिहताः सर्वे येऽस्मज्जयचिकीर्षवःकर्णमेव तु पश्यामि संप्रत्यस्मज्जयैषिणम्

ato vinihatāḥ sarve ye'smajjayacikīrṣavaḥkarṇameva tu paśyāmi saṃpratyasmajjayaiṣiṇam

यो हि मित्रमविज्ञाय याथातथ्येन मन्दधीःमित्रार्थे योजयत्येनं तस्य सोऽर्थोऽवसीदति

yo hi mitramavijñāya yāthātathyena mandadhīḥmitrārthe yojayatyenaṃ tasya so'rtho'vasīdati

तादृग्रूपमिदं कार्यं कृतं मम सुहृद्ब्रुवैःमोहाल्लुब्धस्य पापस्य जिह्माचारैस्ततस्ततः

tādṛgrūpamidaṃ kāryaṃ kṛtaṃ mama suhṛdbruvaiḥmohāllubdhasya pāpasya jihmācāraistatastataḥ

हतो जयद्रथश्चैव सौमदत्तिश्च वीर्यवान्अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः

hato jayadrathaścaiva saumadattiśca vīryavānabhīṣāhāḥ śūrasenāḥ śibayo'tha vasātayaḥ

सोऽहमद्य गमिष्यामि यत्र ते पुरुषर्षभाःहता मदर्थं संग्रामे युध्यमानाः किरीटिना

so'hamadya gamiṣyāmi yatra te puruṣarṣabhāḥhatā madarthaṃ saṃgrāme yudhyamānāḥ kirīṭinā

न हि मे जीवितेनार्थस्तानृते पुरुषर्षभान्आचार्यः पाण्डुपुत्राणामनुजानातु नो भवान्

na hi me jīvitenārthastānṛte puruṣarṣabhānācāryaḥ pāṇḍuputrāṇāmanujānātu no bhavān